فهرست کتاب


دیوان عمار یاسر

قیس عطار سید مرتضی موسوی گرمارودی

من ابوالیقظان هستم

1 - من ابوالیقظانم و پدر بزرگوارم یاسر است
2 - ما از قومی هستیم که پدرانش برتین افراد از حیث خیر و شرفند
3 - ای عامر، در دست راستم آبگون تیغ درخشنده و برانی است
4 - که میراث پدران شکوهمند توست.
توضیح:
این شعر در کتاب (الرده) ص 189 آمده است.
(در جنگ با ارتداد یافتگان از بنی حنیفه یعنی پیروان مسیلمه کذاب) عمار یاسر پیش آمد و در دستش شمشیری یمانی بود و چنین سرود: انا ابوالیقظان...
شرح:
بیت 1: شیخی یاسر: اینکه فرمود (شیخی) و نفرموده (پدرم) برای تعظیم و بزرگداشت و احترام است. (تاج العروس ج 2، ص 264)
بیت 2: اخاذیر: جمع اخیر است (المنجد ص 201)
بیت 4: الصفیحه: مفرد کلمه صفائح است یعنی شمشیرهای پهن (تاج العروس ج 2، ص 181) و مراد او از این بیت آنست که مجد و شرافت پشت خاندانش به ارث رسیده است. مانند گفته شاعر که می گوید:
شرف توراث کابراً عن کابر
کالرمح انبوبا علی انبوب
شرفی است که از مهمترین به مهتران پشت در پشت به ارث می رسد مانند بندهای پی در پی نیزه که یکی پس از دیگری کشنده است.
عامر جد عمار یاسر است.

(8) انی لعمار

1 - انی لعمار و شیخی یاسر
2 - صاح کلانا مومن مهاجر
3 - طلحه فیها و الزبیر غادر
4 - و الحق فی کف علی ظاهر

من عمار هستم

1 - من عمار هستم و پدر بزرگوارم یاسر است
2 - ای دوست، من و پدرم هر دو مومن و مهاجریم
3 - در این جنگ جمل، طلحه و زبیر، خیانت پیشه خود ساخته اند در حالی که
4 - حق در رفتار و روش علی علیه السلام واضح و آشکار است.
توضیح:
این شعر در کتاب مناقب آل ابی طالب) ج 3، ص 161 و به نقل از آن در کتاب بحار الانوار ج 32 ص 181 آمده است.
عایشه با بلندترین صدا فریاد می زد: مردم صبر کنید. تنها آزادگان صبر پیشه می کنند. فردی کوفی او را با شعر: ای مادر... تایید کرد... و عمار یاسر در جواب، این شعر را سرود (من عمار هستم)
شرح:
بیت 2: صاح: این کلمه منادی مرخم از کله (صاحب) است و مبنی بر ضم حرف محذوف و در محل نصب بنابر قاعده نحوی (من ینظر) است و جایز است که گفته شود (صاح) بنابر قاعده نحوی (من لا ینتظر) (قطر الندی و بل الصدی ص 214) از ابن هشام.
در این بیت عمار پدرش را از مهاجرین بر شمرده است و این به اعتبار مهاجرت به سوی خداوند است همانگونه که رسول خدا صلی الله علیه و آله فرمود: مسلمان کسی است که مسلمان از دست و زبانش آسوده باشند و مهاجر کسی است که از آنچه خداوند نهی فرموده (گناهان و امور حرام) هجرت کند (مصائب النواصب ص 55 به نقل از کتاب (المشکاه))
بیت 3: طلحه بن عبیدالله بن عثمان، ابو محمد تیمی قرشی یکی از اعضای شورای شش نفره و از سران حمله کنندگان به عثمان که بیعت خود را با علی علیه السلام شکست و در جنگ جمل با تیر مروان بن حکم از پای در آمد و کشته شد. (اسدالغابه ج 3، ص 60 و الطبقات الکبری ج 3، ص 214) زبیر بن عوام بن خویلد اسدی قرشی یکی از اصحاب شورای شش نفره و از اولین بیعت کنندگان با علی علیه السلام که سپس بیعت خود را شکست و در جنگ جمل علیه امام خروج کرد. وی از جنگ کناره گرفت و شخصی بنام ابن جزموز او را غافلگیرانه کشت (الریاض النظره ج 2، ص 286 و الجمل ص 322)
بیت 4: در این بیت مجاز مرسل بکار رفته است زیرا مراد از کف در اینجا فعل و کار است و فعل نسبت داده می شود به کف به سبب علاقه سببیه یعنی (حق در رفتار و روش علی علیه السلام آشکار است) جواهر البلاغه ص 233.