فهرست کتاب


نگاهی بر زندگی دوازده امام (علیهم السلام)

علامه حلی‏ ترجمه و پاورقی از:محمد محمدی اشتهاردی‏

آیه ولایت

صرف نظر از این امور، خداوند در قرآن، به ولایت و امامت او تصریح کرده، آنجا که می خوانیم:
انما ولیکم الله ورسوله والذین آمنوا الذین یقیمون الصلاة و یؤتون الزکوة و هم راکعون.(48)
(سرپرست و رهبر شما تنها خداست و پیامبر او و آنان که ایمان آوردند و نماز را برپا می دارند و در حال رکوع، زکات می پردازند.
و (بر مطلعین) آشکار است که غیر از علی (ع) کسی نبود که در رکوع، صدقه بدهد(49) و به اتفاق ارباب لغت، واژه (ولی به معنای (برتر و سزاوارتر است و وقتی که امیر مؤمنان علی (ع) به حکم قرآن برترین و سزاوارترین بوده و بر خود مردم اولی و سزاوارتر باشد - زیرا به تصریح قرآن (در آیه فوق) این موهبت به او داده شده - در این صورت بدون هرگونه ابهام واجب است که همه مردم از او اطاعت کنند، چنانکه اطاعت آنان از خدا و رسول خدا واجب می باشد.

آیه انذار

دلیل دیگر حدیث (یوم الدار است که پیامبر (ص) فرزندان و نوادگان عبدالمطلب را (در آغاز بعثت) برای دعوت به اسلام در خانه اش جمع کرد(50) آنان در آن روز چهل مرد - یکی کمتر یا یکی زیادتر - بودند (چنانکه محدثین ذکر کرده اند) و سپس به آنان فرمود: ای فرزندان عبدالمطلب! خداوند مرا به پیامبری بر همه مردم جهان برانگیخت و بخصوص مرا پیامبر شما نمود، و فرمود:
و انذر عشیرتک الاقربین(51) (و خویشاوندان نزدیکت را انذار کن.
و من شما را به دو کلمه ای که گفتن آن در زبان آسان است، ولی در میزان گران و سنگین می باشد و شما در پرتو این دو کلمه، سرور عرب و عجم خواهید شد و همه امتها به خاطر این دو کلمه مطیع شما خواهند گردید و شما در پرتو آن وارد بهشت می شوید و از آتش دوزخ، نجات می یابید، دعوت می کنم و آن دو کلمه عبارت است از:
الف: گواهی به یکتایی و بی همتایی خدا.
ب: گواهی به اینکه من رسول خدا هستم.
هر آن کس پاسخ مثبت به این دعوتم بدهد و در پیشبرد این دعوت مرا یاری کند، او برادر، وصی و وزیر و وارث من، بعد از من است.
در میان آن جمعیت (چهل نفر) هیچ کس به این دعوت، پاسخ نداد تنها امیر مؤمنان علی (ع) از میان آن جمعیت، در پیش روی رسول خدا (ص) برخاست، با اینکه کوچکترین آنان از نظر سال(52) بود و ساق پایش از ساق پای همه آنان نازکتر و ناتوانترین آنان به چشم می خورد(53)، گفت: (ای رسول خدا! من تو را در این راستا یاری می کنم.
پیامبر (ص) به او فرمود:
اجلس فانت اخی و وصیی و وزیری و وارثی و خلیفتی من بعدی.
(بنشین که تو برادر من و وصی من و وزیر و وارث و جانشین من بعد از من هستی.
و این، گفتار صریح و روشنی است در مورد جانشینی علی (ع).

حدیث غدیر

دلیل دیگر، گفتار رسول خدا (ص) در ماجرای (غدیر خم است که همه امت اسلامی برای شنیدن سخن آن حضرت در سرزمین غدیر، اجتماع کردند.(54) پیامبر (ص) در ضمن گفتارش به آنان فرمود: (الست اولی بکم منکم بانفسکم؛ آیا من به شما از خودتان به خودتان برتر و سزاوارتر نیستم؟
همه در پاسخ گفتند: (آری، خدا را گواه می گیریم.
پیامبر (ص) به دنبال این سخن، بدون فاصله فرمود: (من کنت مولاه فعلی مولاه؛ (هرکس که من مولا و رهبر او هستم، پس علی (ع) مولا و رهبر اوست.
پیامبر (ص) با این سخن، اطاعت از علی (ع) و ولایتش (یعنی رهبری و فرمانروائیش) را بر امت واجب کرد چنانکه اطاعت و فرمانروایی خودش بر آنان واجب بود و در این مورد از آنان اقرار گرفت و آنان انکار نکردند. و این جریان نیز دلیل روشنی بر امامت و جانشینی علی (ع) است و هیچ گونه ابهامی در آن نیست.