فهرست کتاب


نگاهی بر زندگی دوازده امام (علیهم السلام)

علامه حلی‏ ترجمه و پاورقی از:محمد محمدی اشتهاردی‏

شخصیت علی (ع) در آیه مباهله

در جریان هیأت نجران با توجه به آیه مباهله و حرکت پیامبر (ص) همراه علی (ع) و... چهره درخشان علی (ع) به روشنی دیده می شود آنجا که در آیه مذکور، وجود مقدس علی (ع) به عنوان جان رسول خدا (ص) معرفی شده است (وانفسنا) و این مطلب نشان دهنده وصول آن حضرت به درجه نهایی کمال است، تا آنجا که در کمال مقام و عصمت، مساوی و همسان پیامبر (ص) ذکر شده و خداوند متعال، او و همسر و فرزندانش - با وجود خردسالیشان - را حجت و نشانه صدق نبوت پیامبر (ص) و برهان و دلیل روشن دینش قرار داد و تصریح کرد که حسن و حسین (علیهماالسلام) پسران پیامبرند و مقصود از زنان در خطاب آیه (ونسائنا، فاطمه (سلام الله علیها) می باشد که پیامبر (ص) در مباهله و احتجاج، آنان را با خود آورد. و این جریان، فضیلت ویژه ای است برای علی (ع) که هیچ کس از امت، در این فضیلت با او سهیم نیست و در مفهوم معنوی آن، احدی همسان و همگون علی (ع) و یا نزدیک به آن نیست و این نیز از ویژگیهای منحصر به فرد مقام امیر مؤمنان علی (ع) همچون سایر ویژگیهایی است که قبلا خاطرنشان شد.

نگاهی به قضاوتهای علی (ع)

روایاتی که بیانگر ماجراها و داوریهایی در دین و احکام دین است و آگاهی به آنها برای همه مؤمنان لازم می باشد و از امیر مؤمنان علی (ع) نقل شده - غیر از آنچه قبلا در مورد تقدم و سبقت علی (ع) در علم و فهم و شناخت بر دیگران ذکر شد - و روایاتی که درباره پناهنده شدن دانشمندان از اصحاب را در مسائل دشوار و پیچیده، به آن حضرت ثابت می کند و حاکی از سر فرود آوردن بزرگان اصحاب در برابر عظمت مقام علمی علی (ع) می باشد، به قدری بسیار است که از حوصله شمارش بیرون است و دستیابی بر همه آن ممکن نیست، ما به خواست خدا در اینجا به ذکر چند نمونه می پردازیم، نخست در این باره به آیات قرآن توجه کنید:

قرآن و مسأله تقدم آنان که برترند

رسول اکرم (ص) در زمان زندگی خود، فضایل و ویژگیهای خاص امیر مؤمنان علی (ع) را بیان کرد و شایستگی امام علی (ع) را برای مقام جانشینی و امامت، به گوش همگان رساند و تبیین نمود که برتری و تقدم، از آن کسی است که استحقاق آن را داشته باشد و او جز علی (ع) نیست؛ چنانکه ظاهر آیات قرآن بر این مطلب گواهی می دهد و معانی بلند قرآن نیز نشانه صادقی بر این مطلب است. قرآن در یک جا می فرماید:
... افمن یهدی الی الحق احق ان یتبع ام من لا یهدی الا ان یهدی فما لکم کیف تحکمون.(119)
(آیا کسی که هدایت به حق می کند برای پیروی شایسته تر است یا آن کس که خود هدایت نمی شود، مگر هدایتش کنند، شما را چه می شود چگونه داوری می کنید؟
و در مورد دیگر در قصه طالوت می فرماید:
و قال لهم نبیهم ان الله قد بعث لکم طالوت ملکا قالوا انی یکون له الملک علینا و نحن احق بالملک منه و لم یؤت سعة من المال قال ان الله اصطفاه علیکم و زاده بسطة فی العلم و الجسم و الله یؤتی ملکه من یشاء والله واسع علیم.(120)
و پیامبر آنان (اشموئیل) به آنان (بنی اسرائیل) گفت: خداوند طالوت را برای زمامداری شما برگزیده است، گفتند: چگونه او بر ما حکومت داشته باشد با اینکه ما از او شایسته تریم و او ثروت زیادی ندارد، گفت: خداوند او را بر شما برگزیده و علم و (قدرت) جسم او را وسعت بخشیده، خداوند ملکش را به هرکس بخواهد می بخشد و احسان خداوند وسیع و (او از لیاقت افراد برای مقامات) آگاه است.
خداوند در این آیات آن را شایسته تقدم بر سایرین قرار داده که به او (علم وسیع و قدرت بیشتر جسمی داده باشد وبر همین اساس او را بر همگان برگزیده است.
و این آیات موافق با دلایلی عقلی هستند مبنی بر اینکه: آنکه آگاهتر است در حیازت مقام امامت بر دیگران که در علم با او مساوی نیستند تقدم و برتری دارد و دلالت آشکار دارند بر اینکه مقدم داشتن امیر مؤمنان علی (ع) در مورد جانشینی از رسول خدا (ص) و امامت امت بر همه مسلمین واجب است، چرا که او در علم و شناخت، بر دیگران برتری و تقدم دارد، ولی دیگران به پایه او نمی رسند.