فهرست کتاب


انسان شناسی

مرکز تحقیقات اسلامی

ارتباط انسان شناسی با مسائل اخلاقی

شناخت صفات پسندیده و لایق انسان و اتّصاف او به آنها و در مقابل، شناسایی اخلاق نکوهیده و ناپسند، و تهذیب و پاک کردن نفس از آنها در صورتی امکان پذیر است که انسان را با همه ابعاد وجودی او بشناسیم.
بر همین اساس بعضی از نویسندگان کتابهای اخلاقی، بخشی از کتاب خود را به این امر اختصاص داده اند.(15) بعضی از آنها گفته اند: شناخت خود موجب شوق تحصیل کمالات و تهذیب اخلاق و باعث سعی در رفع رذایل می گردد....(16)

ارتباط انسان شناسی با مسائل اجتماعی

بشر به تنهایی نمی تواند زندگی کند و به کمال حقیقی خود نایل شود، مگر در پرتو اجتماع تا هر فرد و گروهی نیازی از نیازهای اجتماع را برآورده سازد. برپایی اجتماع صالح در پرتو وجود قوانینی است که با اجرای آن هر فردی به حق خود دست پیداکند و وضع احکام و قوانین و نیز شناخت حکمت آنها ارتباط مستقیم با شناخت انسان در همه ابعادش دارد. هر اندازه که انسان بر اثر تحلیل وجود خود، خویشتن را بهتر بشناسد، قوانین اجتماعی دقیقتری را بر اساس واقعیّات می تواند وضع کند.
بنابراین، شناخت دقیق انسان ارتباط اساسی با بینشها و گرایشهای او دارد.(17) از این رو، بحث را در شناخت ابعاد وجودی او در درسهای آینده ادامه می دهیم.

خلاصه

شناخت سعادت و کمال مطلق انسان بستگی به شناخت حقیقت او دارد که سبب شناخت خدای متعال و پیامبران الهی می شود، و نیز اثبات معاد و شناسایی فضیلتهای اخلاقی و مسائل اجتماعی ارتباط مستقیم با شناخت انسان دارد. اهمال در شناخت انسان و جهل و نادانی یکی از اسباب مهمّ گمراهیها، سرکشیها، وفرو رفتن در مفاسد و رذایل اخلاقی می شود. از این رو، اسلام به شناخت انسان اهمیّت بسزایی داده است تا جایی، که شناخت انسان را سبب هدایت حقیقی دانسته و آن را بهترین شناختها معرّفی کرده است.