فهرست کتاب


نگاهی بر زندگی دوازده امام (علیهم السلام)

علامه حلی‏ ترجمه و پاورقی از:محمد محمدی اشتهاردی‏

9 و 10 - نمونه هایی از داوریهای علی (ع) در عصر خلافت خود

از جمله حوادثی که پس از عثمان و پس از بیعت مردم با آن حضرت رخ داد و مورد داوریهای عجیب علی (ع) واقع شد، نمونه های زیر است:

قضاوت درباره دو نفر به هم چسبیده

تاریخ نویسان آورده اند، زنی در خانه شوهرش فرزندی زایید که (از کمر به پایین یک نفر بود) و از کمر به بالا دو بدن و دو سر داشت، خانواده اش در مورد او تردید داشتند که آیا یک نفر است یا دو نفر، به حضور علی (ع) آمده و از این جریان سؤال کردند تا احکام او (مانند ارث و...) را بدانند.
امیر مؤمنان علی (ع) فرمود: (وقتی که او خوابید او را امتحان کنید به این نحو که یکی از بدنها و یکی از سرها را بیدار کنید، اگر هردو در یک زمان بیدار شدند، آن دو یک انسان است و اگر یکی از آنان بیدار شد و دیگری در خواب بود، بدانید که دو شخص هستند و حقشان از ارث به اندازه دو نفر است.

حل یک مسأله ریاضی

(عبدالرحمن بن حجاج می گوید: از ابن ابی لیلی شنیدم که می گفت: امیر مؤمنان علی (ع) در حادثه ای قضاوت عجیبی کرد که بی سابقه است و آن اینکه:
دو نفر مرد در مسافرت، با هم رفیق شدند، هنگام غذا در محلی نشستند تا غذا بخورند، یکی از آنان پنج گرده نان از سفره خود بیرون آورد و دیگری سه گرده نان، در آن هنگام مردی از آنجا عبور می کرد او را دعوت به خوردن غذا کردند، او نیز کنار سفره آنان نشست و از آن غذا خوردند، مرد رهگذر پس از خوردن غذا و هنگام خداحافظی، هشت درهم به آنان داد و گفت: این هشت درهم را به جای آنچه خوردم به شما دادم و از آنجا رفت، آن دو نفر در تقسیم پول نزاع کردند، صاحب سه نان می گفت: نصف هشت درهم مال من است و نصف آن مال تو. ولی صاحب پنج نان می گفت: پنج درهم آن مال من است و سه درهم آن مال تو است. آنان نزاع و کشمکش خود را نزد علی (ع) آوردند و داوری را به او واگذار نمودند. علی (ع) به آنان فرمود: (نزاع و کشمکش در اینگونه امور، از فرومایگی و پستی است، صلح و سازش بهتر است، بروید سازش کنید.
صاحب سه نان گفت: (من راضی نمی شوم مگر به آنچه حقیقت است و شما در این باره قضاوت به حق کنید.
امیر مؤمنان علی (ع) فرمود: (اکنون که تو حاضر به سازش نیستی و حقیقت را می خواهی، بدانکه حق تو از آن هشت درهم، یک درهم است.
او گفت: (سبحان الله! چطور، حقیقت اینگونه است؟!.
حضرت علی (ع) فرمود: (اکنون بشنو تا توضیح دهم: آیا تو صاحب سه نان نبودی؟.
او گفت: چرا من صاحب سه نان هستم؟.
علی (ع) فرمود: (رفیق تو صاحب پنج نان است؟.
او گفت: آری. علی (ع) فرمود: (بنابراین، این هشت نان، 24 قسمت (با توجه به سه نفر خورنده) می شود(123) تو (صاحب سه نان) هشت قسمت نانها را خورده ای و رفیق تو نیز هشت قسمت را خورده و مهمان نیز هشت قسمت را خورده است و چون آن مهمان هشت درهم به شما دو نفر داده، هفت درهم آن مال رفیق تو (صاحب پنج نان) است و یک درهم آن مال تو (صاحب سه نان) است.
آن دو مرد در حالی که حقیقت مطلب را دریافتند، از محضر علی (ع) رفتند.