نهج البلاغه موضوعی

نویسنده : عباس عزیزی

403. لزوم رسیدگی به مالیات

من کتابه للاشرت لما ولاه مصر -: تفقد أمر الخراج بما یصلح أهله، فأن فی صلاحه و صلاحهم صلاحاً لمن سواهم، و لا صلاح لمن سواهم الا بهم، لان السان کلهم عیال علی الخراج و أهله. ولیکن نظرک فی عمارة الارض أبلغ من نظرک فی استجلاب الخراج لان ذلک لا یدرک الا بالعمارة. و من طلب الخراج بغیر عمارة أخرب البلاد و أهلک العباد، و لم یستقم أمره الا قلیلاً
در فرمان استانداری مصر به مالک اشتر: امر مالیات را به گونه ای تحت نظر بگیر که حال پرداخت کنندگان آن را اصلاح نماید؛ زیرا اصلاح حال دیگر مردم در اصلاح اصلاح مالیات و پرداخت کنندگان آن است و برای دیگر مردم مصلحتی نیست جر با اصلاح حال پرداخت کنندگان مالیات؛ زیرا همه مردم تحت کفایت مالیات و پرداخت کنندگان آن می باشند. نظرت در آباد کردن زمین بیشتر و رساتر از توجه به گرفتن مالیات باشد، زیرا مالیات بدون آبادی قابل دریافت نیست و هر کسی بدون آباد کردن زمین، مالیات مطالبه کند، شهرها را خراب کرده و بندگان خدا را به هلاکت رسانده و روزگار زمامداری او به طول نمی انجامد، مگر اندکی. (399)

404. توصیف حکومت بنی امیه

فی ذکر فتنة بنی میة -: کان أهل ذلک الزمان ذئاباً و سلاطینه سباعاً و أوساطه أکالا، و فقراوه أمواتاً
امام علی علیه السلام در بیان فتنه بنی امیه فرمودند: مردم آن زمان گرگ هایی می گردند و سلاطینشان درندگان و مردم متوسط طعمه هایی برای آن درندگان و فقرا آنان مردگانی می شوند. (400)

405. نابودی دنیا و دین

فی کتابه الی مصقلة عامله علی أردشیر خرة -: بلغنی عنک أمر أن کنت فعلته فقد أسخطت ألهک، و عصیت أمامک: أنک تقسم فی ء المسلمین الذی حازته رماحهم و خیولهم، و أریقت علیه دماوهم، فیمن اعتامک من أعراب قومک. و لا تصلح دنیاک بمحق دینک فتکون من الاخسرین أعمالا
در نامه خود به مصقله، کارگزار اردشیر خره، نوشت: درباره تو گزارش به من رسیده است که به راستی اگر آن گونه عمل کرده باشی، خدایت را به خشم آورده ای و امام خود را نافرمانی کرده ای، تو غنیمت مسلمانان را که نیزه ها و اسب های آنان فراهم آورده و خونشان برای آن ریخته شده است، میان عرب های قوم خود که تو را برگزیده اند تقسیم کرده ای. دنیای خویش را با نابود کردن دینت آباد مگردان، که در این صورت از زیانکارترین مردمان خواهی بود. (401)