فهرست کتاب


نگاهی بر زندگی دوازده امام (علیهم السلام)

علامه حلی‏ ترجمه و پاورقی از:محمد محمدی اشتهاردی‏

نام کشته شدگان به دست علی (ع) در جنگ بدر

دانشمندان و محدثین شیعه و سنی به اتفاق نظر، نام افرادی را که در جنگ بدر به دست علی (ع) کشته شده اند ضبط و ثبت نموده اند که به شرح زیر است:
1 - (ولید بن عتبه (چنانکه قبلا خاطرنشان شد) وی مردی دلاور، پرجرأت، قوی دل و چابک بود و دلاوران شجاع، از جنگ با او هراس داشتند.
2 - (عاص بن سعید بن عاص از قهرمانان قریش بود که دیگران از نبرد با او وحشت داشتند.
3 - (طعیمة بن عدی بن نوفل که سرکرده گمراهان بود.
4 - (نوفل بن خویلد که از سرسخت ترین دشمنان پیامبر (ص) بود، قریشیان او را در کارها مقدم می داشتند و احترام خاصی به او می نمودند، او همان کسی است که قبل از هجرت در مکه، ابوبکر و طلحه را (به خاطر اینکه مسلمان شده بودند) با طناب به همدیگر بست و آنان را یک روز تا شب شکنجه داد، تا اینکه بر اثر وساطت بعضی، آنان را آزاد نمود، وقتی که پیامبر (ص) او را در میدان بدر دید، شناخت، از خدا خواست به دست خودش نابودش کند، عرض کرد: (اللهم اکفنی نوفل بن خویلد، خدایا! مرا در مورد نوفل کفایت فرما علی (ع) به سوی او شتافت و او را کشت.
5 - زمعة بن اسود.
6 - عقیل بن اسود.
7 - حرث بن زمعه.
8 - نضر بن حارث عبدالدار.
9 - عمیر بن عثمان بن کعب بن تیم، عموی طلحة بن عبیدالله.
10 - عثمان بن عبیدالله.
11 - مالک بن عبیدالله (این دو نفر برادر طلحه بودند).
12 - مسعود بن ابوامیة بن مغیره.
13 - قیس بن فاکة بن مغیره.
14 - حذیفة بن ابی حذیفة بن مغیره.
15 - ابوقیس بن ولید بن مغیره.
16 - حنظلة بن ابی سفیان.
17 - عمرو بن مخزوم.
18 - ابوالمنذر، ولید بن ابی رفاعه.
19 - منبه بن حجاج سهمی.
20 - عاص بن منبه.
21 - علقمة بن کلده.
22 - ابوالعاص بن قیس بن عدی.
23 - معاویة بن مغیرة بن ابی العاص.
24 - لوذان بن ربیعه.
25 - عبدالله بن منذر بن ابی رفاعه.
26 - مسعود بن ابی امیة بن مغیره.
27 - حاجب بن صائب بن عویمر.
28 - اوس بن مغیرة بن لوذان.
29 - زید بن ملیص.
30 - عاصم بن ابی عوف.
31 - معبد بن وهب، هم سوگند قبیله عامر.
32 - معاویة بن عامر بن عبدالقیس.
33 - عبدالله بن جمیل بن زهیر بن حارث بن اسد.
34 - سائب بن مالک.
35 - ابوالحکم بن اخنس.
36 - هشام بن امیة بن مغیره.
اینان 36 نفرند که علی (ع) به تنهایی آنان را در جنگ بدر کشت، غیر از افرادی که در مورد قاتل آنان اختلاف است که آیا علی آنان را کشت یا دیگری و غیر از آنانی است که علی (ع) در قتل آنان با دیگران شرکت داشته است. و تعداد مقتولین دشمن به دست علی بیش از نیمی از مقتولین آنان است (چرا که کشته شدگان دشمن در جنگ بدر، هفتاد نفر بودند که علی (ع) 36 نفر از آنان را کشت یعنی یک نفر بیش از نصف هفتاد نفر را).

چهره علی (ع) در آینه نبرد احد

پس از جنگ بدر، جنگ احد (در نیمه شوال سال سوم هجرت) در کنار کوه احد (یک فرسخی مدینه) واقع شد، علی (ع) در این جنگ پرچمدار رسول خدا (ص) بود، همانگونه که در جنگ بدر، پرچم رسول خدا (ص) در دست علی (ع) بود.
در جنگ احد (لواء (یعنی پرچم کوچکتر از پرچم جنگ) نیز (پس از شهادت مصعب) به دست علی (ع) داده شد، بنابراین، علی (ع) در این جنگ هم پرچمدار بیرق جنگ بود و هم پرچم کوچک (راهنما) در دستش بود.
در این جنگ (در بخش آخر) همه مسلمین، پیامبر (ص) را در صحنه تنها گذاشتند و فرار کردند جز علی (ع) که تنها با پیامبر (ص) در میدان ماند، سپس گروه اندکی از فراریان نزد رسول خدا (ص) بازگشتند، نخستین نفر از مراجعین، عاصم بن ثابت، ابودجانه و سهل بن حنیف بودند. و بعد طلحه به آنان پیوست. راوی حدیث (زید بن وهب) می گوید: به عبدالله مسعود گفتم: در این وقت ابوبکر و عمر کجا بودند؟ گفت از (فراریان بودند گفتم: عثمان کجا بود؟
گفت: (او رفت و بعد از سه روز بازگشت، رسول خدا (ص) به او فرمود:
لقد ذهبت فیها عریضة؛ مسافت دور و درازی رفتی.
ولی علی (ع) همچنان ثابت قدم در میدان ماند، فرشتگان از ثابت قدمی او تعجب کردند و جبرئیل در آن روز به سوی آسمان بالا می رفت و می گفت:
لا سیف الا ذوالفقار، و لا فتی الا علی؛ شمشیری (که حق شمشیر را ادا کند) جز ذوالفقار (شمشیر علی (ع)) نیست. و جوانی (که زیبنده جوانی باشد) جز علی (ع) نیست.
امیر مؤمنان علی (ع) در این جنگ، بسیاری از مشرکان را کشت و پیروزی در این جنگ، به دست علی (ع) انجام گرفت، چنانکه در جنگ بدر نیز پیروزی به دست او بود. و در میان اصحاب، تنها علی (ع) بود که در این جنگ به خوبی از امتحان الهی قبول شد و به نیکی، صبر و استقامت نمود، در آن هنگامه ای که قدمهای دیگران لغزید و لرزید، علی (ع) با شمشیرش سران شرک و گمراهی را کشت. و نقاب اندوه را از چهره پیامبر (ص) برافکند و در اینجا بود که جبرئیل در میان فرشتگان زمین و آسمان، از فضایل علی (ع) سخن گفت و تقرب تنگاتنگ علی (ع) در پیشگاه پیامبر راهنما (ص) آشکار گشت، تقربی که (تا آن وقت) از نظر عامه مردم پوشیده بود.

کشته شدگان دشمن به دست علی (ع)

محمد بن اسحاق روایت کرده است که: در جنگ احد، پرچمدار سپاه دشمن، شخصی به نام (طلحة بن ابی طلحه از خاندان (عبدالدار بود علی (ع) او را کشت، سپس پسر او (ابا سعید بن طلحه را (که پرچمدار دوم شده بود) کشت، سپس برادر طلحه را که (کلده نام داشت کشت و بعد از او (عبدالله بن حمید به میدان آمد، (علی (ع)) او را نیز کشت، سپس (حکم بن اخنس به میدان آمد و به دست علی (ع) کشته شد.
بعد از او (ولید بن ابی حذیفه و سپس برادر او (امیة بن ابی حذیفه و (ارطاة بن شرحبیل و (هشام بن امیه و (عمرو بن عبدالله و بشر بن مالک و صوأب (غلام خاندان عبدالدار) یکی پس از دیگری به دست با کفایت علی (ع) به هلاکت رسیدند. و فتح و پیروزی به دست علی (ع) انجام گرفت و مسلمین (فراری) پس از گریز، نزد پیامبر (ص) بازگشتند و به دفاع از آن حضرت پرداختند و سرزنش خداوند همه آنان را - به خاطر فرارشان - فرا گرفت، جز علی (ع) که از این بحران خطیر سرافراز بیرون آمد.(90)