فهرست کتاب


زندگانی سیاسی امام جواد علیه السلام

جعفرمرتضی حسینی عاملی‏

فصل دوم:

امامت در معرض توطئه

مفهوم کلی امامت

زمانی که امامت از دیدگاه اهل بیت علیهم السلام و شیعیانشان عبارت است از ادامه خط نبوت، در رهبری الهی امت به سوی هدف والای رسالت، ونیز، سرچشمه همیشه جوشانی است برای اندیشه اسلامی اصیل، که باید همواره امت را سیراب کند و زنده نگهدارد و زلالی و گوارایی را از خدا و رسول صلی الله علیه و آله و سلم گرفته است.
هنگامی که امامت چنین مفهومی داشته باشد، طبیعتا نیازمند به آن است که از جانب کسی که دارای چنین حقی است، پذیرش این امتداد خط، اعلان گردد و سپردن و واگذاری مسوولیت های رهبری به کسانی که کمال شایستگی و لیاقت را برای متحمل شدن مسوولیت های سنگین آن را دارند، به اطلاع همگان برسد. همچنان که با خبر ساختن همه مردم، از منبع پاک و اصیل علوم و معارف، برای تغذیه حرکت فکری و تجهیز آن به آنچه که در خط تکاملی و پیشرویش به سوی هدف، بدان نیاز می یابد، لازم است.
از همین جا است که طبیعی بود، بنای امامت، بر دو پایه اساسی (40) بر پا شود. به طوری که با نبود هر یک از این دو پایه، بنا از هم پاشیده، امامت محتوای اصلی خود را از دست بدهد.
آن دو رکن و پایه عبارتند از:
1- نص.
2- علم مخصوصی، که خداوند آن را به ائمه علیهم السلام، از طریق پدرانشان از پیامبر صلی الله علیه و آله و سلم اختصاص داده است.
علاوه بر این دو رکن، شایستگی و اهلیت برای امامت، که به معنای دارا بودن خصلت ها و ملکات رهبری که بتوانند خط را نگاه دارند و سلامت مسیر را تضمین کنند، می باشد. مانند دارا بودن عصمت، شجاعت و بخشندگی و... از شرائط تصدی این مقام است.
به همین خاطر است که می بینیم ائمه اطهار علیهم السلام، در هر مناسبتی، به نشان دادن این امور، به ویژه، به ارائه آن دو رکن مهم، اهتمام می ورزیده اند، و سختی ها و خطرات هر چند بزرگ که احیانا به دنبال ابراز و اظهار آن امور، بر آنان وارد می شد، آنان را از بیان آن حقائق باز نمی داشت.
شواهد بر اهتمام ائمه علیهم السلام بر این امر بی شمار است. ما در اینجا فقط اشاره می کنیم به اقدام امیرالمومنین علیه السلام در کوفه، صفین، روز شوری و روز جنگ جمل، که از صحابه پیامبر صلی الله علیه و آله در مورد حدیث غدیر، شهادت خواست و شمار بسیاری از آنان بدان گواهی دادند.
همچنان که امام حسین علیه السلام در منی، صحابه را گردآورد و فضائل پدرش امیرالمومنین علیه السلام و به خصوص حدیث غدیر را و نیز بدکاری های معاویه را به ایشان یادآوری نمود. (41) هدف از این اقدامات و اهتمامات، تثبیت امامت، و جلوگیری از نابودی و فراموشی نصوص و وقایعی که آن را ثابت می کند، بوده است.
علاوه بر اینها، ائمه علیهم السلام در سخنان بسیاری اظهار داشته اند که: علم مخصوصی را که پیامبر گرامی است، دارا هستند. مانند احادیثی که فرموده اند جفر و جامعه نزد ایشان است و احادیث دیگری که جوینده در منابع و مراجع روائی به صورت پراکنده می یابد.