فهرست کتاب


نگاهی بر زندگی دوازده امام (علیهم السلام)

علامه حلی‏ ترجمه و پاورقی از:محمد محمدی اشتهاردی‏

کتاب حاضر

این کتاب به نام (المستجاد من کتاب الارشاد موسوم شده و خلاصه و برگزیده ای از کتاب وزین (الارشاد تألیف استاد اعظم شیخ مفید (متوفای 413 ه. ق.) است که نگاهی گذرا بر زندگی دوازده امام (علیهم السلام) از امام علی (ع) تا حضرت مهدی (عج) می باشد، که در نوع خود، بسیار عمیق، پر مطلب و جالب است.
علامه خبیر حاج آقا بزرگ تهرانی - رضوان الله علیه - در کتاب نفیس (الذریعه، درباره این کتاب، چنین می نویسد: (المستجاد من کتاب الارشاد، خلاصه ای از کتاب ارشاد شیخ مفید (ره) است، من آن را در نجف اشرف در نزد سید محمد، سبط حاج سید حسین کوه کمری دیدم، این کتاب به خط (ابوالخیر محمد بن عیسی بن رفیع امامی می باشد که وی آن را در تاریخ یازدهم صفر سال 982 هجری قمری، به پایان رسانده و از حواشی و توضیحات کاتب، استفاده می شود که او از علمای برجسته بوده است.
و در این نسخه از قول کاتب نامبرده نوشته شده است که: (این کتاب از تصنیفات آیت الله علامه حلی می باشد. و در آخر کتاب، تاریخ پایان تألیف این کتاب ذکر شده است که ساعت آخر روز دوشنبه چهاردهم ربیع الاول سال 682 هجری قمری بوده است.(44)
نگارنده گوید: این کتاب چند سال قبل، همراه پنج کتاب دیگر که در یک جلد به قطع جیبی چاپ شده به نام (مجموعة نفیسة حاویة لرسائل شریفه به دستم رسید.
این مجموعه، بنا به دستور فقید سعید، حضرت آیت الله العظمی سید شهاب الدین مرعشی نجفی - قدس سره - توسط انتشارات بصیرتی در قم، چاپ و منتشر شده است، معظم له در مقدمه این مجموعه، در شأن آن می گوید: (این رساله ها و کتابهای شریف، از کتب مهم و مورد وثوق است که قلمهای بزرگان اسلام و استوانه های فقه، حدیث، تاریخ و رجال، آنها را به زیور تحریر درآورده است و از درگاه خدای بزرگ، شکر و سپاس می کنم که توفیق دستیابی به این مجموعه را یافته ام.
سپس برای ناشر دعا می کند که اقدام به چاپ و نشر آن نموده است.
پس از آن معظم له در تاریخ ماه رمضان 1396 هجری قمری پایان مقدمه و مطلب فوق را به امضا و مهر شریف خود مزین فرموده است.
متن عربی کتاب حاضر (پنجمین کتاب مجموعه مذکور) دارای 267 صفحه به قطع جیبی است که به خط عبدالرحیم بن ابی الفضل افشاری زنجانی در نیمه شعبان 1393 هجری قمری / 1352 شمسی پایان یافته است.

کتاب ارشاد مفید

علامه بزرگ و استاد اعظم محمد بن محمد بن نعمان حارثی بغدادی معروف به (شیخ مفید از مراجع بزرگ و رئیس جهان تشیع در عصر خود بود که در یازدهم ذیقعده سال 338 یا 336 هجری قمری در روستای (سویقه ابن بصری از توابع (عکبرا که در ده فرسخی شمال بغداد، قرار گرفته، متولد شد و به سال 413 هجری قمری در بغداد درگذشت و قبر شریفش در حرم کاظمین (علیهماالسلام) می باشد. او تألیفات بسیار دارد، یکی از تألیفات او کتاب شریف (الارشاد فی معرفة حجج الله علی العباد معروف به (ارشاد مفید است، این کتاب مکرر چاپ شده است و یکبار در اوایل قرن دوازده هجری، توسط مولا محمد مسیح کاشانی، معروف به (مولا مسیحا (شاگرد و داماد محقق حسین خوانساری) ترجمه شده و به نام (تحفة السلیمانیه به اسم شاه سلیمان صفوی، به سال 1303 در ایران به چاپ رسیده است.(45) و اخیراً این کتاب ترجمه شده و در دسترس است.
ذکر مطلب فوق پیرامون کتاب (ارشاد مفید برای آن بود که دانسته شود کتاب حاضر، تلخیص و انتخاب با مقداری تغییرات، از همان کتاب ارشاد مفید است که توسط علامه حلی - قدس سره - انجام گرفته و در حقیقت، این کتاب منسوب به دو نفر از علمای معتبر و برجسته شیعه است و نظر به اینکه علامه حلی آن را تهذیب و تکمیل کرده، به نام وی طبع و منتشر شده است.
خدا را شکر که توفیق ترجمه آن به فارسی، نصیبم شد و به این افتخار نایل شدم که زبان و قلمم همواره پیرامون زندگی محمد و آل محمد - صلوات الله علیهم اجمعین - به کار افتد و خوشه چین خرمن فضایل آنان باشم.
یادآور می شوم که گاهی عبارات کتاب، نیاز به توضیح داشت که در پاورقی و گاهی در متن میان پرانتز، به آن پرداخته شد. و نیز یادآوری می شود چنانکه مؤلف معظم (علامه حلی) کراراً خاطرنشان کرده اند، بنای این کتاب بر اختصار است، از این رو در مورد شهادت امامان (علیهم السلام) غالباً به ذکر تاریخ رحلت آنان اکتفا شده، به اینکه همه آنان جز حضرت مهدی - سلام الله علیه - یا با شمشیر و یا با زهر، به شهادت رسیدند و این از درسهای بزرگ زندگی آنان است که در راستای دین همواره به مبارزه با طاغوتیان برخاستند و هیچ گاه تسلیم ظلم و ستم نشدند تا اینکه در این راه به شهادت رسیدند. به هرحال، باید گفت: این کتاب فهرستی گذرا بر زندگی دوازده امام (علیهم السلام) است.
مطلب دیگر اینکه: چون مؤلف کتاب، از مراجع و رجال بزرگ جهان تشیع است و همانند فروغی تابان در پیشانی فرهنگ اسلام، می درخشد، شرح مختصری از زندگی او را در مقدمه آوردیم تا از زندگی فرهنگ ساز او نیز بهره مند گردیم.
قم - محمد محمدی اشتهاردی
جمادی الاولی 1409 - دیماه 1367

مقدمه مؤلف

حمد و سپاس سزای خداوند عظیم الشأن است؛ خدایی که توانا و صاحب انواع مواهب و نعمتها و بزرگواریهاست؛ خدایی که ما را به وسیله سرور پیامبران و سرلوحه پاکمردان و سرسلسله برگزیدگان حضرت محمد مصطفی (ص) او که گرامیترین همه جهانیان و برگزیده پروردگار هستی است هدایت فرمود.
حمد و سپاس خداوندی را که ما را (از راههای گمراهی و سقوط) حفظ نمود، به وسیله برترین اولیا و شریفترین اوصیا، پیشوای پرهیزگاران حضرت علی مرتضی امیر مؤمنان و برترین راست قامتان درگاه حق، صلوات ابدی و همیشگی خدا بر این دو و بر آل این دو، امامان دین و راهنمایان مسلمانان و بر اصحاب آنان، آنان که شریف و گرامی هستند و بر تابعین آنان که پیرو نیک و در مسیر حق، تا روز قیامت هستند.