فهرست کتاب


انسان شناسی

مرکز تحقیقات اسلامی

آفرینش انسان

چگونگی آفرینش انسان از دیدگاه قرآن

قرآن کریم درباره آفرینش انسان، مطالب مختلفی بیان داشته است. گاهی راجع به انسان اولی و گاهی درباره همه انسانها، بحث به میان آورده، گاهی مبدأ شکل گیری و ایجاد او را زمین می شمارد، گاهی خاک، گاهی گل و در بعضی موارد منشأ را نطفه و منی، و در چند جا مراحل خلقت انسان را به ترتیب بیان کرده است برای روشن شدن مطلب، آیات شریفه قرآن را به چند قسمت تقسیم می کنیم:
الف - آیاتی که مبدأ پیدایش همه انسانها را زمین ذکر کرده و می فرماید:
منها خلقناکم وفیها نعیدکم ومنها نخرجکم تارة أخری (18)
شما را از زمین آفریدیم و دوباره بدان باز می گردانیم و بار دیگر شما را از آن خارج می کنیم.
از این آیه و آیات دیگر استفاده می شود که انسان از زمین خلق شده است، هم اولین انسان (حضرت آدم (ع)) و هم ذریّه او که از نطفه خلق شده اند. این تعبیر کنایه ای می باشد، یعنی همان طور که گیاه از زمین می روید و رشد می کند و حیات می یابد، شما نیز از همین مواد به وجود آمده ای و خدا به شما حیات بخشیده است.
ب - آیاتی که منشأ پیدایش انسان را خاک می داند که آن نیز بخشی از زمین است مانند:
ومن آیاته أن خلقکم من تراب(19)
از نشانه های او این است که شما را از خاک آفرید.
ج - آیات دیگر دلالت می کند که خدا انسان را از گل چسبنده و خشک شده مانند سفال آفریده است:
هو الّذی خلقکم من طین(20)
خداوند کسی است که شما را از گل آفرید.
انا خلقناهم من طین لازب(21)
همانا انسانها را از گل چسبنده آفریدیم.
خلق الأنسان من صلصال کالفخّار(22)
خدا انسان را از گل خشکی مانند سفال آفرید.
د - آیاتی که دلالت می کند، بشر (جز حضرت آدم (ع) و حوا و حضرت عیسی (ع) از آب و نطفه آفریده شده است، مانند:
ثمّ جعل نسله من سلالة من ماء مهین (23)
سپس نسل آدم را از آبی صاف که مایعی پست و ضعیف است، آفرید.
ه - آیاتی که مراحل خلقت انسان را بیان می کند، مانند:
و لقد خلقنا الانسان من سلالة من طین ثمّ جعلناه نطفة فی قرار مکین ثمّ خلقنا النّطفة علقة فخلقنا العلقة مضغة فخلقنا المضغة عظاما فکسونا العظام لحما ثمّ أنشاناه خلقا آخر... (24)
همانا که انسان را از گلی صاف آفریدیم، سپس او را به صورت نطفه در رحم مستقر کرده و بعد نطفه را به صورت خون بسته شده و خون بسته شده را به شکل گوشت جویده شده و بعد آن را استخواندار (یا تبدیل به استخوان) کرده، سپس بر روی استخوان گوشت رویانیدیم (وخلقتش را به حدّ کمال رساندیم) آن گاه او را به شکل دیگر ایجاد کردیم...

مبدأ شکل گیری انسان و نظریه «تطوّر انواع»

در اینجا این سؤال مطرح است که آیا آفرینش آدم بدون واسطه از خاک و گل بوده یا آنکه انواع دیگری از موجودات واسطه بوده اند؟ در این مورد، نظریّه های گوناگونی ارائه شده و بعضی از آنها مربوط به افرادی است که به اسلام و قرآن عقیده ندارند و بیشتر آنها بطور فرضیّه و تخمین می باشد، مانند داروین که به وجود آمدن انسان از میمون معتقد شده است و بعضی از آنها گفته اند: نژادهای گوناگون بشر همچون سفید، سیاه، سرخ و زرد بر اثر گوناگون بودن خونها و نسلها می باشد و به یک پدر و مادر - آدم و حوا - ختم نمی شود.
متأسفانه بعضی از افرادی که به اسلام و قرآن اعتقاد دارند، این فرضیه ها را قبول و تا آنجا پیش رفته اند که آیات شریفه قرآن مجید را بر بعضی از این نظریه ها تطبیق کرده اند.