فهرست کتاب


نگاهی بر زندگی دوازده امام (علیهم السلام)

علامه حلی‏ ترجمه و پاورقی از:محمد محمدی اشتهاردی‏

قرآن و مسأله تقدم آنان که برترند

رسول اکرم (ص) در زمان زندگی خود، فضایل و ویژگیهای خاص امیر مؤمنان علی (ع) را بیان کرد و شایستگی امام علی (ع) را برای مقام جانشینی و امامت، به گوش همگان رساند و تبیین نمود که برتری و تقدم، از آن کسی است که استحقاق آن را داشته باشد و او جز علی (ع) نیست؛ چنانکه ظاهر آیات قرآن بر این مطلب گواهی می دهد و معانی بلند قرآن نیز نشانه صادقی بر این مطلب است. قرآن در یک جا می فرماید:
... افمن یهدی الی الحق احق ان یتبع ام من لا یهدی الا ان یهدی فما لکم کیف تحکمون.(119)
(آیا کسی که هدایت به حق می کند برای پیروی شایسته تر است یا آن کس که خود هدایت نمی شود، مگر هدایتش کنند، شما را چه می شود چگونه داوری می کنید؟
و در مورد دیگر در قصه طالوت می فرماید:
و قال لهم نبیهم ان الله قد بعث لکم طالوت ملکا قالوا انی یکون له الملک علینا و نحن احق بالملک منه و لم یؤت سعة من المال قال ان الله اصطفاه علیکم و زاده بسطة فی العلم و الجسم و الله یؤتی ملکه من یشاء والله واسع علیم.(120)
و پیامبر آنان (اشموئیل) به آنان (بنی اسرائیل) گفت: خداوند طالوت را برای زمامداری شما برگزیده است، گفتند: چگونه او بر ما حکومت داشته باشد با اینکه ما از او شایسته تریم و او ثروت زیادی ندارد، گفت: خداوند او را بر شما برگزیده و علم و (قدرت) جسم او را وسعت بخشیده، خداوند ملکش را به هرکس بخواهد می بخشد و احسان خداوند وسیع و (او از لیاقت افراد برای مقامات) آگاه است.
خداوند در این آیات آن را شایسته تقدم بر سایرین قرار داده که به او (علم وسیع و قدرت بیشتر جسمی داده باشد وبر همین اساس او را بر همگان برگزیده است.
و این آیات موافق با دلایلی عقلی هستند مبنی بر اینکه: آنکه آگاهتر است در حیازت مقام امامت بر دیگران که در علم با او مساوی نیستند تقدم و برتری دارد و دلالت آشکار دارند بر اینکه مقدم داشتن امیر مؤمنان علی (ع) در مورد جانشینی از رسول خدا (ص) و امامت امت بر همه مسلمین واجب است، چرا که او در علم و شناخت، بر دیگران برتری و تقدم دارد، ولی دیگران به پایه او نمی رسند.

دعای پیامبر (ص) در شأن علی (ع)

یکی از حوادثی که در رابطه با علی (ع) در زمان زندگی رسول خدا (ص) رخ داد، وقتی بود که پیامبر (ص) علی (ع) را برای داوری بین مسلمین یمن برگزید. و او را به سوی یمن فرستاد تا احکام دین و حلال و حرام را به آنان بیاموزد و بر اساس احکام و دستورات قرآن به آنان حکومت و داوری نماید، علی (ع) به رسول خدا (ص) عرض کرد:
(ای رسول خدا! مرا به داوری و قضاوت بین مردم یمن گماشتی، با اینکه من جوانی هستم که آگاهی به همه داوریها ندارم.
پیامبر فرمود: (نزدیک من بیا، علی (ع) نزدیک رفت، پیامبر (ص) دست خود را بر سینه او نهاد و گفت: اللهم اهد قلبه و ثبت لسانه؛ خدایا! دل علی را راهنمایی کن و زبانش را استوار بدار.
علی (ع) می گوید: (بعد از این جریان (و دعا) هرگز در قضاوت بین دو نفر، شک نکردم و دو دل نشدم، اکنون در اینجا به ده نمونه از داوریهای علی (ع) توجه کنید.

ده نمونه از قضاوتهای علی (ع)