نهج البلاغه موضوعی

نویسنده : عباس عزیزی

1230. استغفار چیست!؟

قال علیه السلام لقائل قال بحضرته: أستغفرالله: ثکلتک أمک! أتدری ما الاستغفار؟ الاستغفار درجه العلیین، و هو اسم واقع علی ستة معان: أولها الندم علی ما مضی، والثانی العزم علی ترک العود الیه أبدا، و الثالت أن تؤدی الی المخلوقین حقوقهم حتی تلقی الله أملس لیس علیک تبعه، و الرابع أن تعمد الی کل فریضه علیک ضیعتها فتؤدی حقها، والخامس أن تعمد الی اللحم الذی نبت علی السحت فتذیبه بالاحزان، حتی تلصق الجلد بالعظم و ینشأ بینهما لحم جدید، و السادس أن تذیق الجسم ألم الطاعة کما أذقته حلاوة المعصیة، فعند ذلک تقول: أستغفرالله .
امام علیه السلام به کسی که در حضورش از خداوند طلب آمرزش می کرد، فرمود: مادرت به عزایت بنشیند! آیا می دانی استغفار چیست؟ استغفار جایگاه والامقامان است و آن نامی است که بر شش معنی نهاده شده است:
اول پشیمانی از (بدی های) گذشته.
دوم: تصمیم بر ترک بازگشت به آن (بدی ها) برای همیشه.
سوم: ادای حقوق آفریدگان خدا.
چهارم: توجه به هر واجبی که تباه کردی و آن را ادا کنی.
پنجم: آب کردن گوشت هایی که از خشم پروردگار روییده تا آن جا که پوست بر استخوان بپیوندد و میان آن دو، گوشت تازه بروید.
ششم: به تنت رج بندگانی را بچشانی آن گونه که شیرینی گناه را چشانده ای، پس در این هنگام بگویی أستغفرالله. (1225)

1231. خیر واقعی در دنیا

لیس الخیر أن یکثر مالک و ولدک، و لکن الخیر أن یکثر علمک و أن یعظم حلمک، و أن تباهی الناس بعبادة ربک، فان أحسنت حمدت الله، و ان أسأت استغفرت الله، و لا خیر فی الدنیا الا لرجلین: رجل أذنب ذنوبا فهو یتدارکها بالتوبة، و رجل یسارع فی الخیرات .
خوبی آن نیست که مالت فراوان و اولادت بسیار گردد، بلکه خیر آن است که عملت افزون و حلمت زیاد شود، و این که به عبادت پروردگارت در میان مردم مباهات کنی و اگر گناه کردی استغفار نمایی و خبری در دنیا نیست مگر برای دو کس: گناهکاری که گناهش را با توبه جبران کند و کسی که در انجام کارهای خیر شتاب کند. (1226)

1232. توبه به همراه آمرزش

ما کان الله لیفتح علی عبد باب الشکر و یغلق عنه باب الزیادة... و لا لیفتح لعبد باب التوبة و یغلق عنه باب المغفرة .
این طور نیست که خداوند در سپاسگزاری و شکر را بر بنده ای بگشاید؛ ولی در فزونی را بر او ببندد... و ممکن نیست که در توبه را به روی کسی باز کند و در آمرزش را به رویش مسدود نماید. (1227)