فهرست کتاب


نگاهی بر زندگی دوازده امام (علیهم السلام)

علامه حلی‏ ترجمه و پاورقی از:محمد محمدی اشتهاردی‏

چند روایت در شأن امام حسن و امام حسین (ع)

1 - (زاذان می گوید: از سلمان شنیدم می گفت از پیامبر (ص) شنیدم درباره حسن و حسین (علیهماالسلام) می فرمود:
اللهم انی احبهما فاحبهما و احب من احبهما.
(خدایا! من حسن و حسین (علیهماالسلام) را دوست دارم پس آنان را دوست بدار و (نیز دوست بدار آن کسی را که آنان را دوست بدارد.
و نیز فرمود: (کسی که حسن و حسین (علیهماالسلام) را دوست بدارد، او را دوست دارم و کسی را که من دوست دارم خداوند او را دوست دارد و کسی را که خدا دوست بدارد او را وارد بهشت می کند و هر آن کس که حسن و حسین (علیهماالسلام) را دشمن دارد، من او را دشمن دارم و کسی را که من دشمن بدارم، خداوند او را دشمن بدارد و کسی را که خداوند دشمن دارد او را داخل آتش همیشگی دوزخ گرداند.
و نیز فرمود: (این دو فرزندم، دو گل خوشبوی من هستند.
2 - (ابن مسعود نقل می کند: (رسول خدا (ص) نماز می خواند (دیدم) حسن و حسین آمدند و بر پشت رسول خدا (در سجده) سوار شدند وقتی که رسول خدا (ص) سر از سجده برداشت آنان را آرام گرفت و به زمین گذارد، وقتی که به سجده دوم رفت، باز آنان با هم بر پشت آن حضرت سوار شدند. پس از نماز، رسول خدا (ص) یکی را بر زانوی راست و دیگری را بر زانوی چپ گذارد و فرمود: (من احبنی فلیحب هذین؛ کسی که مرا دوست بدارد، باید این دو را دوست بدارد.
حسن و حسین (علیهماالسلام) دو حجت خدا برای پیامبر (ص) در سرگذشت (مباهله (که قبلا خاطرنشان شد) بودند و دو حجت خدا در دین اسلام بعد از پدرشان امیر مؤمنان علی (ع) بودند.
3 - امام صادق (ع) نقل کرد که امام حسن (ع) به اصحاب خود فرمود:
(خداوند دارای دو شهر است؛ یکی از آنها در مشرق و دیگری در مغرب است، خداوند در این دو شهر، افرادی را آفریده که هرگز فکر نافرمانی از خدا نکرده اند، سوگند به خدا! در میان این دو شهر و در خود آن دو شهر، برای خداوند غیر از من و برادرم حسین (ع) هیچ کس حجت بر بندگانش نیست.
و نظیر این روایت از امام حسین (ع) نقل شده که در روز عاشورا به پیروان ابن زیاد فرمود:
(چرا شما برای جنگ با من همدست شده اید، بدانید که سوگند به خدا اگر مرا بکشید یقیناً آن کس را که حجت خدا بر شماست کشته اید و سوگند به خدا بین (جابلقا و (جابرسا (یعنی در همه دنیا) پسر پیغمبری که خداوند به وسیله او بر شما احتجاج کند، غیر از من نیست.
منظور امام حسین (ع) از (جابلقا و (جابرسا همان دو شهر (در مشرق و مغرب) است که در کلام امام حسن (ع) آمده بود.

مقام امام حسن و امام حسین (ع) در دوران کودکی

از براهین و نشانه های روشن اوج کمال حسن و حسین (علیهماالسلام) (در دوران کودکی) علاوه بر آنچه در جریان مباهله ذکر شد (که پیامبر (ص) آن دو را که کودک بودند با خود برای مباهله برد) یکی اینکه پیامبر (ص) با آنان (با اینکه کودک بودند) بیعت کرد(142) و آن حضرت در ظاهر با هیچ کودکی غیر از آنان بیعت ننموده است.
دیگر اینکه: آیات قرآن در شأن آنان به خاطر کردار نیکشان بر پیامبر (ص) نازل گردید، با اینکه خردسال بودند و نظیر آن در مورد هیچ کسی نازل نشده است، خداوند در قرآن می فرماید:
و یطعمون الطعام علی حبه مسکینا و یتیما و اسیرا انما نطعمکم لوجه الله لانرید منکم جزاء و لا شکورا انا نخاف من ربنا یوما عبوسا قمطریرا فوقیهم الله شر ذلک الیوم و لقیهم نضرة و سرورا - و جزاهم بما صبروا جنة و حریرا.(143)
(آنان (پیامبر، علی، فاطمه، حسن و حسین (علیهم السلام)) غذای خود را به خاطر دوستی خدا، به مسکین و یتیم و اسیر می دهند (و می گویند) ما شما را در راه خدا طعام می دهیم، از شما نه پاداشی می خواهیم و نه سپاسگزاری، بی گمان ما از پروردگارمان می ترسیم در روزی که گرفته روی و پریشان باشد، پس خداوند آنان را از شر آن روز نگاه داشت و آنان را شاد و خرم نمود و به خاطر صبر و شکیبائیشان، خداوند بهشت و لباس حریر بهشتی را به آنان پاداش داد.
این گفتار خداوند، شامل حال حسن و حسین (علیهماالسلام) همراه پدر و مادرشان شد و در ضمن بیانگر گفتار آن دو بزرگوار و حالت درونی آنان است و این دو (گفتار، و حالت معنوی) نشانگر آشکار امامت و حجت بزرگ حسن و حسین (علیهماالسلام) بر مردم می باشد، چنانکه قرآن خبر از سخن گفتن حضرت مسیح (ع) در گهواره می دهد.(144) و همین معجزه و نشانه صدق نبوت او بود و حکایت از آن داشت که او در پیشگاه خدا از ویژگی مخصوصی برخوردار است، به خاطر آن کرامتی که بیانگر مقام ارجمند او در پیشگاه خدا و برتری او بر دیگران است. و رسول خدا (ص) با صراحت به امامت امام حسین (ع) و امامت برادرش تصریح کرده است آنجا که فرموده است:
ابنای هذان امامان قاما او قعدا؛ این دو پسرانم، دو امام هستند خواه بپا خیزند (و بجنگند) و خواه بنشینند (و صلح کنند).
و وصیت امام حسن (ع) بر امامت او دلالت دارد، چنانکه وصیت امیر مؤمنان علی (ع) بر امامت امام حسن (ع) دلالت داشت بر اساس وصیت رسول خدا (ص) در مورد امامت امیر مؤمنان علی (ع) بعد از خودش.

امام حسین (ع) در دوران امامت

(پس از شهادت امام حسن (ع) در سال پنجاه هجری، امام حسین (ع) به مقام امامت رسید و امامت او یازده سال به طول انجامید که حدود ده سال آن در زمان خلافت معاویه بود).
امامت امام حسین (ع) پس از شهادت امام حسن (ع) به دلیل آنچه قبلا بیان شد، ثابت است و اطاعت از او بر همه مردم واجب خواهد بود هرچند به خاطر تقیه، مردم را به امامت خود دعوت نکند و بر اساس پیمان صلحی که بین او و معاویه بود، می بایست به آن وفا کند. روش امام حسن (ع) در زمان معاویه همانند روش پدرش امیر مؤمنان علی (ع) بود، در این جهت که علی (ع) با اینکه بعد از رسول خدا (ص) امام برحق بود، خاموش نشست (یعنی جنگ نکرد).
همچنین روش امام حسین (ع) در این دوران، همانند روش برادرش امام حسن (ع) پس از برقراری صلح با معاویه بود که با ترک جنگ و خودداری زندگی می کرد، اتخاذ اینگونه روش - در برهه ای از زمان - به پیروی از روش رسول خدا (ص) بود در آن وقت که آن حضرت در مکه (در شعب ابوطالب توسط مشرکان محصور بود (که ناگزیر شد سه سال یعنی از سال هفتم تا نهم بعثت در آن شعب با خاموشی بسر برد) و یا در ماجرای هجرت و بیرون آمدن از مکه، در غار پنهان شد و خود را از دید مشرکان، پنهان ساخت.