فهرست کتاب


داستانهای عارفانه در آثار استاد علامه آیة الله حسن زاده آملی جلد 2

عباس عزیزی

208- روش تربیت یافتگان مکتب امام صادق علیه السلام

در فهرست ابن ندیم آمده است:
ابو جعفر، محمد بن عمان احول، یکی از اصحاب ابو عبد الله، جعفر بن محمد صادق علیه السلام می باشد که شخصی بوده خوش اعتقاد و ره یافته، و در علم کلام، ماهر و حاضر جواب بوده و با ابوحنیفه مناظراتی داشته است.
چون امام صادق علیه السلام رحلت یافت، ابوحنیفه او را گفت: امامت مرد.
وی در جواب گفت: ولی امام تو تا روز قیامت نمی میرد، (که مقصود، ابلیس است.)
و ابوحنیفه بدو گفت: نظرت درباره متعه چیست؟
او پاسخ داد: حلال است.
ابوحنیفه گفت: آیا دوست داری خواهران و دخترانت متعه شوند؟
او در جواب گفت: چیزی که خداوند آن را حلال کرده است، اگر آن را مکروه دارم از دیوانگی من است.
سپس ابو حنیفه را گفت: نظر تو درباره شراب چیست؟
ابوحنیفه پاسخ داد: حلال است.
وی گفت: آیا خوشحال می شوی که خواهران و دخترانت سازنده شراب باشند؟
روزی دیگر، ابوحنیفه به وی گفت: آیا ما با یکدیگر دوست نیستیم؟
او پاسخ داد: بلی!
ابوحنیفه گفت: آیا شما قایل به رجعت هستید؟
پاسخ داد: آری به خدا قسم!
ابوحنیفه گفت: من شدیدا به مقداری پول نیازمندم، اگر پانصد درهم به من قرض بدهی تا مشکلم رفع شود، وقتی رجعت کردم، آن را به تو باز می گردانم که اگر چنین کنی حق (برادری) مرا ادا کرده و عمل شایسته ای انجام داده ای.
او در جواب می گوید: ولی من معتقدم که انسان ها رجعت می کنند (نه تو).(221)

209- نگاه به چهره عالم عبادتست

نزد مولایمان جعفر بن محمد علیه السلام از فرموده رسول خدا صلی اله علیه و آله درباره این که نگاه به صورت عالم عبادت است، سخن به میان آمد، پس آن جناب فرمود:مراد رسول خدا صلی اله علیه و آله عالمی است که هر گاه به او نگاه کنی، تو را به یاد آخرت اندازد و هر عالمی که خلاف این بود، پس نگاه به او، گناه و مایه گمراهی است.(222)

210- ارواح مومنان کجایند؟

ابو بصیر گفت:از امام صادق علیه السلام از ارواح مومنان سوال کردم.
فرمود: به صورت بدن هایشان در بهشت اند، که اگر ببینی آن راه هر آینه خواهی گفت: این فلان است، و یا خواهی گفت: ای فلان! چون به تجرد نفس ناطقه آگاهی یافته اید و علم و عمل را انسان ساز شناخته اید، که انسان نفس علم و عمل خود است، و سخن ما هم در بیان فرموده امام سجاد علیه السلام بود که:روز به در شدن نفس از بدن به چه معنی است که ظرف و مظروف باید در مادیات باشد نه در مجردات، مطلب مفیدی را که شیخ بهایی قده در بیان حدیث نامبرده آورده است تقدیم می داریم.
آن جناب دربارهفی الجنةکه مشعر به ظریف است فرمود: فی الجنة الظرفیة مجازیة باعتبار الشبح الذی تعلقت الروح به والا فهی مجردة غیر مکانیة . ( یعنی ظرفیت، که امام فرمود ارواح در بهشت اند، مجاز است؛ به اعتبار شبحی که روح به آن تعلق دارد به صورت ظرفیت تعبیر شده است، و گرنه روح مجرد غیر مکانی است.
مراد شیخ این است که مثلا ما در این زاویه مسجد نشسته ایم؛ اگر کسی در بیرون این مسجد از امام علیه السلام بپرسد که ارواح این اشخاص در کجا هستند؟
امام بفرماید که در فلان زاویه این مسجد اند، با اینکه روح مجرد و عاری از احکام ماده، که از آن جمله مکان است، می باشد. ولی اعتبار این اشباح، اعنی ابدان ما که ارواح به آنها تعلق دارند و این اشباح در این زاویه این مسجدند، امام فرماید که آن ارواح در آنجا هستند. (223)