فهرست کتاب


جوان از منظر معصومان (علیهم السلام)

محمد جواد مروجی طبسی‏

کنترل نگاه در سیره و سخن پیامبر

از پیامبر اسلام (صلی الله علیه وآله) در برخورد با سهل انگاری درباره این حکم قرآنی موارد گوناگونی ثبت شده که به دو مورد از آن ها اشاره می کنیم.
1. سکین بن عبدالعزیز گوید: از پدرم و او از ابن عباس شنید که می گفت: در روز عرفه هنگام بیرون آمدن از صحرای عرفات، شخصی(114) در پشت سر پیامبر (صلی الله علیه وآله) سوار شده بود در حالی که چشم چرانی می کرد، چند مرتبه پیامبر (صلی الله علیه وآله) صورت او را برگرداند، تا به زنان نامحرم نگاه نکند؛ اما او همچنان به زنان نگاه می کرد این جا بود که پیامبر (صلی الله علیه وآله) به او فرمود: فرزند برادرم، این روز، روزی است که اگر کسی مالک چشم و گوش و زبانش باشد، خداوند او را خواهد آمرزید.(115)
همچنین امام صادق (علیه السلام) از امام باقر (علیه السلام) نقل فرموده که رسول خدا (صلی الله علیه وآله) هنگام رفتن به سوی عرفات، اسامه را سوار کرده بود و همین که از عرفات افاضه کرد و، فضل بن عباس را که جوانی خوش سیما بود پشت سر خود سوار کرد در آن هنگام مرد عربی که همراه خواهرش بود و او نیز زیبا روی بود، با پیامبر رو به رو شده و از ایشان سؤالاتی کرد. و فضل بن عباس به خواهر او چشم دوخته بود.
پیامبر (صلی الله علیه وآله) چون چنین دید، دست خود را روی چشم فضل گذارد تا چشمش را از نگاه به نامحرم بپوشاند؛ اما او از سوی دیگر به آن زن نگاه می کرد تا این که مرد عرب پاسخ پرسش های خود را از پیامبر (صلی الله علیه وآله) دریافت کرد و به راه خود ادامه داد.
پیامبر (صلی الله علیه وآله) نگاهی به فضل کرد و در حالی که شانه اش را گرفته بود فرمود: آیا نمی دانی که این روزها از ایام المعدودات و ایام المعلومات است که هر کس در مثل چنین روزهایی چشم و زبان و دستش را نگه دارد، خداوند برای او همانند ثواب حج آینده را می نویسد.(116)
2. ابن ام مکتوم که فردی نابینا بود بر رسول اکرم (صلی الله علیه وآله) وارد شد ورود این شخص نابینا مصادف بود با حضور میمونه و ام سلمه. حضرت دستور داد تا خود را بپوشانند (و یا مخفی کنند) آن دو به رسول خدا عرض کردند مگر او نابینا نیست؟ او که چشم ندارد تا ما را ببیند.
حضرت در پاسخ به آن دو فرمود: آیا شما دو نفر هم نابینا هستید؟ آیا او را نمی بینید؟(117)

آثار منفی چشم چرانی

همه می دانیم که چشم چرانی اثرات بسیار زشتی را در سلامتی و روح انسان به ویژه یک جوان دارد؛ چرا که به وسیله چشم بسیاری از گناهان را انجام خواهد داد و در برخی موارد، برای رسیدن به خواسته خود که از راه چشم تحریک شده است، زندگی خود را نیز به مخاطره می اندازد پس بهتر آن است که جوان، به وسیله کنترل نگاه، سلامت فکر و طهارت روح خود را حفظ کند و زندگی با صفای خویش را با بسیاری از گناهانی که به وسیله یک گناه انجام می شود، آلوده نسازد با این بیان می توان گفت که آثار منفی چشم چرانی بسیار است، اما از باب اختصار به چند نمونه اکتفا می کنیم:

1. تحریک شهوت حیوانی

در روایتی که از امام جعفر صادق (صلی الله علیه وآله) رسیده، آمده است که: ایاکم و النظرة فانها تزرع فی قلب صاحبها الشهوة و کفی بها لصاحبها فتنة(118) از نگاه به نامحرمان خودداری کنید، چرا که تخم شهوت را در دل می کارد و همین بس که بیننده را در فتنه می اندازد.