سروش هدایت

نویسنده : علی شیروانی

پیشگفتار

بسم الله الرحمن الرحیم
والصلوه والسلام علی سید الانبیاء و المرسلین محمد و آله الطاهرین.
استقبال خوانند گان گرامی از جلد نخست کتاب سروش هدایت و نیز تشویقهای دوستان و سروران گرامی، نگارنده را بر آن داشت تا عزم خود را، در تنظیم جلد دوم این مجموعه، جزم سازد و تحفه های دیگری از ارباب فضیلت و صاحبان انفاس قدسی را بر گزیده و تنظیم نموده و در اختیار علاقه مندان قرار دهد. آنچه در این مجموعه به محضر خواننده گرامی تقدیم می گردد، به شرح زیر است.

بخش اول

بخش نخست فرازهایی از وصیت نامه فقیه وارسته، متکلم چیره دست و رجالی کم نظیر حضرت آیه الله العظمی مرعشی نجفی - قدس الله سره - است. ترجمه و تنظیم این فرازها زیر نظر فرزند برومند ایشان جناب حجه الاسلام والمسلمین - سید محمود مرعشی انجام یافته و نیز با اجازه و صلاح دید ایشان در این مجموعه قرار گرفته است. لازم به یاد آوری است که این فرازها از مجموع سه وصیت نامه معظم له، که در تاریخها 24 شوال 1386 (ه.ق) و 20 ربیع الثانی 1398 (ه.ق) (1) و سلخ رمضان 1409 (ه.ق) مرقوم داشته اند، انتخاب و در این مجموعه گرد آوری و به محضر علاقه مندان تقدیم می گردد.
حضرت آیت الله العظمی مرعشی نجفی در 20 صفر 1315 (ه.ق) در نجف اشرف دیده به جهان گشود. نسب ایشان با 33 واسطه به امام نجف اشرف دیده به جهان گشود. نسب ایشان با 33 واسطه به امام زین العابدین - علیه السلام - می رسد. بزرگوارشان سید محمود شمس الدین مرعشی از علمای نجف اشرف، و جدشان جناب سید الحکماء بود. ایشان در نجف از محضر اساتید بزرگواری چون شیخ ضیاء الدین عراقی و در قم از محضر موسس حوزه علمیه قم شیخ عبدالکریم حائری استفاده نمودند. نخستین بار رساله عملیه ایشان به نام ذخیره المعاد در سال 1370 (ه.ق) به چاپ رسید. معظم له ضرب المثل تقوا و زهد و ورع بوده و دارای بیش از یک صد کتاب و رساله علمی در علوم و فنون گوناگون می باشند که مهمترین آنه تعلیقات ایشان بر کتاب احقاق الحق است که 24 جلد آن به چاپ رسیده است. معظم له در 7 صفر سال 1411 (ه.ق) در حالی که 96 سال از عمر شریفش می گذشت دنیای فانی را وداع گفت و به جوار رحمت الهی شتافت. ایشان دارای کرامات و مکاشفات فراوانی بوده و چند بار به زیارت امام زمان - ارواحنا فداه - شرفیاب شده اند، که شرح آنها این نامه را به درازا می کشاند. (2)

بخش دوم

در بخش دوم ترجمه سفارشنامه فقیه، فیلسوف، ریاضی دان و مفسر گرانقدر حضرت آیه الله میرزا ابوالحسن شعرانی (ره) که خطاب به طالبان علوم دینی نگارش یافته، به محضر خوانندگان تقدیم می گردد. این سفارشنامه در پایان تعلیقات معظم له بر کتاب وافی، تالیف ملامحسن فیض کاشانی، نوشته و چاپ شده است.
حضرت آیت الله شعرانی (ره) از عالمان وارسته و دانشوران کم نظیر است که با وجود آثار علمی فراوان، اعم از تالیف و شرح و تعلیقه و ترجمه، قدرشان همچنان مجهول مانده، و منزلتشان ناشناخته باقی مانده است. ما برای معرفی چهره تابناک ایشان به نقل قسمتی از کلام ایشان که در مقدمه ترجمه نفس المهموم نگاشته اند، بسنده می کنیم، که خود گویای مسائل فراوان و نکات گرانبهایی می باشد. معظم له در آن مقدمه می نویسد:
اما بعد، چنین گوید این عبد فانی، ابوالحسن بن محمد بن غلامحسین بن ابی الحسن المدعو بالشعرانی که چون عهد شباب به تحصیل علوم و حفظ اصطلاحات و رسوم بگذشت، و اقتداء با سلافی الصالحین من عهد صاحب منهج الصادقین، از هر علمی بهره بگرفتم، و از هر خرمنی خوشه برداشتم، گاهی به مطالعه کتب ادب از عجم و عرب و زمانی به دراست اشارات و اسفار، و زمانی به تتبع تفاسیر و اخبار، وقتی به تفسیر و تحشیه کتب فقه و اصول، و گاهی به تعمق در مسائل ریاضی و معقول، تا آن عهد بسر آمد.
لقد طفت فی تلک المعاهد کلها - و سرحت طرفی بین تلک المعالم
سالیان دراز شب بیدار و روز تکرار، همیشه ملازم دفاتر و کراریس، و پیوسته مرافق اقلام و قراطیس، ناگهان سروش غیب در گوش این ندا داد که علم برای معرفت است، و معرفت بذر عمل و طاعت، و طاعت بی اخلاص نشود، و این همه میسر نگردد مگر به توفیق خدا و توسل به اولیا. مشغولی تا چند.
علم چندان که بیشتر خوانی - چون عمل در تو نیست نادانی شتاب باید کرد و معاد را زادی فراهم ساخت، زود بر خیز که آفتاب بر آمد، و کاروان رفت؛ تا بقیتی باقی است، و نیرو تمام از دست نشده و توسلی جوی، و خدمتی تقدیم کن. پس کتاب نفس المهموم تالیف حاج شیخ عباس قمی را دیدم در مقتل سیدنا و مولانا ابی عبدالله الحسین - علیه السلام - کتاب است جامع و موجز،... گفتم همان کتاب را به فارسی اسده نقل کنم....
پایان نقل کلام از آیه الله شعرانی.