نهج البلاغه موضوعی

نویسنده : عباس عزیزی

918. مصیبت های کوچک و بزرگ

من عظم صغار المصائب، ابتلاه الله بکبارها
هر که مصیبت های کوچک را بزرگ شمارد، خداوند او را به مصیبت های بزرگ گرفتار سازد. (913)

919. روزگار فتنه و آزمایش

لما قتل -: الا و أن بلیتکم قد عادت کهیئتها یوم بعث الله نبیکم صلی الله علیه و آله. و الذی بعثه بالحق لتبلبلن بلبلة و لتغربلن غربلة... حتی یعود أسفلکم أعلاکم، و أعلاکم أسفلکم، و لیسبقن سابقون کانوا قصروا، و لیقصرن سباقون کانوا سبقوا
بعد از کشته شدن عثمان فرمود: هان! آزمایش و تیره روزی ها، همچون روزی که خداوند پیامبر خود صلی الله علیه و آله را برانگیخت، برگشته است. سوگند به آن که او را به حق مبعوث کرد، هر آینه چنان در هم آمیخته و چنان غربال شوید... که آن که پایین است روآید و آن که زبر است به زیر در شود و پیشی جویندگانی که عقب مانده اند پیشی گیرند و پیشی گیرندگانی که جلوی افتاده اند عقب مانند... (914)

920. فتنه همان آزمایش است

لما قام ألیه رجل فقال: أخبرنا عن الفتنة، و هل سألت رسول الله صلی الله علیه و آله عنها، فقال علیه السلام: أنه لما أنزل الله، سبحانه، قولة: (الم أحسب الناس أن یترکوا أن یقولوا آمنا و هم لا یفتنون) علمت أن الفتنة لا تنزل بنا و رسول الله، ما هذه الفتنة التی اخبرک الله تعالی بها! فقال: یا علی، أن أمتی سیفتنون من بعدی، فقلت، یا رسول الله، أو لیس قد قلت لی یوم أحد حیث استشهد من استشهد من المسلمین، و حیزت عنی الشهادة فشق ذلک علی، فقلت لی: أبشر فان الشهادُ من ورائک؟ فقال لی: أن ذلک لکذلک، فکیف صبرک أذن؟فقلت: یا رسول الله، لیس هذا من مواطن الصبر، و لکن من مواطن البشری و الشکر. و قال: یا علی أن القوم سیفتنون (بعدی) بأموالهم، و یمنون بدینهم علی ربهم، و یتمنون رحمتة، و یأمنون سطوته، و یستحلون حرامه بالشبهات الکاذبة، و الاهواء الساهیة، فیستحلون الخمر بالنبیذ، و السحت بالهدیة، و الربا بالبیع قلت: یا رسول الله، فبأی المنازل أنزلهم عند ذلک! أبمنزلة ردة، أم بمنزلة فتنة؟فقال: بمنزلة فتنة
مردی برخاست و به امیرالمؤمنین علیه السلام گفت: ای امیرمؤمنان! ما را از فتنه آگاه کن و آیا درباره آن از پیامبر خدا صلی الله علیه و آله پرسیده ای؟
حضرت فرمود: چون خدای سبحان این آیه را فرو فرستاد: الم. آیا مردم پنداشتند که تا گفتند ایمان آوردیم رها می شوند و مورد آزمایش قرار نمی گیرند.
دانستم که تا پیامبر خدا صلی الله علیه و آله در میان ما هست این فتنه بر سر ما فرود نمی آید. پس! گفتم: ای پیامبر خدا! چه فتنه ای است که خدای بزرگ شما را از ان خبر داده است؟
پیامبر صلی الله علیه و آله فرمود: ای علی! زودا که امتم بعد از من آزموده شوند... ای علی! به زودی مسلمانان با اموال خود آزموده می شوند و به خاطر دینشان بر خدا منت می نهند و آرزوی رحمت او را می کنند و خود را از خشم او در امان می دانند و با شبهه هایی دروغین و خواهش های نفسانی غفلت زا حرام او را حلال می گردانند.
مثلا شراب را به نام آب انگور یا خرما و رشوه را به نام هدیه و ربا را به نام بیع و معامله روا می شمارند!
عرض کردم: ای پیامبر خدا! در این هنگام آن ها را در چه مرتبه ای از مراتب قرار دهم! آیا در مرتبه ارتداد جایشان دهم و یا در مرتبه فتنه و آزمایش؟
فرمود: در مرتبه فتنه و آزمایش.
در نقل (کنز العمال) آمده است... سپس به من فرمود: ای علی! تو بعد از من زنده می مانی و به امتم مبتلا می شوی و روز قیامت در پیشگاه خدای تعالی برای مخاصمه می ایستی. پس جوابی آماده کن.
عرض کردم: پدر و مادرم فدایت باد! برایم توضیح دهید که این فتنه ای که مسلمانان به آن مبتلا می شوند، چیست! و بعد از شما بر چه اساسی با آن ها
بجنگم؟
فرمود: به زودی بعد از من با ناکثین و قاسطین و مارقین می جنگی.
پیامبر صلی الله علیه و آله نام و نشان یکایک آن ها را به من می گفت. سپس فرمود: تو با هر کس از امت من که با قرآن مخالفت ورزد و در دین رأی و نظر خود را به کار زند جهاد می کنی؛ چرا که در دین رای و نظر (شخصی ) نیست، بلکه دین تنها امر و نهی پروردگار است. (915)