فهرست کتاب


نگاهی بر زندگی دوازده امام (علیهم السلام)

علامه حلی‏ ترجمه و پاورقی از:محمد محمدی اشتهاردی‏

2 - داوری در مورد گاوی که الاغی را کشت

در روایات آمده: دو نفر مرد به حضور رسول خدا (ص) رسیدند، یکی از آنان گفت: ای رسول خدا! گاو این شخص، الاغ مرا کشته است در این باره بین ما قضاوت کن.
رسول خدا (ص) فرمود: (نزد ابوبکر بروید تا او قضاوت کند. آنان نزد ابوبکر رفتند و جریان خود را به او گفتند. ابوبکر گفت چرا نزد رسول خدا (ص) نرفته اید و نزد من آمده اید؟
گفتند: به حضور آن حضرت رفتیم او ما را به نزد شما فرستاد.
ابوبکر گفت: حیوانی، حیوانی را کشته است چیزی بر گردن صاحب حیوان کشنده نیست
آنان به حضور رسول خدا (ص) بازگشتند و قضاوت ابوبکر را به عرض آن حضرت رساندند.
پیامبر (ص) فرمود: (نزد عمر بن خطاب بروید تا او در این باره قضاوت کند.
آنان نزد عمر رفته و جریان را گفتند، او گفت: چرا نزد رسول خدا (ص) نرفته اید و به اینجا آمده اید؟
گفتند: به حضور رسول خدا (ص) رفتیم، او ما را نزد شما فرستاد.
عمر گفت: چرا پیامبر (ص) شما را نزد ابوبکر نفرستاد؟
گفتند: نزد او نیز فرستاد.
عمر گفت: او چه گفت؟
گفتند: ابوبکر گفت: حیوانی، حیوان دیگر را کشته است و چیزی بر گردن صاحب حیوان کشنده نیست.
عمر گفت: به نظر من نیز همین است که ابوبکر گفته
آنان به حضور رسول خدا (ص) بازگشتند و همه جریان را به عرض آن حضرت رساندند.
پیامبر (ص) به آنان فرمود: (به حضور علی بن ابیطالب (ع) بروید تا او در این مورد قضاوت کند.
آنان به حضور علی (ع) رفته و جریان را گفتند.
علی (ع) فرمود: (اگر گاو به اصطبل و جایگاه الاغ رفته و الاغ را کشته است، صاحب گاو باید قیمت الاغ را به صاحبش بدهد و اگر الاغ به اصطبل و جایگاه گاو رفته و گاو او را کشته است، بر گردن صاحب گاو چیزی نیست.
آن دو مرد به حضور رسول خدا (ص) بازگشتند و چگونگی قضاوت علی (ع) را به عرض رساندند.
پیامبر (ص) فرمود: لقد قضی علی بن ابیطالب بینکما بقضاء الله عز اسمه.
(علی بن ابیطالب مطابق حکم خداوند متعال بین شما قضاوت نموده است.
سپس فرمود: (حمد و سپاس خداوندی را که در میان ما خاندان نبوت، مردی را قرار داد که طبق سنت حضرت داوود (ع) در قضاوت داوری می کند.

3 و 4 - دو نمونه از داوریهای علی (ع) در عصر خلافت ابوبکر

الف: عدم اجرای حد در مورد شرابخوار جاهل

از طریق روایات سنی و شیعه نقل شده: مردی را که شراب خورده بود، نزد ابوبکر آوردند، او تصمیم گرفت تا حد شرابخواری (هشتاد تازیانه) را بر او جاری سازد. شرابخوار گفت: من به حرام بودن شراب تاکنون آگاه نبودم.
ابوبکر دست نگهداشت و نمی دانست که چه کند؟ شخصی از حاضران اشاره کرد که در این باره از علی (ع) سؤال شود. ابوبکر شخصی را به حضور علی (ع) فرستاد که جواب این سؤال را بگیرد.
امیر مؤمنان علی (ع) فرمود: (دو مرد مورد اطمینان از مسلمین را دستور بده به میان مجالس مهاجر و انصار برود و آن شرابخوار را نیز با خود ببرند و مسلمین را سوگند بدهند که آیا شخصی آیه حرمت شرابخوار را و یا سخن پیامبر (ص) در مورد حرام بودن شراب را بر این شخص خوانده اند و خبر داده اند یا نه؟ اگر دو مرد از مسلمین گواهی دادند که آیه تحریم شراب را برای او خوانده اند و یا سخن پیامبر (ص) در مورد تحریم شراب را به گوش او رسانده اند، حد را بر او جاری ساز وگرنه او را توبه بده و سپس آزادش کن.
ابوبکر همین کار را انجام داد، هیچ کس از مهاجر و انصار گواهی نداد که آیه قرآن و یا سخن پیامبر (ص) پیرامون حرمت شراب را برای او خوانده باشد، ابوبکر او را توبه داد و سپس آزادش نمود و به این ترتیب قضاوت علی (ع) را پذیرفت.