نهج البلاغه موضوعی

نویسنده : عباس عزیزی

400. دگرگونی زمانه

أذا تغیر السطان تغیر الزمان
هرگاه سلطان (حکومت) دگرگون شود، زمانه نیز دگرگون شود. (396)

401. غرور والی، ذلت مؤمن

لما ورد الکوفة قادماً من صفین...أقبل حرب یمش معه، و هو علیه السلام راکب، فقال علیه السلام: ارجع فأن مشی مثلک مع مثلی فتنة للوالی و مذلة للمؤمن
آن حضرت علیه السلام در موقع برگشت از صفین، حرب پیاده در رکاب آن حضرت حرکت کرد، حضرت فرمود: برگرد؛ زیرا پیاده رفتن مثل تویی با مثل من موجب غرور والی و ذلت برای مؤمن می باشد. (397)

402. برترین وزراء

من کتابه للاشتر لما و لاه مصر -: أن شر وزرائک من کان للاشرار قبلک وزیراً، و من شر کهم فی الاثام، فلا یکونن لک بطانة؛ فأنهم أعوان الاثمة، و آخوان الظلمة، و أنت واجد منهم خیر الخلف ممن له مثل آرائهم و نفاذهم، ولیس علیه مثل آصارهم و أوزار هم ممن لم یعاون ظالماً علی ظلمه و لا آثماً علی أثمه، أولئک أخف علیک مؤونة، و أحسن لک معونة، و أحنی علیک عطفاً، و أقل لغیرک ألفا، فاتخذ أولئک خاصة لخلواتک و حفلاتک. ثم لیکن آثرهم عندک أقولهم بمر الحق لک و أقلهم مساعده فیما یکون منک مما کره الله لا ولیائه، واقعاً ذلک من هواک حیث وقع
فرمان امام علی علیه السلام به مالک اشتر وقتی که او را والی مصر و اطراف آن ساخت: بدترین وزرای تو کسی است که پیش از تو وزارت اشرار را داشته و در گناهان شریک آنان بوده است، هرگز او را از خواص خود قرار مده؛ زیرا آنان یاران گنهکاران اند، و برادران ستمکاران، و تو می توانی جانشینانی بهتر از آنان پیدا کنی که نظریاتی مثل آنان دارند و نفوذ آنان را نیز دارا هستند و در عین حال از وزر و بال گناهان آنان به دورند. کسانی که هیچ ستمکاری را در ستم ورزی و هیچ گنهکاری را در ارتکاب گناه کمک نکرده اند. زحمت آنان بر تو سبک تر، و یاری آنان برای تو نیکوتر است و از نظر عطوفت به تو مایل تر، و با اشخاص جز تو کم انس تر می باشند، پس این گون انسان های ممتاز را خاص مجالس سری و علنی خود قرار بده، سپس مقدم ترین خواص در نزد تو گویاترین آنان باشد، درباره حق اگر چه تلخ باشد و کسی باشد که در مواردی که خداوند برای اولیایش اکراه دارد هر اندازه هم آن موارد مطلوب هوای تو باشد - کم ترین یاری را به تو نماید. (398)