داستانهای الغدیر تجلی امیر مؤمنان علی علیه السلام

نویسنده : سیدرضا باقریان موحد

پیشگفتار

یکی از مهمترین رخدادهای تاریخ بشریت در یک روز گرم، در کنار غدیر خم رقم خورد، در آن روز پیامبر رحمت و امید، دست وفادارترین یار خود را بالا برد و ضمن سخنانی سرشار از حکمت و معرفت ایشان را به جانشینی خود منصوب ساخت و بدین وسیله دین خود را کامل کرد.
آری! تعبد بدون ولایت علی علیه السلام تعبدی است که راه به مقصود نمی برد. شریعت منهای ولایت علی علیه السلام شریعتی بی روح و بی معنویت است. ولایت علی علیه السلام مرز شناخت حق از باطل است. شعاع و درخشندگی این حادثه فرخنده، چنان عالم گیر است که هیچ عقل سلیم و وجدان پاکی نمی تواند آن را انکار کند.
دوست و دشمن، شیعه و سنی، مسیحی و یهودی، همه و همه از جام ولایت و عدالت آن حضرت نصیب برده و لذت درک آن را چشیده اند و در اشعار و کتابهای خود، داستان عدالت، رحمت، اجرای قوانین الهی و قضاوتهای الهی و قضاوتهای عادلانه آن حضرت را آورده اند.
با فرا رسیدن ایام خجسته غدیر خم، شیفتگان ولایت به یاد حماسه سازی می افتند که عمر سراسر تحقیق خود را بر سر اثری جاودانه نهاد، تا شعله فروزان و خورشید تابان غدیر خم را فرا روی انسانها در هر زمان پرتوافشان سازد.
بزرگ مردی که بیش از 50 سال عمرش را صرف مطالعه و تحقیق و نگارش کرد و آرامش و آسایش خود را در خدمت عقیده و انتشار علوم آل محمد صلی الله علیه و آله و سلم نهاد.
آری! این قهرمان دفاع از ولایت علامه عبدالحسینی امینی است که چون سربازی شجاع در میدان تحقیق گام برداشت و در این راه رنجهای بسیاری متحمل شد. رنجهایی که جز در سایه عشق به خاندان نبوت بسیار طاقت فرسا می باشد.
آری الغدیر حاصل یک عمر از سرمستان جام ولایت است.
علامه امینی عمر خود را به پای این کتاب نهاد و نام خود را برای همیشه تاریخ در دفتر عاشقان خاندان اهل بیت ثبت کرد.
الغدیر در واقع بیانگر نیروی خلاق و قدرت و پشتکار بی نظیر علامه امینی در تحمل سختی ها برای رسیدن به هدفهای معنوی است.
الغدیر مانند مشعلی فروزان از نیروی بیان و اعجاز سر انگشتان هنرمند این عالم بزرگوار است.
علامه امینی با الغدیر تولدی دوباره یافت و غدیر خم نیز با این کتاب مورد توجه محافل علمی دانشمندان اهل تسنن و مسیحیت قرار گرفت.
الغدیر دایرةالمعارف بزرگی از معارف دینی است که سرشار از حکمت ها و حکایتهای شیرین و شنیدنی است.
اینک به همت انتشارات نصر، داستانهای شیرین و آموزنده این کتاب شریف، در یک مجموعه بنام داستانهای الغدیر گردآوری شده است، امید است که این مجموعه مورد استفاده عاشقان خاندان اهل بیت علیه السلام قرار گیرد.
سیدرضا باقریان موحد قم - عید غدیر 16/1/79

نگاهی به زندگی علامه امینی

علامه شیخ عبدالحسین فرزند شیخ احمد و نوه شیخ نجفقلی ملقب به امین الشرع است که نام امینی را از همین جد به میراث گرفته است.
علامه امینی در سال 1320 (ه ق) در شهر تبریز دیده به جهان گشود.
از همان آغاز کودکی به دانش و فراگیری علم رغبت فراوان داشت.
فراگیری علوم در ابتدا نزد پدر پس از آن نزد استادان مدرسه طالبیه که از مهمترین مراکز فرهنگی تبریز است، آغاز نمود.
مقدمات و سطوح فقه و اصول را نزد دانشمندانی چون آیت الله سیدمحمد بن عبدالکریم موسوی مشهور به مولانا و آیت الله خسروشاهی و آیت توتونچی و علامه شیخ میرزا علی اصغر ملکی آموخت. پس از پایان تحصیلات مقدماتی، جهت فراگیر علوم الهی راهی نجف اشرف شد و در این شهر مقدس از محضر استادانی چون آیت الله فیروزآبادی، خوانساری و ایروانی بهره مند شد و درس خارج را نزد آنان فرا گرفت. هنوز در دوران جوانی بود که از مراجع بزرگی چون آیةالله سیدابولحسن اصفهانی و آیت الله میرزا محمدحسین نائینی و آیةالله حاج شیخ عبدالکریم حائری و آیةالله شیخ محمدحسین اصفهانی اجازه اجتهاد دریافت کرد.
برای ورود به جرگه حاملان احادیث خاندان رسول و اتصال به سلسله روایت گران معارف محمدی و علوی با کسب اجازه از بزرگانی همچون آیت الله میرزاعلی شیرازی و آیت الله سیدابوالحسن اصفهانی و آیت الله شیخ علی اکبر خویی، این وظیفه مهم و این رسالت خطیر شیعی را به انجام رسانید. از آن پس به تبریز بازگشت و پس از گذشت مدتی اقامت بار دیگر به نجف مراجعت فرمود و کوشش پیگیر خود را درباره بزرگترین کتاب عصر الغدیر آغاز کرد و با کوشش پیگیر و مسافرت به اکثر کشورهای اسلامی و غیراسلامی و بررسی متون و مدارک علمی و تاریخی اسلام در طول نزدیک به چهل سال، بزرگترین اثر ارزنده خود الغدیر را در دسترس اهل تحقیق قرار داد.
علامه امینی در مسیر مطالعاتش برای نگارش الغدیر تمامی کتابخانه های مشهور نجف و کربلا، سامرا و بغداد حله و بصره را بهره برداری نمود. اما برای این بزرگمردی که پا به میدان پاسداری از حریم ارزشهای غدیر نهاده بود، این همه کافی نبود. لذا به سفر پرداخت. ابتدا به ایران آمد و از کتابخانه های علمی شهرهای مشهد و تهران و بروجرد و کرمانشاه استفاده نمود. سفر بعدی او به هندوستان بود. در این سفر کتابخانه های شهرهای لکهنو، رامپور و حیدرآباد را مورد استفاده قرار داد و سپس عزم سفر به سوریه را نمود. آخرین سفر علامه امینی برای مطالعه و تحقیق در سال 1378 (ه ق) به ترکیه صورت گرفت و در این کشور کتابخانه های مهم را مورد استفاده قرار داد.
نکته قابل تذکر است که در طول این مدت علامه امینی به میزان وسیعی دست اندر کار استنساخ کتابهای گرانبها و ارزنده بود که در صورت عدم رسیدگی امکان داشت از میان بروند و چنین ذخایر ارجمندی برای نسل های آینده باقی نماند.
پس از سفر به ترکیه، علامه به نجف بازگشت و شروع به تجهیز کتابخانه عظیم و عمومی امیرالمؤمنین علیه السلام نمود که هم اکنون نیز با نام مکتبه امیرالمؤمنین العامه در نجف مشغول به کار است. ولی دیگر شمع وجود گرانبهایی چنین پاسدار و مرزبانی شجاع رو به خاموشی نهاده بود و بیماری با شدت تمام او را از پای در می آورد. تا این که لحظات خاموشی این شمع فروزان فرا رسید و در روز جمعه 28 ربیع الثانی 1390، حالش به وخامت گرائید... علامه شروع به سخن گفتن نمود و آخرین کلماتش این بود: خداوندا! این سکرات مرگ است که بر من عارض شده، پس به من توجه فرما و مرا به خودم یاری ده. آن سان که صالحان را بر خودشان یاری می دهی... و هنوز این دعا را به پایان نبرده بود که دعوت حق را لبیک گفت و روحش به ملکوت اعلی پرواز کرد بدین پس دفتر زندگی قهرمان پاسداری از حریم ارزشهای راستین بسته شد.
این مرد بزرگ علاوه بر این اثر مهم، تألیفات و تحقیقات مهم دیگری هم از خود بر جای گذاشته است که عبارت اند از: 1 - تفسیر فاتحةالکتاب، 2 - شهداءالفضیله، 3 - کامل الزیاراة، 4 - آداب الزائر لمن یمم الحائر، 5 - سیرتنا و سنتنا، 6 - تعلیقات کتاب مکاسب شیخ انصاری، 7 - تعلیقات بر کتاب رسائل شیخ انصاری، 8 - المقاصد العلیه فی المطلب السنیه، 9 - ریاض الانس، 10 - رجال آذربایجان، 11 - ثمرات الاسفار، 12 - العترة الطاهرة فی الکتاب الغدیر.

دیدگاهای علما و دانشمندان پیرامون الغدیر

کسانی که در کار تألیف و تدوین دقت نظر داشته باشند، به خوبی واقف اند که کتاب الغدیر شایسته ستایش و تمجید و تقدیر است و می دانند که در نوع خود بی نظیر است و در این رشته هیچکس چنین ابداعی نکرده است... الغدیر فرا رسید و پرده های دودآلودی را که ستمکاران به دورش تنیده بودند، بر درید و نیرنگی که دغلبازان بر چهره اش مالیده بودند، سترد و حقیقت را چنان درخشان که هست برنمود تا فروغ چو آفتاب تابان نیمروز به دیده حقیقت پژوهان بدمید... الغدیر کتابی که سخن راست می گوید و نمی گذارد که ستم و نادانی بر کس رود.
(آیت الله سیدحسین موسوی نجفی)
براستی الغدیر دایرةالمعارفی خورشیدآساست که موج نورش دیدگان را خیره می سازد و دیده خفاش گونه حق ناپذیران را بر می بندد... معجزه ای است در زمینه ابداع. معجزه ای که واژه محال را از فرهنگ کار تحقیقی و ادبی به در کرده است... با همتی بلند و اراده ای کوه آسا روی به این کار آوردید تا دایرةالمعارفی فراهم آمد که پنداری جماعتی از محققان و دانشمندان دست به دست هم داده و کمر همت بسته و هر یک به حسب تخصص و استعداد به پاره ای از آن برخاسته باشد...
(دانشمند بزرگوار سیدحسین موسوی هندی)
کتاب الغدیر... دریایی خروشان است که از در و مروارید غلطان سرشار است. یا کشتی ای است که بارش همه حقیقت و الماس اسرار است. خورشیدی بایدش خواند که از افق نجف برآمده و دنیا را با نور تابناکش خیره کرده و پرده های ظلمت را دریده است... بوستانی دلاویز از بوستانهای بهشت که در آن هر چه دیده را لذت می بخشد و دل را به هوس می اندازد هست...
(دانشمند توانا شیخ حیدرقلی سردار کابلی)
الغدیر کتاب حق است و رساله راستی و دیوان دانش، حکمت، ادبیات و تاریخ. در آن شیوه حدیث شناسی متینی بکار رفته و ارائه گشته تا به صورت منبع تحقیقی درآمده است. گنجینه ای از دلایل روشنگر است و براهین قاطع بر امامت.
(محمد نجیب زهرالدین عاملی - استاد دانشگاه)
سرور من! بی مبالغه می گویم اثری بوجود آورده اید که گذشتگان هرگز نتوانسته و نمی توانسته اند بوجود آورند و نه آیندگان از عهده اش بر خواهند آمد. سعی ای را که در طول سالهای متمادی مبذول داشته و موانع دشواری را که از سر راه تتبع و بررسی و کاوش در اسناد تاریخی و احادیث برداشته اید تا آنچه را که خواسته اید، برای افکار عمومی ثابت کنید و روشن دارید، با اتمام این کتاب ارزنده به هدف نایل آورده اید.
(استاد سلمان دواح زبیدی)
مؤلف در این کتاب از دانش ها و اشعار، آنهایی را جمع آوری کرده که بسیار نیکوست. بطوری که الغدیر می تواند عیدی کاملی باشد برای هر مومنی زیرا هر چه را که آرزو می کند در آن می یابد. از دانش فراوان و فقه وسیع و ادب بسیار. پس آن قوی ترین مجمع است برای هر داوطلب دانش هر چند که اندیشه ها و آراءشان مختلف شود.
(محمدسعید عرفی - مفتی بزرگ سوریه)
نزدیک بود ادراک من گم شود در عالم وسیعی از دانش در حالی که زیر و رو می کردم و دیده ام را به خطوط این کتاب و کلمات آن. آیا آن حقیقتا کتاب است یا واقعا آن غدیر است؟ بلکه آن دریای ژرفی است که در و مرواریدش را بالا آورده و به اقسام گوناگون و رنگ های مختلف که حیران ماند در شمردن آن اندیشه ها و افکار.
ای شیخ بزرگوار... اگر من مناسب می دیدم که فراگیرم از مصادر شیعیان، هر آینه تو را یگانه مرجع خود قرار می دادم. زیرا که کتابهای گرانبهای شما فقط مجمع احادیث نیست بلکه آن دایرةالمعارفی است که اقرار می کند به آن بیان و تاریخ را مطمئن می سازد و آفاق معرفت و شناخت را می گشاید و سبز می شود شعر تا آن که فرا می گیرد، خواننده را موجی از غبطه و حسرت. پس احسان نمی کند مگر آن که دو لبش بهم می خورد، به دو لفظ سبک و علامی بر زبان و سنگین در سنجش و میزان، الله اکبر
(استاد بولس سلامه - پژوهشگر مسیحی)
الغدیر شاهکاری است. در آن تتبع استادانه و امین با نقل صحیح و دقیق و حسن ارزشیابی و نقد و اصالت رأی فراهم آمده است و کمتر کتابی یافت می شود که چنین مزایایی یکجا در آن گرد آید و پنجمین مزیت که آنراست، خوش بیانی و حسن ظاهری مطالب است.
دایرةالمعارفی اسلامی است. در بوستانش گونه گون گل و ریحان از فضایل و معارف که همه تألیفات پیشنیان از آن تهی است.
(آیت الله سید صدرالدین صدر)
به راستی این آیت جاودانه تو است که رمز نبوغ و شخصیت نادرت خواهد بود و نسل های بشر چون صفحات سپید و درخشانش را ورق بزنند، به دیده بصیرت برگهای سیمین شخصیت تو را خواهند نگریست و در خلال سطور تابانش قدرت کلک رخشانت را و از لا به لای مساعی پرقدرت که در آن بکار رفته، به عظمت کوشش مستمر و پشتکار پهلوانی ات پی خواهند برد.
(شیخ مرتضی آل یاسین)
در عصری که جهل و گمراهی بر اندیشه ها سنگین می نماید، جامعه اسلامی سخت نیازمند چنین کتابی بود. کتابی که سخن از روی حق بگوید و پرده جهل و ضلالت را بدرد. همواره در حمایت پروردگار بمانی و به صلاح و رستگاری بخوانی و مشعلی فروزان باشی راهنمای امت اسلام.
جان و قلمت پاک باشد و در خدمت اسلام و مسلمانان که نوشته اند با کتاب گرامی الهی راست آمده است.
(محمد بن مهدی حسینی شیرازی)
از حقایق بسیار روشن این است که کتاب ارزشمند الغدیر نوشته رهبر دینی بی نظیر و مصلح کبیر و علم اخلاقی جلیل، حجت الاسلام امین نجفی از عالی ترین چیزهایی است که دانشگاه بزرگ اسلام نجف اشرف به آن مباهات می کند. چنانکه از فاخر همه مسلمین نیز به شمار می رود. زیرا آن بزرگترین دایرةالمعارفی است که در خود علوم فراوان، ادب زیاد احاطه گسترده، کوشش عظیم و حقایق خالص را جمع کرده است.
(آیت الله عبدالهادی شیرازی)
12 - من تقدیم رساله و تزم را به دانشگاه لندن تا صدور کتابتان و آگاهی ام نسبت به آن تأخیر انداختم. زیرا دوست می داشتم که در متن رساله ام به الغدیر و کوشش ارزشمندتان اشاره کنم و به زودی نظر مستشرقین را به این ناحیه مهم از ادب جلب خواهم کرد و امیدوارم که صدالت و رابطه فکری، همواره پایدار باشد.
(استاد صفاء خلوص - از لندن)
13 - الغدیر بهترین کتابی است که دانشگاه نجف در طول تاریخ تحویل جهان دانش داده است.
خواننده هنگام مطالعه آن خود را در باغستانی می یابد که در آن همه نوع میوه، بلکه آنچه را که دل می خواهد و چشم از آن لذت می برد، وجود دارد و من فکر می کنم که از ستم بزرگ بر علم و از جنایت بر حقیقت است که چنین کتاب ارزشمندی با این همه مطالب نوشته شود ولی ثروتمندان مسلمان اقدام به عالیترین چاپ آن ننمایند تا همانطور از لحاظ محتوا نمونه است، از لحاظ چاپ و ظاهر نیز نمونه باشد.
(استاد محمدعلی نقی حیدری)