معاد در نهج البلاغه

احمد باقریان ساروی

و اینگونه انسان ها:

...ان من عزائم الله فی الذکر الحکیم التی علیها یثیب و یعاقب، و لها یرضی و یسخط، انه لا ینفع عبداً - و ان أجهد نفسه و أخلص فعله - أن یخرج من الدنیا لاقیاً ربه بخصلة من هذه الخصال لم یتب منها: أن یشرک بالله فیما افترض علیه من عبادته، أو یشفی غیظه بهلاک نفس، أو یعر بأمر فعله غیره، أو یستنجح حاجة الی الناس باظهار بدعة فی دینه، أو یلقی الناس بوجهین أو بمشی فیهم بلسانین... (106)
...و از حکم های قطعی و محکم و - خلل ناپذیر - خدا - که صریح بوده و توجیه بردار نیست و در آن رجوع و نسخ راه پیدا نمی کنند - که در قرآن محکم خداوند آمده است، و او - خداوند - بر پایه آنها - آن احکام - پاداش می دهد و به کیفر می رساند، و - اگر انجام بگیرند - برای آنها خشنود و - اگر انجام نگیرند - خشمگین می شود این است که بنده خداوند - هر چند تلاش خود را در اجرای احکام اسلام به کار بگیرد و کار خود را برای خدا خالص بگرداند - در حالی از دنیا برود که پروردگارش را با یکی از این ویژگی ها ملاقات نماید و از آنها - ویژگی ها - توبه ننماید. و آن ویژگی ها عبارتند از: اینکه در بندگی کردن به خدا شرک - در عبادت - داشته باشد و یا با کشتن انسان دیگر، خشم خود را درمان نماید و یا کار زشتی را که دیگری انجام داده است - برای دیگران - بیان کند - گناهان دیگران را در میان مردم بازگو کند - و یا به وسیله آشکار نمودن بدعتی در دین خود برای بر طرف کردن نیاز خود و حاجت خویشتن به مردم رو آور شود، و یا با دو چهره - حالت نفاق و دو رویی - با مردم برخورد کند، و یا با مردم با دو زبان - نفاق - سخن بگوید...
حاصل این سخن، چهار ویژگی دیگر برای دوزخیان است:
1 - شرک به خداوند.
2 - کشتن انسان بدون هیچگونه جرمی که مستوجب کشته شدن باشد.
3 - باز گو کردن گناه پنهانی و شخصی انسان گناهکار نزد دیگران - پخش گناه.
4 - بدعتگذاری در دین.
5 - نفاق و دو رویی در گفتار و کردار.
این پنج ویژگی، افزون بر ده ویژگی دیگر که برای دوزخیان ذکر گردید هر یک عامل مستقلی برای ورود انسان به جهنم سوزان قیامت می باشند، و او باید از همه این عوامل خودداری نماید، و در برابر؛ خود را به اوصاف بهشتیان بیاراید تا بتواند به سعادت جاوید آخرت نایل گردد.

...................) Anotates (.................
1) شهر سوخته به سلسله تپه های باستانی که در بین راه زابل و زاهدان قرار دارد اطلاق می شود. این شهر در حدود 3200 سال قبل از میلاد مسیح (ع) پایه گذاری شده و 200 سال قبل از میلاد هم از بین رفته است. (روزنامه نوروز، تاریخ 10 دی ماه 1380)
2) مجمع البحرین، ماده دنو.
3) لسان العرب، ماده دنو.
4) نهج البلاغه، فیض الاسلام و صبحی الصالح، نامه 55.
5) نهج، فیض، خ 172، صبحی، خ 173.
6) نهج، فیض و صبحی، خطبه 32.
7) نهج البلاغه، فیضی، خ 194، صبحی، خ: 203.
8) نهج، فیض، خ 200، صبحی، خ 209.
9) نهج، فیض، خ 230، صبحی، خ 188.
10) نهج، فیض، خ 112، صبحی، خ 113.
11) نهج، فیض، خ 63، صبحی، خ 64.
12) نهج، فیض، خ 98، صبحی، خ 99.
13) نهج، فیض و صبحی، نامه 31.
14) نهج، فیض، خ 54، صبحی، خ 55.
15) نهج، فیض و صبحی، خ 21.
16) نهج، فیض و صبحی، خ 5.
17) تفسیر المیزان، ج 15.
18) نهج، فیض و صبحی، خ 20.
19) نهج، فیض و صبحی، خ 51.
20) نهج البلاغه، فیض، خ 82، صبحی، خ 83.
21) نهج، فیض، خ 63، صبحی، خ 64.
22) نهج، فیض، خ 193، صبحی، خ 202.
23) نهج، فیض، خ 108، صبحی، خ 109.
24) نهج، فیض، خ 221، صبحی، خ 23.
25) نهج، فیض، خ 156، صبحی، خ 157.
26) نهج، فیض و صبحی، قسمتی از نامه، 45.
27) فدک روستایی بود که رسول خدا (ص) پس از جنگ خیبر با ساکنان آن به اینگونه صلح کرده بود که نصف خرماهای آن از آن پیامبر (ص) باشد، و اجماع شیعه بر این است که پیامبر (ص) پیش از وفاتش آن را به فاطمه (س) بخشید، ولی ابوبکر در زمان خلافت خود آن را از دست فاطمه (س) گرفت و به بیت المال سپرد. (شرح نهج البلاغه صبحی الصالح)
28) نهج، فیض، خ 110، صبحی، خ 111.
29) نهج، فیض، خ 122، صبحی، خ 123.
30) سرگذشت زمین، جرج گاموف، ترجمه: دکتر محمود بهزاد، چاپ شرکت سهامی کتاب های جیبی(چاپ سوم)ص 326 و 325.
31) نهج، فیض، خ 108، صبحی، خ 109.
32) نهج، فیض، خ 110، صبحی، خ 111.
33) تفسیر المیزان، چاپ انتشارات اسماعیلیان، ایران، ج 14، ص 329.
34) نهج، فیض و صبحی، خ 42.
35) نهج، فیضی 186، صبحی 195.
36) نهج، فیض، خ 82، صبحی، خ 83.
37) نهج، فیض، حکمت 121، صبحی، حکمت 126.
38) نهج، فیض، خ 228، صبحی، خ 186.
39) نهج، فیض، خ 232، صبحی، خ 190.
40) نهج، فیض و صبحی، نامه 31.
41) نهج، فیض و صبحی، نامه 31.
42) نهج، فیض، خ 155، صبحی، خ 156.
43) نهج، فیض، خ 166، صبحی، خ 167.
44) نهج، فیض و صبحی، خ 42.
45) نهج، فیض، خ 82، صبحی، خ 83.
46) نهج، فیض 101، صبحی، 102.
47) نهج، فیض و صبحی، نامه 40.
48) نهج، فیض 82، صبحی 90.
49) بحار الانوار، ج 8، ص 64، امالی صدوق، ص 177.
50) نهج، فیض، خ 82، صبحی، خ 83،(خطبه غراء).
51) تفسیر مجمع البیان، ذیل آیه 15 سوره فجر.
52) نهج، فیض، خ 84، صبحی، خ 85.
53) نهج، فیض، خ 105، صبحی، خ 106.
54) نهج، فیض، خ 156، صبحی، خ 157.
55) نهج، فیض، خ 82، صبحی، خ 83.
56) نهج، فیض، خ 175، صبحی، خ 176.
57) نهج، فیض، خ 108، صبحی، خ 109.
58) دائرة الفرائد در فرهنگ قرآن، دکتر محقق، ج 5.
59) نهج، فیض، خ 182، صبحی خ 183.
60) نهج، فیضی و صبحی، خ 1.
61) نهج، فیض، خ 164، صبحی، خ 165.
62) نهج، فیض، خ 108، صبحی، خ 109.
63) نهج، فیض، خ 82، صبحی، خ 83.
64) نهج، فیض، خ 113، صبحی، خ 114.
65) نهج، فیض، خ 84، صبحی، خ 85.
66) همان.
67) نهج، فیض و صبحی، خ 27.
68) نهج، فیض، خ 232، صبحی، خ 190.
69) نهج، فیض و صبحی، خ 152.
70) نهج، فیض، خ 108، صبحی، خ 109.
71) نهج، فیض، خ 233، صبحی، خ 191.
72) نهج، فیض، خ 184، صبحی، خ 193.
73) نهج، فیض، خ 160، صبحی، خ 161.
74) نهج، فیض، خ 113، صبحی، خ 114.
75) برای آگاهی از ویژگی های پارسایان به کتاب پارسایی اثر مؤلف مراجعه گردد.
76) نهج، فیض، خ 166، صبحی، خ 167.
77) نهج، فیض، خ 105، صبحی، خ 106.
78) نهج، فیض، حکمت 40، صبحی، حکمت 42.
79) نهج، فیض، خ 189، صبحی، خ 198.
80) نهج، فیض، حکمت 142، صبحی، حکمت 150.
81) نهج، فیض، خ 118، صبحی، خ 119.
82) نهج، فیض، و صبحی، خ 27.
83) نهج، فیض، حکمت 40صبحی، حکمت 42.
84) نهج، فیض و صبحی، خ 124.
85) نهج، فیض، خ 175، صبحی، خ 156.
86) نهج، فیض، و صبحی، خ 28.
87) نهج، فیض، خ 108، صبحی، خ 109.
88) نهج، فیض، خ 53، صبحی، خ 54.
89) نهج، فیض، خ 108، صبحی، خ 109.
90) نهج، فیض، خ 82، صبحی، خ 83.
91) نهج، فیض، خ 232، صبحی، خ 190.
92) نهج، فیضی، خ 119، صبحی، خ 120.
93) نهج، فیض، و صبحی، خ 16.
94) نهج، فیض، خ 190، صبحی، خ 199.
95) همان.
96) همان.
97) نهج، فیض و صبحی، نامه 26.
98) نهج، خ 3(شقشقیه).
99) نهج، فیض، خ 118، صبحی، خ 119.
100) نهج، فیض، خ 65، صبحی، خ 66.
101) نهج، فیض و صبحی، نامه 76.
102) نهج، فیض و صبحی، نامه 152.
103) نهج، فیض، حکمت 212، صبحی، حکمت 121.
104) نهج، فیض، خ 96، صبحی، خ 97.
105) نهج، فیض، خ 156، صبحی، خ 157.
106) نهج، فیض، خ 152، صبحی، خ 153.