نهج البلاغه از دیدگاه مقام معظم رهبری حضرت آیت الله العظمی خامنه ای

نویسنده : محمدمهدی علیقلی

بسم الله الرحمن الرحیم

ما مفتخریم که کتاب نهج البلاغه که بعد از قرآن بزرگترین دستور زندگی مادی و معنوی و بالاترین کتاب رهایی بخش بشر است و دستورات معنوی و حکومتی آن بالاترین راه نجات است، از امام معصوم ما است.
وصیت نامه سیاسی، الهی، امام خمینی رحمه الله.

پیام رهبر کبیر انقلاب اسلامی ایران حضرت امام خمینی قدس سره به مناسبت برگزاری کنگره هزاره نهج البلاغه اردیبهشت 1360 تهران.

بسم الله الرحمن الرحیم
در کنگره ی هزاره نهج البلاغه از چه صحبت خواهد شد و از کی معرفی؟ دانشمندان بزرگ جهانی می خواهند مولا امیرالمؤمنین را معرفی کنند و به دیگران بشناسانند با کتاب نهج البلاغه را؟ ما با کدام مؤنه و با چه سرمایه ای می خواهیم در این وادی وارد شویم؟
ما درباره ی شخصیت علی بن ابی طالب از حقیقت ناشناخته ی او صحبت کنیم یا با شناخت محجوب و مهجور خود. اصلاً علی علیه السلام یک بشر ملکی و دنیوی است که ملکیان از او سخن گویند یا یک موجود ملکوتی است که ملکوتیان او را اندازه گیری کنند؟ اهل عرفان درباره ی او جز با سطح عرفانی خود و فلاسفه و اللهیون جز با علوم محدوده ی خود با چه ابزاری می خواهند به معرفی او بنشینند تا چه حد او را شناخته اند تا ما مهجوران را آگاه کنند. دانشمندان و اهل فضیلت و عارفان و اهل فلسفه با همه ی فضائل و با همه ی دانش از ارجمندشان آنچه از آن جلوه ی تام حق دریافت کرده اند در حجاب وجود خود و در آئینه ی محدود نفسانیت خویش است و مولا غیر از آن است. پس اولی آن است که از این وادی بگذریم و بگوئیم علی بن ابی طالب فقط بنده خدا بود و این بزرگترین شاخصه ی او است که می توان از آن یاد کرد و پرورش یافته و تربیت شده ی پیامبر عظیم الشأن است و این از بزرگترین افتخارات اوست. کدام شخصیت می تواند ادعا کند که عبدالله است و از همه عبودیت ها بریده است جز انبیاء عظام و اولیاء معظم که علی علیه السلام آن عبد وارسته از غیر و پیوسته به دوست که حجب نور و ظلمت را دیده و به معدن عظمت رسیده است در صف مقدم است و کدام شخصیت است که می تواند ادعا کند از خردسالی تا آخر عمر رسول اکرم در دامن و پناه و تحت تربیت وحی و حامل آن بوده است. جز علی بن ابی طالب که وحی و تربیت صاحب وحی در اعماق روح و جان او ریشه دوانده پس او به حق عبدالله است و پرورش یافته عبدالله اعظم است. و اما کتاب نهج البلاغه که نازله ی روح اوست برای تعلیم و تربیت ما خفتگان در بستر منیت و در حجاب خود و خودخواهی خود معجونیست برای شفا و مرهمی است برای دردهای فردی و اجتماعی و مجموعه ای است دارای ابعاد به اندازه ی ابعاد یک انسان و یک جامعه بزرگ انسانی از زمان صدور آن تا هرچه تاریخ به پیش رود و هر چه جامعه ها بوجود آید و دولتها و ملتها متحقق شوند و هر قدر متفکران و فیلسوفان و محققان بیایند و در آن غور کنند و غرق شوند. هان فیلسوفان و حکمت اندوزان بیایند و در جملات خطبه اول این کتاب الهی به تحقیق بنشینند و افکار بلند پایه خود را به کار گیرند و با کمک اصحاب معرفت و ارباب عرفان، این یک جمله ی کوتاه را به تفسیر بپردازند و بخواهند به حق وجدان خود برای درک واقعی آن ارضاء کنند به شرط آن که بیاناتی که در این میدان تاخت و تاز شده است آنان را فریب ندهد و وجدان خود را برای فهم درست بازی ندهند و نگویند و بگذرند تا میدان دید فرزند وحی را دریافته و به قصور خود و دیگران اعتراف کنند و این است آن جمله: مع کل شیئی لا بمقارته و غیر کل شیئی لابمزایله و این جمله و نظیر آن که در کلمات اهل بیت وحی آمده است بیان و تفسیر کلام الله است که در سوره ی حدید است و برای متفکران آخرالزمان آمده است و هو معکم این ما کنتم اینک امید آن است که شما دانشمندان و متفکران متعهد که در کنگره ارجمند هزاره نهج البلاغه گرد هم آمدید ابعاد عرفانی و فلسفی و اخلاقی و تربیتی و اجتماعی و نظامی و فرهنگی و دیگر بعدها را به مقدار میسور بیان فرمایید و این کتاب را به جوامع بشری معرفی نموده و عرضه دارید که این متاعی است که مشتری آن انسانها و مغزهای نورانی است. صلوات و سلام بی پایان به رسول اعظم که چنین موجود الهی را در پناه خود تربیت فرموده و به کمال لایق انسانیت رساند.
و سلام و درود بر مولایمان که نمونه ی انسان و قرآن ناطق است و تا ابد نام بزرگ او باقی است و خود الگوی انسانیت و مظهر اسم اعظم است. و سلام بر شما دانشمندان که با زحمت پر ارج و سودمند خود راه رسیدن به اهداف عالی این کتاب مقدس را باز می نمائید.
والسلام علی عبادالله الصالحین 27 اردیبهشت 1360 12 رجب 1401 روح الله الموسوی الخمینی

امروز شرایطی مشابه شرایط حکومت دوران امیرالمؤمنین علیه السلام است. پس روزگار، روزگار نهج البلاغه است. امروز می شود از دیدگاه دقیق و نافذ امیرالمؤمنین علیه السلام به واقعیتهای جهان و جامعه نگاه کرد و بسیاری از حقایق را دید و شناخت و علاج دردها را پیدا کرد. همین است که به نظر ما امروز بیش از همیشه به نهج البلاغه محتاجتریم.
حضرت آیت الله العظمی خامنه ای
بسم الله الرحمن الرحیم
امروز روز استفاده هر چه بیشتر از نهج البلاغه است.
حضرت آیت الله العظمی خامنه ای

مقدمه

توجه مقام معظم رهبری حضرت آیه الله العظمی خامنه ای به نهج البلاغه نشان از عمق دیدگاه ایشان به این کتاب ارزشمند دارد.
آنچه در این کتاب از سخنرانیها، پیامها، مواعظ و ارشادات آن مقام عظام برگرفته شده، حاصل تحقیق و تفحص فراوان ایشان است که می تواند راهگشای پژوهشگران، طلاب و دانشجویان و دیگر علاقه مندان به این کتاب شریف باشد.
آشنایی با نهج البلاغه، تاریخچه ی نهج البلاغه، نقش نهج البلاغه در جامعه ی اسلامی، جهان اسلام و نهج البلاغه، نقش وزارت آموزش و پرورش در احیاء نهج البلاغه و... عناوین موضوعاتی هستند که در این مجموعه تقدیم حضورتان می شود.
تلاش شده است موضوعات، به گونه ای انتخاب شود که در هماهنگی و یکپارچگی آن کاستی نگردد، اما شاید مطالب این مجموعه به خاطر تنوع، ترتیب و توالی بک رساله تحقیقی و منسجم را نداشته باشد، از این رو پیشنهاد می شود در موارد نیاز به اصل سخنرانیها و ارشادات مراجعه شود.
همچنین با اینکه کوشیده ایم از تکرار مطالب پرهیز نمائیم، باز هم در مواردی برای تأکید بر موضوع به ناچار برخی مسایل را تکرار کرده ایم.
امید است که مربیان، مبلغان و دست اندرکاران معارف اسلامی با الهام از رهنمودهای ولی امر مسلمین جهان حضرت آیت الله العظمی خامنه ای جهت احیاء هر چه بیشتر نهج البلاغه در جامعه ی اسلامی نهایت تلاش و سعی خویش را مبذول فرمایند. انشاء الله. محمد مهدی علیقلی