نهج البلاغه موضوعی

نویسنده : عباس عزیزی

1393. زهد و شناخت

فی وصف المأخوذین علی العزة فی حال الاحتضار -: هو یعض یده ندامة علی ما أصحر له عند الموت من أمره، و یزهد فیما کان یرغب فیه أیام عمره، و یتمنی أن الذی کان یغبطه بها و یحشده علیها قد حازها دونه !
در وصف کسانی که به ناگاه در چنگال مرگ گرفتار می شوند، می فرماید: او، بر اثر آن چه در هنگام مرگ برایش آشکار شده است، دست خود را از پشیمانی می گزد و بر آن چه در ایام زندگانی اش بدان مایل بوده بی رغبت می شود و آرزو می کند که ای کاش آن کسی که حسرت او را می خورد و بر وی حسادت می ورزید، این اموال را گرد آورده بود نه او! (1388)

1394. موجبات آسایش

فی وصف السالک الی الله -: تدافعته الابواب الی باب السلامة، و دار الاقامة، و ثبتت رجلاه بطمأنینة بدنه فی قرار الامن و الراحة، بما استعمل قلبه، و أرضی ربه .
در توصیف رهرو راه خدا، می فرماید: دروازه های (و منازل) را یکی پس از دیگری پشت سر گذاشت تا آن که به دروازه (و منزل) سلامت و سرای ماندگاری همیشگی رسید و در جایگاه امنیت و آسایش گام هایش آرام گرفت؛ زیرا که دلش را به کار واداشت و پروردگارش را خشنود ساخت. (1389)

1395. حالات اهل ذکر

فی صفة أهل الذکر -: لو مثلتهم لعقلک فی مقاومهم المحمودة، و مجالسهم المشهودة، و قد نشروا دواوین أعمالهم، و فرغوا لمحاسبه أنفسهم علی کل صغیرة و کبیرة أمروا بها فقصروا عنها، أو نهوا عنها ففرطوا فیها !
در توصیف اهل ذکر فرمود: اگر آنان را در مقامات پسندیده و مجالسی که دور هم جمع اند در عالم تعقل مجسم کنی، در حالی که دفترهای اعمال خود را باز کرده و برای محاسبه خویشتن نشسته اند (خواهی دید) آنان به محاسبه خویشتن پرداخته، برای هر عمل کوچک و بزرگی که دستور به آن داده شده و در انجام آن تقصیر نموده اند یا هر عملی که از آن نهی شده اند، ولی درباره آن تفریط نموده و مسامحه کرده اید. (1390)