تبلیغ و مبلغ در آثار شهید مطهری (قدس سره)

نویسنده : به کوشش:عبدالرحیم موگهی

پیشکش اندیشه پاک و ناب تو باد:

ای خورشید فرزانگان شهید!
حضرت علی علیه السلام فرمود: الطیش لایقوم به حجج الله؛ با فشار، حجج الهی را نمی شود اقامه کرد.
سیری در سیره نبوی، ص 226.
شهید مطهری - رحمة الله -:
اگر بگویم: مقام تبلیغ اسلام، رساندن پیام اسلام به عموم مردم، معرفی و شناساندن اسلام به صورت یک مکتب، از مرجعیت تقلید کمتر نیست، تعجب نکنید؛ مقامی است در همان حد.
حماسه حسینی، ج 1، ص 347.
شهید مطهری - رحمة الله -:
حوزه های علمیه ما... باید بدانند که اشتغال منحصر به فقه و اصول رسمی، جوابگوی مشکلات نسل معاصر نیست.
بررسی اجمالی نهضتهای اسلامی در صد ساله اخیر، ص 90.

طلیعه

مطهری خورشید درخشان بود
مطهری ماه فروزان بود
مطهری اختر تابان بود
مطهری چشمه جوشان بود
مطهری دریای خروشان بود
مطهری نسیم بهاران بود
مطهری طراوت باران بود
مطهری سپیده صبحگاهان بود
و مطهری آبی آسمان بود

مطهری طهارت روح بود
مطهری نور ایمان بود
مطهری تبیان قرآن بود
مطهری عرفان پاک بود
مطهری اندیشه ناب بود
مطهری تندیس تقوا بود
مطهری چشمه حکمت بود
مطهری مشعل هدایت بود
مطهری آینه شهادت بود
و مطهری فرزند و پاره تن و حاصل عمر امام بود.
همان امامی که درباره او فرمود:
مرحوم آقای مطهری یک فرد بود، جنبه های مختلف در او جمع شده بود، و خدمتی که به نسل جوان بود، جنبه های مختلف در او جمع شده بود، و خدمتی که به نسل جوان و دیگران مرحوم مطهری کرده است، کم کرده است. آثاری که از او هست، بی استثنا همه آثارش خوب است، و من کس دیگری را سراغ ندارم که بتوانم بگویم: بی استثنا آثارش خوب است. ایشان بی استثنا آثارش خوب است، انسان ساز است... مطهری در طهارت روح و قوت ایمان و قدرت ایمان کم نظیر بود... آثار قلم و و زبان او بی استثنا آموزنده و روانبخش است و نصایح او - که از قلبی سرشار از ایمان و عقیده نشأت می گرفت - برای عارف و عامی سودمند زاست... من به دانشجویان و طبقه روشنفکران متعهد توصیه می کنم که کتابهای این استاد عزیز را نگذارند با دسیسه های غیر اسلامی فراموش شود.
آری، یکی از مسؤولیتها و وظایفی که می تواند بر عهده رهروان حضرتش باشد، نشر موضوعی اندیشه های پاک و ناب آن خورشید فرزانگان شهید در ابعاد گوناگون است، تا خوانندگان را در تحقیق، تدریس، تبلیغ و تألیف یاری دهد و دستیابی به موضوعات مورد نظر آن را آسان تر کند.
بدین جهت، ما نیز بر آن شدیم تا موضوع تبلیغ و مبلغ را در آثار متفکر شهید، حضرت استاد مرتضی مطهری - رحمه الله - تدوین و تنظیم کنیم و تذکراتی چند را درباره این نوشتها به دست می دهیم:
1. برای این که در موضوع تبلیغ و مبلغ در آثار شهید مطهری - رحمه الله - چیزی از قلم نیفتد، تمام آثار آن استاد عزیز که تا این تاریخ (14/2/76) به چاپ رسیده و بیش از پنجاه اثر است، دیده شده است. البته آنها که با موضوع مذکور ارتباط بیشتری داشت، مانند: کتابهای حماسه حسینی، سیری در سیره نبوی و ده گفتار به تفصیل و به دقت شد، و آنها که ارتباط کمتری داشت، مثل کتابهای اصول و روش رئالیسم، مقالات فلسفی و شرح منظومه به اجمال و به سرعت.
2. هیچ گونه دخل و تصرفی در متن آثار حضرت استاد، صورت نپذیرفته است، تا اصالت خود را از دست ندهد. تنها در ویرایش صوری مطالب که به وسیله ناشر انجام گرفته تغییراتی داده شده است. همچنین در برخی موارد، آیات و احادیث و اعراب گذاریها تصحیح و یا تکمیل شده است.
3. برخی عنوان گذاریهای سرفصلها و بین منتها، بر گرفته از آثار حضرت استاد و برخی از تدوین کننده این نوشتار؛ مثلاً، سرفصلهای تعریف تبلیغ،
ارزش و اهمیت تبلیغ، استراتژی تبلیغ، ابزارهای تبلیغ، شرایط موفقیت پیامها در تبلیغ، روش تبلیغ و شرایط مبلغ، بر گرفته از آثار حضرت استاد، و سر فصلهای اهداف تبلیغ، اقسام تبلیغ، مخاطبان در تبلیغ، اصول تبلیغی،
مبانی و مشخصات تبلیغ اسلامی، وظایف مبلغ،اخلاق مبلغ، نکته های تبلیغی و هشدارهای تبلیغی، از تدوین کننده است که کار با برداشت از مطالب حضرت استاد صورت گرفته است.
4. برای تمایز مطالب متن از یکدیگر، آنها که داخل گیومه «» قرار گرفته، از حضرت استاد و آنها که خارج گیومه قرار گرفته - و مواردش بسیار اندک است - از تدوین کننده این نوشتار است.
5. چون آثار حضرت استاد از گذشته تا حال به صورتهای گوناگون و با چاپهای متعدد منتشر شده، در نقل مطالب فقط به آثاری که به وسیله انتشارات (صدرا - قم) و زیر نظر شورای نظارت بر نشر آثار حضرت استاد به چاپ رسیده، استناد شده است؛ از این رو به خاطر این که در تطبیق مطالب نقل شده با مآخذ آنها، اشتباهی صورت نگیرد، حتماً به (کتابنامه) این نوشتار - که در پایان آمده است - مراجعه فرمایید.
6. در برخی موارد ممکن است به تناسب موضوعات مختلف، بعضی مطالب تکرار شده باشند.
7. مطالبی که در گیومه «» آمده و پس از آن،نقطه و سپس نشانه اختصاری (ت) ( تدوین کنند0) آورده شده، از تدوین کننده این نوشتار و برای توضیح و تبیین مطالب است.
در پایان از همه کسانی که در این راه یاور رمان بوده اند، تشکر و قدردانی و از پیشنهادها و نظرهای سودمند خوانندگان استقبال می کنیم، و آن را مشعل ادامه را همان در آینده می دانیم.
یا زهرا.
عبدالرحیم موگهی
قم مقدس - اردیبهشت 1376.

بخش اول: تبلیغ