فهرست کتاب


دیوان عمار یاسر

قیس عطار سید مرتضی موسوی گرمارودی

(1) دین علی

1 - لا تبرح العرصه یا بن الیثربی
2 - حتی اقا تلک علی دین علی
3 - نحن - و بیت الله - اولی بالنبی

دین علی علیه السلام

1 - مگریز و صحنه آوردگاه را ترک مکن ای فرزند یثربی
2 - بمان تا با تو به خاطر دین علی علیه السلام بجنگم
3 - به خانه خدا سوگند که ما از شما به پیامبر صلی الله علیه و آله نزدیکتر و سزاوارتریم.
توضیح:
تمام رجز در کتاب (الجمل) ص 346 آمده است. بیت اول و دوم آن در کتاب (مناقب آل ابی طالب) ج 3، ص 156 و به نقل از آن در بحار الانوار ج 32، ص 176 آمده است.
بیت 2: در کتاب (مناقب ابن شهر آشوب) و (بحار الانوار) آمده است: (اثبت اقاتلک)
عمرو بن یثربی که از شیطان صفتان سپاه جمل بود بیرون تاخت (وی سه نفر از اصحاب امیرمومنان علیه السلام بنام های علبا بن هیثم و هند بن مرادی و زید بن صوحان عبدی را شهید کرد) و سپس با فخر شروع به رجز خوانی کرد و می گفت (اگر مرا نمی شناسید من ابن یثربی هستم) مالک اشتر برای مبارزه با وی بیرون آمد و ضربه ای به صورت او زد که از اسب افتاد. یاران عمرو یثربی او را نجات دادند...زمانی دیگر عمار یاسر به جنگ او رفت در حالی که می گفت (مگریز و صحنه آوردگاه را ترک مکن) سپس ضربه ای به او زد که کشته شد و از اسب افتاد.
شرح:
بیت 1: العرصه: میدان و هر زمینی که در آن ساختمان نباشد و در اینجا مراد میدان نبرد است. (لسان العرب ج 7، ص 52 - 53)
عمرو بن یثربی بن بشر... بن ضبه الضبی دلاور بنی ضبه و کسی است که عثمان او را مدتی برای قضاوت بصره منصوب کرده بود. عمار بن یاسر در صفین او را کشت (الاصابه ج 3 ص 119)
بیت 2: (حتی) از حروف جازمه نیست و در اینجا شاید بصورت شاذ آمده است و شاید سکون لام در (اقا تلک به سبب ضرورت شعر باشد در روایه دیگر که می گوید (اثبت اقا تلک) این مشکل نحوی وجود ندارد.
در رجز کلمه (علی) با (بنی) قافیه شده است که به جهت نزدیکی مخرج (با) با (لام) است و عموم عرب متوجه عیبی در آن نمی شوند و اخفش، نحوی بزرگ می گوید نام این عیب (اکفا) است و در کلام عرب از این نوع آنقدر آمده که بیرون از شمارش است و من (باء) با (لام) و (میم) با (راء) در قصاید فراوان شنیده ام (القوافی للاخفش ص 43 - 46).

(2) القی الاحبه

الیوم القی الاحبه - محمداً و حزبه