نهج البلاغه موضوعی

نویسنده : عباس عزیزی

1800. انواع ستم

ألا و ان الظلم ثلاثة: فظلم لا یغفر، و ظلم لا یترک، و ظلم مغفور لا یطلب. فأما الظلم الذی لا یغفر فالشرک بالله، قال الله تعالی: (ان الله لا یغفر أن یشرک به). و أما الظلم الذی یغفر فظلم العبد نفسه عند بعض الهنات، و أما الظلم الذی لا یترک فظلم العباد بعضهم بعضا .
آگاه باشید! ستم بر سه نوع است: ستمی که هرگز بخشیده نمی شود، ستمی که بدون مجازات نمی ماند و ستمی که بخشیده می شود و بازخواست ندارد، اما ستمی که بخشیده نمی شود شرک به خداست که می فرماید: همانا خداوند شرک به خود را نمی آمرزد اما ستمی که بخشیده می شود، ستمی است که انسان با لغزش ها (و ارتکاب گناهان صغیره) به خود روا می دارد و اما ستمی که بدون مجازات نمی ماند، ستمگری بعضی از بندگان بر بعضی دیگر است. (1794)

1801. اتمام حجت بر امام علی (ع)

لولا حضور الحاضر و قیام الحجة بوجود الناصر، و ما أخذ الله علی العلماء الا یقاروا علی کظة ظالم، و لا سغب مظلوم، لالقیت حبلها علی غاربها .
اگر نبود همایش آن جمعیت انبوه و این که با وجود یار و یاور حجت تمام است و اگر نبود که خداوند از دانشمندان پیمان گرفته است که در برابر سیری ستمگر و گرسنگی ستمدیده آرام ننشیند و بدان رضایت ندهند، هر آینه مهار شتر خلافت را بر کوهان آن می انداختم. (1795)

1802. پرهیز از ستمگری

لزیاد بن أبیه و قد استخلفه لعبد الله بن العباس علی فارس و أعمالها، فی کلام طویل کان بینهما، نهاه فیه عن تقدم الخراج -: استعمل العدل، واحذر العسف و الحیف، فان العسقف یعود بالجلاء، والحیف یدعو الی السیف .
وقتی زیاد بن ابیه را به جای عبدالله بن عباس کارگزار فارس کرد، در ضمن سخنرانی مفصل او را از گرفتن خراج اضافی منع کرد و فرمود: عدل و داد را به کار بند و از سختگیری و بیداد بپرهیز؛ زیرا سختگیری ناروا مردم را آواره می کند و ستمگری مایه شورش و خونریزی می شود. (1796)