فهرست کتاب


دیوان عمار یاسر

قیس عطار سید مرتضی موسوی گرمارودی

(14) رب عجل شهاده لی

1 - صدق الله و هو للصدیق اهل - و تعالی ربی و کان جلیلا
2 - رب عجل شهاده لی بقتل - فی الذی قد احب قتلا جمیلا
3 - مقبلا غیر مدبر ان للقتل - علی کل میته تفضیلا
4 - انهم عند ربهم فی جنان - یشربون الرحیق و السلسبیلا
5 - من شراب الابرار خالطه المسک - و کاسا مزاجها زنجبیلا

طلب شهادت

1 - راست گفت خداوند و راستگویی شایسته اوست، پروردگار صاحب جلالت من بلند مرتبه است.
2 - پروردگارا شهادتم را با کشته شدن (در راهت) برسان، در زمره شهیدانی که مردن زیبا (در راه دوست) را دوست داشتند
3 - شهادتی در حال پیشروی و حمله به دشمن نه در حال فرار زیرا شهادت بر هر نوع مرگ دیگری برتری و شرافت دارد.
4 - شهیدان نزد پروردگارشان در بهشتند، و از شراب پاک و ناب و خالص مینوی می نوشند
5 - از شراب خوبان می آشامند همان شرابی که با مشک آمیخته است و از جامی که با زنجبیل مخلوط است.
توضیح:
این شعر در کتاب (صفین) ص 320 و به نقل از آن در کتاب (الدرجات الرفیعه 9 ص 269 و (اعیان الشیعه) ج 8، ص 373 آمده است.
همچنین دو بیت اول و دوم آن در کتاب نفح الطیب) ج 7، ص 305 آمده است.
عمار یاسر در صفین بیرون آمد و سخنرانی کرد سپس همراه یارانش بازگشت و چون به عمروعاص نزدیک شد گفت: ای عمرو آیا دینت را در ازای حکومت مصر فروختی؟ مرگ بر تو باد، هماره اسلام را وارونه می خواسته ای. سپس حمله کرد در حالی که می گفت: (راست گفت خداوند...)
شرح:
بیت 1: (وکان جلیلا) در این عبارت کان تامه است و جلیلا حال می باشد و اگر کان ناقصه باشد معنی آن فاسد می گردد (معجم النحو ص 277).
بیت 2: (فی الذی قد احب) یعنی در زمره آنان که مرگ زیبا را دوست دارند. حروف جر (فی) در اینجا معنی (مع) آمده است مانند گفتار پروردگار، متعال در قرآن کریم (فخرج علی قومه فی زینته) یعنی همراه با زینت (معنی البیب ص 223) و (قد) در اینجا مفید تحقیق یا توقع است (مغنی اللبیب ص 227)
بیت 3: (مقبلا غیر مدبر) یعنی شهید شود در حالی که پیشتاز و روی آورنده به جنگ است نه فرار کننده و پشت کننده به دشمن و این حاکی از شجاعت اوست چنانچه شاعر معروف منصور النمری در شجاعت اهل بیت علیهم السلام می گوید: هرگز بر پشت و شانه های ایشان آثار شمشیر دشمن را نخواهی یافت (زیرا پشت به دشمن نمی کنند)
اما بر چهره هایشان زخم ها و بر گلوگاهشان سیلابهای خون جاری است (زیرا هماره رو در روی دشمن می جنگند)
بیت 4: (الرحیق): شرابی که صاف است و گفته اند: بهترین نوع شراب را گویند (مجمع البیان ج 5، ص 455)
(السلسبیل): شراب گوارای سبک. گفته می شود: شراب سلسل و سلسال و سلسبیل (مجمع البیان ج 5، ص 410)
بیت 5: (الکاس) جام کلمه کاس وقتی بکار می رود که در آن شراب باشد. (فقه اللغه ص 15) (الزنجبیل): گونه ای از گیاهان دارچینی. این ماده، پوست خوشبوی درختی است که در پزشکی و غذا بکار می رود. (لسان العرب ج 9، ص 279 خوش طعم است و زبان را می سوزاند و با عسل پرورده می شود و مریضی ها را با آن مداوا می کنند. با شراب آمیخته می شود تا بر لذت آن افزاید. اعراب، زنجبیل را بسیار دوست دارند و بکار می برند. (مجمع البیان ج 5، ص 410) در ابیات چهارم و پنجم، اقتباس زیبایی از آیه های 25 و 26 از سوره مطففین (یسقون من رحیق مختوم ختامه مسک) و آیه 17 از سوره دهر (یسقون فیها کاسا کان مزاجها زنجبیلا) و آیه 5 از سوره دهر (ان الابرار یشربون من کاس مزاجها کافورا) فرموده است.

(15) عتق بلال

1 - جزی الله خیراً عن بلال و صحبه - عتیقا و اخزی فاکها و ابا جهل
2 - عشیه هما فی بلال بسوه - و لم یحذروا ما یحذر المر ذوالعقل
3 - بتوحیده رب الانام، و قوله: - شهدت بان الله ربی علی مهل
4 - فان تقتلونی، تقتلونی ولم اکن - لاشرک بالرحمن من خیفه القتل
5 - فیا رب ابراهیم و العبد یونس - و موسی و عیسی نجنی، ثم لا تملی
6 - لمن ظل یهوی الغی من آل غالب - علی غیر برکان منه و لا عدل