مهر و قهر

نویسنده : محمدرضا سبحانی نیا - سعیدرضا علی عسگری

بسم الله الرحمن الرحیم

امام خمینی علیه السلام :
از خاصه هایی که خدای تبارک و تعالی برای مومنین ذکر می فرماید این است که اشداء علی الکفار رحماء بینهم بر کفار شدید هستند و کوبنده، و در بین خودشان رحیم و با رحمت رفتار می کنند. ما اگر بخواهیم بفهمیم که مومن هستیم و تابع دستورات اسلام هستیم، باید این میزان را در خودمان ببینیم هست؟ و برای مشرکان توفنده و کوبنده و برای مسلمین
رحمان و رحیم و با رحمت.
سال عجم سیصد و هفتاد و نه - آمده امسال پس از یک هزار
به چه نکو نامگذاری نمود - خامنه ای رهبر والاتبار
سال علی بن ابی طالب علیه السلام است - عید غدیر آمده در آن دوبار
سروده حجه الاسلام سید مصطفی مهدوی (نحوی)

مقدمه ناشر

نقش الگو و اسوه در عرصه تعلیم و تربیت نقشی بی بدیل و انکارناپذیر است.
انسان حیران و سرگشته، در همیشه تاریخ، بیش از آنکه تحت تاثیر نفی و اثباتهای ذهنی و نظری یا دعاهای پر رزق و برق مدعیان هدایت و سعادت بوده باشد، از انسانهایی تاثیر پذیرفته است که در مقام عمل توانسته اند در موقعیت مقتدی و الگو برای بشریت قرار گیرند.
قرآن کریم این معجزه جاوید و این کتاب انسان ساز، مملو از اسوه هایی است که در آیات مختلف و به مقتضیات گوناگون تاثیر آنها در هدایت بشریت تعریف و تبیین شده و بر نقش همه آنها به ویژه نبی مکرم اسلام صلی الله علیه و آله و سلم، به عنوان اسوه ای حسنه برای همه انسانها، تا قیامت تاکید شده است.
به اعتراف دوست و دشمن، یکی از بزرگ مردان عصر ما که توانست در مقام امام و اسوه تحولی ژرف و شگرف در میان مسلمانان بویژه جوانان تشنه حق و عدالت ایجاد کند؛ حضرت امام خمینی علیه السلام بود.
امام بزرگواری که تبیین لحظه لحظه حیات پر برکتش و جزء جزء گفتار، اعمال و رفتارش، می تواند ما را در فهم بهتر مفهوم حیات طیبه رهنمون باشد.
انتشارات مرکز فرهنگی شهید مدرس رحمة الله که انگیزه تاسیس آن چیزی جز خدمت در عرصه تعلیم و تربیت نبوده، خدای را شاکر است که این توفیق را نصیب فرمود تا سهم کوچکی در معرفی جلوه هایی از حیات نورانی آن بزرگ معلم و مرشد قرن، بر عهده گیرد.
و در پایان بر خود لازم می داند که از گرد آورندگان این مجموعه حجج اسلام آقایان محمد رضا سبحانی نیا و سعید رضا علی عسکری تشکر نموده و برای آنان و دیگر رهپویان راه آن امام عزیز از درگاه خداوند منان توفیق اشاعه و نشر فرهنگ اسلام ناب محمدی صلی الله علیه و آله را داشته باشد.
انتشارات مرکز فرهنگی شهید مدرس

سخنی با خوانندگان عزیز

در هر جامعه ای، همواره عده ای بخاطر تبعیت از خواهش های نفسانی و حب شهوات و دوستی دنیا، در صدد ضایع ساختن حقوق دیگران و ظلم و تعدی نمودن به آنان، در حد توان خود هستند. در چنین جامعه ای هر فرد برای اعتلای شخصیت انسانی خود، و برای احقاق حقوق مشروع و معقول خود، باید در مقابل هر عمل ناحق و ناجوان مردانه ای بایستد و عزت و شرفش را با پایمردی به اثبات برساند و این عزت و سر بلندی جز در سایه اطاعت از دستورهای الهی به دست نمی آید چرا که فرمود:
ولله العزه و لرسوله و للمومنین (1)
عزت فقط از آن خداوند و رسول او و مومنان به او می باشد.
از جهت دیگر در دین مبین اسلام، رعایت اخلاق و آداب معاشرت و کمک به همنوعان و انسان دوستی و رافت و رحمت با دیگران به عنوان ارزشهای حاکم بر جامعه اسلامی مورد تاکید قرار گرفته است.
بنابر این در تصویری که دین اسلام از انسان کامل رسم نموده، او را فردی معرفی می کند که تمام حرکات و سکنات و وجنات و خواسته های او برای خداست و خودش را واقعاً بنده خدا می داند و برای خود و سایر آفریدگان، استقلال وجودی قایل نیست، سرافرازی و شرافت و عزتش را در اطاعت از فرامین الهی می بیند. همه چیز و همه کس را به ذات پروردگار جهان وابسته می داند و چون چنین است در سختیها و گرفتاری ها از وحشت و اضطراب بدور و در آسایش ها و آرامش ها شاکر و ذاکر است. قلب چنین فردی آرامش دارد چون به یاد خداست الا بذکر الله تطمئن القلوب (2)
در انجام وظیفه بیم و هراسی ندارد، از ظلم ظالمان نمی ترسد و از هیبت شیاطین منفعل نمی گردد، چرا که چیزی برای از دست دادن ندارد، و از احدی الحسنیین هر کدام به او رسد عین سعادت اوست.
در وقت احساس وظیفه، در راه اعتلای کلمه حق از هیچ سعی و کوششی فرو گذار نمی کند، و میدان کار زار با ستمکاران را خالی نمی گذارد.
به دلیل اتکای باطنی به قدرت الهی لایزال الهی از همه ابر قدرتهای ظاهر قدرتمندتر است. بجهت انتساب به رحمت و لطف الهی روحی لطیف و سرشار از احساس و عاطفه دارد. در مقابل مظلومان خاضع و خاشع، و در برابر مومنان و بندگان صالح خدا، رئوف، مهربان و دلسوز است.
کردار و گفتارش با خودیها دارای لطافت و ظرافت و نرمخویی، و در مقابل غیر خودیها درشت و سخت و با صلابت است.
امام خمینی رضوان الله تعالی علیه چنین فردی بود. او که پرورده مکتب علوی و شاگرد ممتاز نهضت عاشورا بود، همو که به گفته یکی از بزرگان اگر در عصر مبارزه و جهادش مملو از جرات و جسارت و شجاعت و شهامت در مقابل دشمنی نفس در جهاد اکبر، و دشمنان خارجی در جهاد اصغر و سرشار از عطوفت و مهربانی و خشوع و لطف در برابر مظاهر رحمت الهی و دوستان و همرزمان و خانواده و کودکان و مردم و محرومان و... بود. کسانی که با حضرت امام علیه السلام ارتباط داشتند بخوبی دریافته بودند که ایشان در حد توان صفات متضادی را در خود جمع نموده بود که مجموعه آنها حاکی از دست یابی به کمال روحی و اوج معنویت در آن وجود قدسی و نمود عینی و تجسم خارجی آیه شریفه اشداء علی الکفار رحماء بینهم (3) بود.
آن حضرت، در سختیها چنان آرامش و اطمینانی داشت که موجب تسکین خاطر همراهان و اطرافیان می شد، و در عین حال در مقابل هر سخن یا عمل ناحقی کمتر انعطافی از خود نشان نمی داد.
امام علیه السلام تجسم عینی و عملی این سخن امام علی علیه السلام بود که فرمود:
کونا للظالم خصماً و للمظلوم عوناً (4)
دشمن ظالم و یاری کننده مظلوم باشید.
در همین کتاب خواهیم خواند که در هر برهه از زندگی، چه در دوره اختناق ستمشاهی پهلوی که هیچکس جرات انتقاد از رژیم حاکم را نداشت، و چه در دوران تبعید یا دوران حکومت اسلامی، همواره با جرات و شهامت بی بدیلی بر علیه ظالمان و حکام جور فریاد بر آورده و از مظلومان و محرومان پشتیبانی و حمایت و دلجویی می نمود.
آن بزرگوار با حمایت از اقشار ضعیف و یاد آوری مصائب و مشکلات محرومین جامعه در دوران مبارزه، و بیان راه های برطرف ساختن این موانع و مشکلات، برای مسوولان نظام اسلامی در دورانی که در راس حکومت اسلامی قرار داشت، همواره تحقق عدالت را در نصرت و یاری مظلومان و محرومان می دید و به این سخن امام علی علیه السلام جامه عمل پوشاند که فرمود:
احسن العدل نصره المظلوم (5).
زیباترین عدالت، یاری کردن مظلوم است.
همو که هنگام عبادت خدا چنان خاشع و ذلیل بود، در مواجهه با مردم، کریم و مهربان و در برخورد با کودکان و نوجوانان رئوف و نرمخو می نمود و در برابر مستکبران استوار و نفوذناپذیر و با صلابت بود:
یا ایها الذین آمنوا قاتلوا الذین یلونکم من الکفار و لیجدوا فیکم غلظه (6)
ای ایمان آورندگان، با کافران مجاور خود کارزار کنید، و آنان باید در شما خشونت بیابند.
آزادمنشی و عزت را در مواجهه با کفار و دشمنان خدا از جد بزرگوارش حضرت حسین علیه السلام به ارث داشت، و همان گونه که آن بزرگوار با عزت بی انتهایش جان خود و تمام عزیزانش را فدا کرد و به اسارت رفتن خاندانش را پذیرفت ولی ننگ سر سپردگی به حکومت فسق و جور یزید را قبول نکرد، امام علیه السلام نیز در اوج اختناق پهلوی که هیچکس را یارای کوچکترین مخالفتی با دستگاه حاکم نبود، با در افتادن با اصل و ریشه ظلم و فساد، یعنی شخص شاه، تا پای جان ایستاد و فرمود:
من اکنون قلب خود را برای سرنیزه های مامورین شما حاضر کرده ام ولی برای قبول زورگویی ها و خضوع در مقابل جبارهای شما حاضر نخواهم کرد. (7)
در همین حال مومنان و دوستان از آرامش و روح لطیف و سرشار از عاطفه و احساس او همواره متنعم و بر خور دار بوده اند چرا که رسول خدا صلی الله علیه و آله فرمود:
المومنون هینون لینون (8)
مومنان ملایم و نرم خویند.
و این چنین است که وقتی در کلام خود، مردم و مسوولان را به سخن خداوند، اشداء علی الکفار رحماء بینهم (9) دعوت می نماید، خود در مقام عمل، گوی سبقت را از همه ربوده و در این راه پیشتاز است.
این مجموعه که با استفاده از کلام امام علیه السلام و خاطرات نقل کرده شده از ایشان، به دو بعد لطافت ها و صلابت ها در سیره آن بزرگوار توجه کرده است، با در نظر گرفتن حجم یک کتاب تنها به گلچینی از این دو خصیصه عالی انسانی در زندگی آن بزرگ مرد بسنده کرده و شیفتگان راهش را به دیگر آثار و اسناد زندگی آن حضرت ارجاع می دهد، چرا که زندگی پر حماسه و لطف امام علیه السلام سرشار از مهر و دوستی با مردم و مظلومان و قهر و دشمنی با ستم پیشگان بوده است.
آب دریا را اگر نتوان کشید - هم به قدر تشنگی باید چشید
گرچه تحقیق و جمع آوری این اثر در سال امام خمینی علیه السلام آغاز گردید، ولی انجام آن در یازدهمین سالگی ارتحال آن بزرگ مرد تاریخ، سالی که نام مبارک امیر المومنین علی علیه السلام زینت بخش آن است به پایان می رسد. چنین تقارن فرخنده ای را به فال نیک می گیریم چرا که شخصیت برجسته آن پیر فرزانه، خلاصه ای از صفات وارسته و الهی مولای مظلوم تاریخ و مجمع اضداد عالم، امام علی علیه السلام بود.
معروفی امام عزیزمان را با کلمات گهر باری از مقام معظم رهبری - مد ظله العالی - که در توصیف شخصیت آن بزرگوار همواره از نارسایی و ناتوانی الفاظ شکوه داشته اند به پایان می بریم:
آن بزرگوار، قوت ایمان را با عمل صالح، و اراده پولادین را به همت بلند، و شجاعت اخلاقی را با حزم و حکمت، و صراحت لهجه و بیان را با صدق و متانت، و صفای معنوی و روحانی را با هوشمندی و کیاست، و تقوا و ورع را با سرعت و قاطعیت، و ابهت و صلابت رهبری را با رقت و عطوفت، و خلاصه بسی خصال نفیس و کمیاب را که مجموعه آن در قرنها به ندرت ممکن است در انسان بزرگی جمع شود، همه و همه را با هم داشت. الحق شخصیت آن عزیز یگانه، شخصیتی دست نیافتنی و جایگاه والای انسانی او جایگاهی دور از تصور، و اساطیر گونه بود.
... او عبد صالح و بنده خداوند و نیایشگر گریان نیمه شبها و روح بزرگ زمان که بود. او الگوی کامل یک مسلمان و نمونه بارز یک رهبر اسلامی بود.
... او با عمری که روزها و ساعت ها و لحظه هایش با مراقبه و محاسبه سپری می شد صدها آیه قرآن را که در توصیف مخلصین و متقین و صالحین است، مجسم و عینی ساخت، او به انسان ها کرامت، و به مومنان عزت، و به مسلمانان قوت و شوکت، و به دنیای مادی و بی روح معنویت، و به جهان اسلام حرکت، و به مبارزان و مجاهدان و مجاهدان فی سبیل الله شهامت و شهادت داد. او به همه فهماند که انسان کامل شدن و علی وار زیستن و تا نزدیکی مرزهای عصمت پیش رفتن افسانه نیست. (10)
به این امید که در معرفی جاذبه و دافعه امام خمینی علیه السلام هر چند ناچیز، موفق بوده باشیم از کلیه دوستانی که ما را در رسیدن به این هدف یاری کرده اند، مخصوصاً از بذل محبت برادر عزیزمان آقای محمد رضا حسین زاده و مساعدت و همکاری موسسه فرهنگی دار الحدیث، کمال تشکر را درایم.
و به امید آنکه امت اسلامی که با رهبری خردمندانه و عارفانه آن حکیم فرزانه، انقلاب بزرگ اسلامی را به دست آورد و همواره افتخار تمام آحاد و افراد و گروههای جامعه پیروی از آن حضرت بوده و هست، حقیقتاً و در عمل، به همه ابعاد سیره عملی آن حضرت پای بند و وفادار باشند و باشیم تا مبادا مصداق کریمه نومن ببعض و نکفر ببعض (11) گردیم.
والسلام
محمد رضا سبحانی نیا
سعید رضا علی عسکری
اردیبهشت 1379