فهرست کتاب


داستانهای عارفانه در آثار استاد علامه آیة الله حسن زاده آملی جلد 2

عباس عزیزی

210- ارواح مومنان کجایند؟

ابو بصیر گفت:از امام صادق علیه السلام از ارواح مومنان سوال کردم.
فرمود: به صورت بدن هایشان در بهشت اند، که اگر ببینی آن راه هر آینه خواهی گفت: این فلان است، و یا خواهی گفت: ای فلان! چون به تجرد نفس ناطقه آگاهی یافته اید و علم و عمل را انسان ساز شناخته اید، که انسان نفس علم و عمل خود است، و سخن ما هم در بیان فرموده امام سجاد علیه السلام بود که:روز به در شدن نفس از بدن به چه معنی است که ظرف و مظروف باید در مادیات باشد نه در مجردات، مطلب مفیدی را که شیخ بهایی قده در بیان حدیث نامبرده آورده است تقدیم می داریم.
آن جناب دربارهفی الجنةکه مشعر به ظریف است فرمود: فی الجنة الظرفیة مجازیة باعتبار الشبح الذی تعلقت الروح به والا فهی مجردة غیر مکانیة . ( یعنی ظرفیت، که امام فرمود ارواح در بهشت اند، مجاز است؛ به اعتبار شبحی که روح به آن تعلق دارد به صورت ظرفیت تعبیر شده است، و گرنه روح مجرد غیر مکانی است.
مراد شیخ این است که مثلا ما در این زاویه مسجد نشسته ایم؛ اگر کسی در بیرون این مسجد از امام علیه السلام بپرسد که ارواح این اشخاص در کجا هستند؟
امام بفرماید که در فلان زاویه این مسجد اند، با اینکه روح مجرد و عاری از احکام ماده، که از آن جمله مکان است، می باشد. ولی اعتبار این اشباح، اعنی ابدان ما که ارواح به آنها تعلق دارند و این اشباح در این زاویه این مسجدند، امام فرماید که آن ارواح در آنجا هستند. (223)

211- شناختن مومنین در بهشت

ابوبصیر گفت: از ابو عبدالله، جعفر بن محمد صادق علیه السلام از ارواح مومنین پرسیدم، فقال: فی الجنة علی صور ابدانهم لو رایته لقلت فلان یعنی:مومنان در بهشت بر صور ابدان خویشند، اگر آنها را ببینی گویی فلانی است.
و از لطائف این حدیث قویم این که ابوبصیر از ارواح مومنین می پرسد و آن حضرت به او پاسخ می دهد که:ایشان در بهشت بر سور ابدان خویشند. پس بصیرت داشته باش!اگر خدا بصیرت را روزیت کرده باشد.
دیگر این که بهشت دارای مراتبی بر حسب مراتب ایمان می باشد، پس مومنین با اختلاف مراتبی که دارند در جنات بر صور ابدان خویشند و این لطیفه ای دیگر است. (224)

212- دانند بزرگان که سزاوار سها نیست

شخصی نامور که یکی از مشایخ علمی زمان خودش بود، به حضور مبارک امام صادق علیه السلام ، تشرف حاصل کرد، دید جوانی مراهق، خردسال در حضور امام به سوی در باز به نماز ایستاده است، این جوان همان کس است که امام صادق علیه السلام به مردم فرمود:انتم السفینة و هذا ملاحها (225)؛ شما کشتی هستید و این جوان ناخدای شما است.
این جوان خردسال، فرزند امام صادق، یعنی امام هفتم امامیه، موسی بن جعفر علیه السلام است.

آن شخص به امام صادق علیه السلام عرض کرد: آقا!فرزند شما دارد به سوی در گشوده نماز می گزارد و این کراهت دارد.
امام فرمود:نمازش را که تمام کرد به خود او بگویید.
این شخص بی خبر از این که:
گفتن بر خورشید که من چشمه نورم دانند بزرگان که سزاوار سها نیست
آقا زاده نماز را خواند و مواجه اعتراض آن شخص شد، در جوابش فرمود:آن کس که من به سوی او نماز می خواندم، از این در باز به من نزدیک تر است.(226)