فهرست کتاب


نگاهی بر زندگی دوازده امام (علیهم السلام)

علامه حلی‏ ترجمه و پاورقی از:محمد محمدی اشتهاردی‏

ویژگیهای زندگی امام باقر (ع)

امام محمد باقر (ع) در بین برادرانش، خلیفه و جانشین پدرش امام سجاد (ع) بود و بعد از او به مقام امامت رسید. امام باقر (ع) در فضایل انسانی و علم و پارسایی، بر همه برادرانش برتری داشت و نامش در میان شیعه و سنی، از همه آنان بلندتر بود و در مقامهای معنوی از همه بزرگتر و ارجمندتر بود.
در میان فرزندان امام حسن و امام حسین (علیهماالسلام) از هیچ کس مانند امام باقر (ع) علم دین، آثار، روایات، علوم قرآن و انواع فنون و آداب، آشکار نشد.
باقی ماندگان از اصحاب رسول خدا (ص) و بزرگان تابعین و رؤسای فقها و دانشمندان مسلمین، ارکان دین و احکام اسلام را از آن حضرت نقل کرده اند و او در فضل و دانش، نشانه عظیم علما و دانشمندان بود به طوری که در این راستا، ضرب المثل همه شده بود، نویسندگان و شاعران در وصف او، نثرها نوشته اند و شعرها سروده اند.
(قرظی (یکی از شاعران) می گوید:
یا باقر العلم لاهل التقی - و خیر من لبی علی الاجبل
(ای شکافنده و آشکار کننده علم برای پرهیزکاران! و ای برترین انسانی که بر فراز کوهها(ی حجاز) لبیک گفتی!
و مالک بن اعین جهنی (شاعر دیگر) در تمجید آن حضرت می گوید:
اذا طلب الناس علم القرآن - کانت قریش علیه عیالا
وان قیل این بن بنت النبی - نلت بذاک فروعا طوالا
نجوم تهلل للمدلجین - جبال تورث علما حبالا
یعنی: (هرگاه مردم به کسب دانش قرآن بپردازند، قریشیان جیره خوار (سفره علم) امام باقر (ع) هستند و اگر گفته شود پسر دختر پیامبر (ص) در کجاست؟ با این جستجو به شاخه های بلند (علم و دین که وجود امام باقر (ع) سرشار از آن است) دست یافته ای، شاخه هایی به بلندای ستارگانی که نوربخش روندگان شب هستند و به بلندای کوههایی که دانش بسیار از آنها سرازیر گردد.

ابلاغ سلام پیامبر (ص) به امام باقر (ع)

امام باقر (ع) به سال 57 هجری (سوم صفر یا آغاز ماه رجب) در مدینه متولد شد و به سال 114 هجری (هفتم ذیحجه) در سن 57 سالگی در مدینه از دنیا رفت.
نسبت او، هم از ناحیه پدر و هم از ناحیه مادر به هاشم (جد دوم رسول خدا (ص) می رسد و هم از دوطرف به امیر مؤمنان علی (ع) می رسد (زیرا مادرش (ام عبدالله دختر امام حسن مجتبی (ع) بود) پس او هم هاشمی است و هم علوی. قبر شریفش در بقیع (واقع در مدینه) می باشد.
امام صادق (ع) می گوید: پدرم فرمود: نزد جابر بن عبدالله انصاری (صحابی بزرگ) رفتم سلام کردم و او جواب سلام مرا داد و سپس گفت: (تو کیستی؟ (این در وقتی بود که جابر نابینا شده بود) گفتم: (محمد بن علی بن حسین هستم.
گفت: پسر جان! نزدیک بیا، نزدیک او رفتم، دستم را بوسید و سپس خم شد که پایم را ببوسد من کنار رفتم و نگذاشتم. سپس گفت: (رسول خدا (ص) به تو سلام رساند.
گفتم: (سلام و رحمت و برکات خدا بر رسول خدا (ص) باد، او چگونه به من سلام رساند؟!.
جابر گفت: (روزی به حضور رسول خدا (ص) رفتم، به من فرمود: ای جابر! شاید تو زنده بمانی تا با مردی از فرزندان من ملاقات کنی که محمد بن علی نام دارد.
یهب الله له النور والحکمة فاقرأه منی السلام؛ خداوند نور و حکمت به او ببخشد، سلام مرا به او ابلاغ کن.

دلایل امامت امام باقر (ع)

1 - در وصیت امیر مؤمنان علی (ع) به فرزندانش، نام امام باقر (ع) آمده و به او سفارش شده است.
2 - مطابق روایات (که یک نمونه آن در جریان جابر، ذکر شد) رسول خدا (ص) نام او را ذکر کرده و به عنوان (باقرالعلوم (شکافنده علوم) یاد نموده است.
3 - در (حدیث لوح مطابق نقل علمای شیعه، آمده است که جبرئیل آن را از بهشت به حضور رسول خدا (ص) آورد و رسول خدا (ص) آن را به فاطمه (سلام الله علیها) داد و در آن (لوح نام همه دوازده امام (علیهم السلام) نوشته شده است و در آن نام (محمد بن علی (امام باقر) به عنوان امام بعد از پدرش، خاطرنشان شده است.(151)
4 - نیز از علمای شیعه نقل شده است که خداوند (نامه مهر شدهای که دارای دوازده مهر بود، برای رسول خدا (ص) فرستاد و به پیامبر (ص) فرمان داد که آن را به امیر مؤمنان علی (ع) بسپارد و به او دستور دهد که اولین مهر آن را بشکند و طبق دستورهای آن عمل کند و هنگام مرگش آن را به فرزندنش حسن (ع) بسپارد و به او دستور دهد مهر دوم را بشکند و به دستورات آن عمل کند و هنگام مرگش آن را به برادرش حسین (ع) بدهد و به او دستور دهد که مهر سوم را بشکند و به دستورات آن عمل نماید و هنگام مرگش آن را به پسرش علی بن حسین (علیهماالسلام) بسپارد و به او دستور دهد که مهر چهارم را بشکند و به دستورات آن عمل نماید و هنگام مرگش آن را به پسرش (محمد بن علی امام باقر (ع) بسپارد و به ترتیب مذکور به او دستور دهد که هنگام مرگش آن را به پسرش بسپارد تا به آخرین امام برسد.
5 - روایات بسیاری از امیر مؤمنان و امام حسن و امام حسین و امام سجاد (علیهم السلام) نقل شده است که به امامت امام باقر (ع) بعد از پدرش صراحت دارد.
6 - و روایات بسیاری را سایر راویان در فضایل آن حضرت نقل کرده اند که ذکر آنها به طول می انجامد و در این کتاب که بنایش بر اختصار است، به همین مقدار مذکور که بیانگر معانی همان روایات است، کفایت می شود.

مدت امامت امام باقر (ع) و عهده داری و خلافت آن حضرت بر شؤون مردم بعد از پدرش نوزده سال ادامه یافت.