معاد در نهج البلاغه

احمد باقریان ساروی

بهشت جاوید

هر نفس آواز عشق، می رسد از چپ و راست - ما به فلک می رویم، عزم تماشا که راست؟
خود زفلک برتریم، وز ملک افزون تریم - زین دو چرا نگذریم؟ منزل ما کبریاست
مولوی
از بهشت در قرآن کریم و نهج البلاغه و روایات ائمه طاهرین علیه السلام غالباً به جنة تعبیر شده است، و درباره این واژه گفته اند:
جنت به فتح جیم به معنی بهشت و بستان، و جمع آن جنان و جنات است و نیز هر باغی است که دارای درختان باشد، و زمین از درختان آن پوشیده شده باشد، و بهشت را که جنت گویند یا به خاطر شباهت به باغ های زمین است، و یا به خاطر مستور و پوشیده شدن نعمت های آن از انظار می باشد. صاحب مقاییس اللغة گوید:
جنت جایی است که مسلمین در آخرت به آنجا رفته و ثواب مستور و پوشیده ای است از آنها.
و نیز گوید:
جنت بستان است، زیرا درختان با برگ های خود آن را می پوشانند. (58)
در نهج البلاغه محورهای گوناگونی برای بهشت طرح شده است که هر محوری تحت عنوان مخصوصی تقدیم خوانندگان گرامی می گردد:

بهشت چگونه مکانی است؟

امام علیه السلام درباره تقوا پیشگان فرمود:
یخلده فیما اشتهت نفسه، و ینزله منزل الکرامة عنده فی دار اصطعنها لنفسه، ظلها عرشه، و نورها بهجته، و زوارها ملائکته و رفقائها رسله...(59)
...خداوند او - انسان پارسا و با تقوا - را در آنجا که خود می خواهد زندگی جاوید می دهد، و در نزد خود در جایگاه گرامی و با ارزش منزل می دهد، در سرایی که خداوند آنان را برای - دوستان - خود برپا ساخته است، سایبان آن عرش او، و روشنایی آن، خوشنودی او، و دیدار کنندگان آن، فرشتگان، و دوستان آن، پیامبران می باشند...

خادمان بهشت:

در توصیف فرشتگان فرمود:
...و منهم ألحظة لعباده، و السدنة لأبواب جنانه... (60)
...و برخی از آنان - فرشتگان - نگهبانان بندگان خدا، و خدمتگذاران دروازه های بهشت او هستند...