فهرست کتاب


نگاهی بر زندگی دوازده امام (علیهم السلام)

علامه حلی‏ ترجمه و پاورقی از:محمد محمدی اشتهاردی‏

1 - سبقت در ایمان و آگاهی

الف: (یحیی بن عفیف از امیه نقل می کند که گفت: در مکه با عباس (عموی پیامبر (ص)) نشسته بودم قبل از آنکه نبوت پیامبر (ص) آشکار شود، جوانی آمد و به آسمان نگاه کرد، آن هنگام که خورشید حلقه زده بود (و وقت ظهر را نشان می داد) به جانب کعبه ایستاد و نماز خواند. سپس پسری آمد در طرف راست او ایستاد و پس از آن زنی آمد و پشت سر آنان ایستاد و مشغول نماز شدند، جوان به رکوع رفت آنان نیز به رکوع رفتند، جوان سر از رکوع برداشت، آنان نیز سر از رکوع برداشتند، جوان به سجده رفت و آنان نیز به سجده رفتند، به عباس گفتم: (کار بزرگی (و عجیبی) می نگرم.
گفت: آری کار بزرگی است، آیا می دانی این جوان کیست؟ او محمد بن عبدالله بن عبدالمطلب، برادرزاده ام می باشد و این پسر، علی بن ابیطالب برادرزاده دیگرم می باشد، آیا می دانی این زن کیست؟ این زن خدیجه، دختر خویلد است و این پسر برادرم (محمد (ص)) می گوید: (پروردگار زمین و آسمانها او را به این دین که به آن معتقد است فرمان داده، سوگند به خدا! در سراسر زمین غیر از این سه نفر، کسی پیرو این دین نمی باشد.
ب: (انس بن مالک می گوید: رسول خدا (ص) فرمود:
صلت الملائکة علیّ و علی علی سبع سنین و ذلک انه لم یرفع الی السماء شهادة ان لا اله الا الله و ان محمدا رسول الله الا منی و من علی.
(هفت سال، فرشتگان بر من و علی (ع) درود فرستادند چرا که در این هفت سال به آسمان بالا نرفت گواهی به یکتایی خدا و رسالت محمد رسول خدا (ص) مگر از من و از علی (ع).
ج: (معاذه عدویه می گوید: از علی (ع) در بصره بالای منبر شنیدم که می فرمود:
(منم صدیق اکبر (تصدیق کننده و راستگوی بزرگ) که قبل از ابوبکر ایمان آوردم و قبول اسلام کردم.
د: (ابوبجیله می گوید: من و عمار، برای انجام حج به مکه رهسپار شدیم، در مسیر خود نزد ابوذر غفاری رفتیم و سه روز نزد او بودیم همینکه خواستیم از ابوذر جدا شویم به او گفتیم: (مردم را دستخوش اختلاف و سرگردانی می نگریم، نظر شما چیست؟
گفت: به کتاب خدا و علی بن ابیطالب (ع) بپیوند، گواهی می دهم که از رسول خدا (ص) شنیدم که فرمود:
علی اول من آمن بی و اول من یصافحنی یوم القیامة و هو الصدیق الاکبر و الفاروق بین الحق و الباطل و انه یعسوب المؤمنین، والمال یعسوب الظلمة.
(علی (ع) نخستین فردی است که به من ایمان آورد و نخستین فردی خواهد بود که در روز قیامت با من دست می دهد و اوست صدیق اکبر و جداکننده بین حق و باطل و اوست پناه و امیر مؤمنان، چنانکه مال و ثروت، پناه ستمگران است.
شیخ مفید (ره) می گوید: (روایات در این باره بسیار است و گواه بر (صدق) آنها نیز می باشد.

2 - تقدم علی (ع) در علم و آگاهی

الف: (ابن عباس می گوید: رسول خدا (ص) فرمود:
علی بن ابیطالب اعلم امتی واقضاهم فیما اختلفوا فیه من بعدی.
(علی (ع) در علم از همه افراد امت من آگاهتر است و در قضاوت درباره موضوعاتی که بعد از من مورد اختلاف می شود بهتر از همه، قضاوت می کند.
ب: (اصبغ بن نباته می گوید: هنگامی که مردم با علی (ع) به عنوان خلیفه رسول خدا (ص) بیعت کردند(73)، آن حضرت، عمامه (یادگار) رسول خدا را به سر بسته بود و لباس (یادگار) او را بر تن نموده بود. در مسجد از منبر بالا رفت و (ایستاده) پس از حمد و ثنا، مردم را موعظه و نصیحت کرد، سپس نشست و انگشتان دو دست خود را داخل هم گذارد و به زیر ناف نهاد، آنگاه فرمود: ای مردم!
سلونی قبل ان تفقدونی فان عندی علم الاولین و الآخرین...
(از من بپرسید قبل از آنکه مرا نیابید (و از میان شما بروم) چرا که علم پیشینیان و آیندگان، نزد من است.
بدانید سوگند به خدا! اگر بستر خلافت برایم گسترده شود (و بر آن بنشینم) با پیروان تورات، طبق تورات و با پیروان انجیل، طبق انجیل و با پیروان زبور، طبق زبور، و با پیروان قرآن طبق قرآن، حکم می کنم به گونه ای که (اگر) هریک از این کتابها، به سخن درآید بگوید: (پروردگارا! علی (ع) مطابق قضاوت تو، قضاوت کرد، سوگند به خدا! من به قرآن و معانی بلند پایه آن از همه آگاهتر هستم و اگر یک آیه از قرآن نبود(74)، قطعاً شما را به آنچه تا روز قیامت، پدید می آید، آگاه می کردم.
سپس بار دیگر فرمود: (سلونی قبل ان تفقدونی...؛ قبل از آنکه مرا نیابید، از من بپرسید، سوگند به خداوندی که دانه را (در دل خاک) شکافت و انسان را آفرید، اگر از هر آیه قرآن از من سؤال کنید به شما خواهم گفت که آن آیه، چه وقت نازل شده؟ و در مورد چه کسی نازل شده؟ و از ناسخ و منسوخ، محکم و متشابه، عام و خاص و محل نزول آن (از مکه یا مدینه) شما را آگاه می سازم، سوگند به خدا! هیچ گروهی، اکنون تا روز قیامت، نیست مگر آنکه من رهبر و جلودار و دعوت کننده آن گروه را می شناسم و می دانم که کدام در مسیر گمراهی گام برمی دارد و کدام در خط رشد و سعادت.
و امثال اینگونه روایات بسیار است که برای رعایت اختصار، به همین مقدار (دو روایت فوق) قناعت شد.

3 - گفتار پیامبر به فاطمه در شأن علی (ع) (هشت ویژگی)

(ابی هارون می گوید: نزد ابوسعید خدری (یکی از اصحاب بزرگ پیامبر (ص)) رفتم و به او گفتم: (آیا در جنگ بدر بودی؟ گفت: آری.
گفتم آیا شنیده ای که رسول خدا (ص) سخنی به فاطمه - سلام الله علیها - فرموده باشد؟
ابوسعید گفت: آری، در یکی از روزها فاطمه (سلام الله علیها) گریان به حضور پیامبر (ص) آمد و عرض کرد: (ای رسول خدا! زنان قریش در مورد فقر و تهیدستی علی (ع) مرا سرزنش می کنند.
پیامبر (ص) به فاطمه (سلام الله علیها) فرمود: (آیا خشنود نیستی که تو را همسر کسی گردانیدم که مقدمترین همه در قبول اسلام است و علم و آگاهی او از همه بیشتر می باشد، خداوند به اهل زمین توجه مخصوصی کرد، در میان آنها پدرت را برگزید و او را پیامبر کرد. و بار دیگر توجه نمود، در میان آنها شوهر تو را برگزید و او را (وصی قرار داد و به من وحی کرد تا تو را به همسری او درآورم. ای فاطمه! آیا ندانسته ای که خداوند به خاطر تجلیل از مقام تو، تو را همسر شخصی قرار داد که او بردبارترین و آگاهترین و پیشقدمترین شخص به قبول اسلام است.
فاطمه (سلام الله علیها) خندان و شادمان شد. سپس پیامبر (ص) به فاطمه (سلام الله علیها) فرمود:
(علی (ع) دارای هشت ویژگی است که احدی از گذشتگان و آیندگان، از این ویژگیها را ندارد:
1 - او برادر من در دنیا و آخرت است و هیچ کس دارای این مقام نیست.
2 - تو ای فاطمه! سرور بانوان بهشت، همسر او هستی.
3 - و دو سبط رحمت، دو سبط من، پسران او هستند.
4 - برادر علی (ع) (یعنی جعفر طیار) به دو بال آرایش شده و در بهشت همراه فرشتگان به پرواز درآید و هرجا که بخواهد پرواز می کند.
5 - علم گذشتگان و آیندگان، نزد اوست.
6 - او نخستین فردی است که به من ایمان آورد.
7 - او آخرین فردی است که با من هنگام مرگ، دیدار نماید.(75)
8 - او وصی من و وارث همه اوصیا است.