فهرست کتاب


نگاهی بر زندگی دوازده امام (علیهم السلام)

علامه حلی‏ ترجمه و پاورقی از:محمد محمدی اشتهاردی‏

ویژگیهای زندگی امام چهارم (ع)

بعد از امام حسین (ع) مقام امامت به فرزندش امام علی بن الحسین (علیهماالسلام) رسید، او را (ابومحمد و (زین العابدین می خواندند و گاهی (ابوالحسن یاد می کردند.
مادرش (شاه زنان دختر کسری (آخرین پادشاه سلسله ساسانی) بود که به او (شهر بانویه می گفتند. امیر مؤمنان علی (ع) حریث بن جابر حنفی را کارگزار جانب مشرق قلمرو حکومت (اسلامی) قرار داد. بعداً حریث دو دختر یزدگرد (سوم) را برای علی (ع) فرستاد و آن حضرت، شهر بانویه را به حسین (ع) بخشید و از او امام زین العابدین (ع) به دنیا آمد و دیگری را به محمد بن ابوبکر بخشید، که از او قاسم بن محمد، متولد شد و قاسم و امام سجاد (ع) با هم پسر خاله هستند.
و امام سجاد به سال 38 هجری (پنجم شعبان) در مدینه متولد شد، دو سال از آخر عمر جدش امیر مؤمنان علی (ع) را درک کرد و دوازده سال از عمر عمویش امام حسن (ع) را درک نمود و 23 سال با پدرش امام حسین (ع) بود و بعد از پدر، 34 سال عمر کرد و سرانجام (بنابر مشهور، در روز 25 محرم) سال 95 هجری در سن حدود 56 سالگی در مدینه از دنیا رفت و دوران امامت او 34 سال بود و قبرش در قبرستان بقیع (واقع در مدینه) در کنار قبر عمویش امام حسن (ع) است.

دلایل امامت امام سجاد (ع)

دلایل صدق امامت امام علی بن الحسین (ع) بسیار است مانند:
1 - او بعد از پدرش امام حسین (ع) در جهت علم و عمل از همه مردم برتری داشت و به دلیل عقل، مقام امامت سزاوار آن کسی است که در فضایل، برتری دارد.
او نزدیکتر به امام گذشته و سزاوارتر به مقام او نسبت به دیگران بود، هم در فضایل انسانی و هم از جهت نژاد و نسب و آن کس که نزدیکتر به امام قبل باشد، او سزاوارتر به عهده داری مقام امامت است به دلیل آیه ذوی الارحام.(146) و ماجرای حضرت زکریا (ع) که در قرآن(147) آمده است.
3 - امامت از نظر عقل در هر زمانی لازم است و ادعای مدعیان (دروغین) امامت در زمان امام سجاد (ع) و در زمانهای دیگر، بی اساس بود بنابراین، مقام امامت تنها برای امام سجاد (ع) ثابت می گردد؛ زیرا خالی بودن زمانی از امام، محال می باشد.
4 - از نظر عقل و روایات ثابت شده که مقام امامت مخصوص عترت و خاندان پیامبر(148) (ص) است و ادعای کسی که قایل به امامت (محمد حنفیه (فرزند علی (ع)) است، باطل و بی اساس است؛ زیرا درباره امامت او نصی (روایت صریح از پیامبر و امامان قبل) نرسیده، بنابراین، مقام امامت، تنها برای علی بن الحسین (علیهماالسلام) ثابت می گردد؛ زیرا در میان دودمان پیامبر (ص) برای هیچ کس جز (محمد حنفیه ادعای امامت نشده است و محمد حنفیه نیز همانگونه که بیان شد از این مقام خارج است.
5 - یکی از دلایل امامت امام سجاد (ع) تصریح رسول خدا (ص) بر امامت اوست، چنانکه (روایت لوح بیانگر این مطلب است، این روایت را جابر بن عبدالله انصاری از پیامبر (ص) نقل نموده است.(149)
و همچنین امام باقر (ع) آن را از پدرش و او از جدش و او از حضرت فاطمه (علیهاالسلام) دختر رسول خدا (ص) نقل نموده اند. و نیز جدش امیر مؤمنان علی (ع) در زمان حیات امام حسین (ع) به امامت امام سجاد (ع) تصریح نموده است.
و همچنین امام حسین (ع) به امامت آن حضرت، وصیت نموده است و آن را به عنوان امانت به ام سلمه (یکی از همسران نیک رسول خدا (ص)) داده که بعداً امام سجاد (ع) آن را از او گرفته است.(150) و اینکه تنها امام سجاد (ع) آن امانتها و وصیت را از ام سلمه درخواست نموده است دلیل امامت درخواست کننده در میان مردم است و این خود بابی است که جستجوگر در روایات به آن دست می یابد و ما در این کتاب در مقام شرح و بسط نیستیم تا به طور کامل به ذکر آن روایات بپردازیم و به همین مقدار اکتفا می کنیم.

چند نمونه از فضایل امام سجاد (ع)

1 - (عبدالعزیز بن ابی حازم می گوید: (از پدرم شنیدم می گفت در میان دودمان هاشم هیچ کس را برتر از علی بن الحسین ندیدم.
2 - (سعید بن کلثوم می گوید: در محضر امام صادق (ع) بودم از امیر مؤمنان علی (ع) سخن به میان آمد، آن حضرت او را بسیار ستود و آنگونه که شایسته اوست مدح کرد، سپس فرمود:
(سوگند به خدا! علی بن ابیطالب (ع) در دنیا تا آخر عمر، هرگز لقمه حرام نخورد و هرگز به او پیشنهاد انجام یکی از دو کار خداپسندانه نشد مگر اینکه آن کاری را که دشوارتر بود به عهده می گرفت و برای رسول خدا (ص) هیچ حادثه سختی پیش نیامد، مگر اینکه علی (ع) را (به کمک) می طلبید به خاطر اعتماد و اطمینانی که به او داشت.
و در میان امت هیچ فردی جز علی (ع) قدرت انجام کار رسول خدا (ص) را نداشت و کار علی (ع) همانند کار مردی بود که خود را بین بهشت و دوزخ ببیند و امید پاداش این و ترس عقاب آن داشته باشد. او از مال شخصی خود، هزار برده را برای خدا و نجات از آتش (خرید و) آزاد کرد، از مالی که از دسترنج خود و از عرق جبین به دست آورده بود، او غذای زن و بچه اش را از زیتون و سرکه و خرما قرار داده بود و لباسش از کرباس بود که اگر از آن چیزی از آستینش زیاد می آمد، آن را قیچی می کرد (آری او اینگونه ساده زندگی می کرد) و در میان افراد خانواده و فرزندانش، هیچ کس در لباس و علم، مانند علی بن الحسین (علیهماالسلام) شباهت به او نداشت.