فهرست کتاب


دیوان عمار یاسر

قیس عطار سید مرتضی موسوی گرمارودی

روش تحقیق

پس از آنکه آنچه از شعر عمار یاسر موجود بود، فراهم آوردیم ؛ آنها را تحقیق کرده و هر چه را ضروری می نمود، شرح دادیم. هر چند تعداد اشعار باقی مانده او از گزند حوادث روزگار اندک است لکن آن را در سلسله آثار ادبی اصحاب امیر مومنان علی علیه السلام عرضه می کنیم.
در تحقیق اشعار، روش زیرا بکار گرفته ام:
1 - اشعار را بر حسب حروف قافیه، ترتیب الفبایی داده ام و به ترتیب ابتدا ضمه بعد فتحه بعد کسره و بعد سکون و آنچه ملحق به آنها می گردد را آورده ام.
2 - وزن هر قصیده یا قطعه یا بیت را بیان کرده ام.
3 - اشعار را به گونه ای که وجه صحیح آن آشکار و التباس از آن برطرف گردد ضبط نموده ام
4 - مفرداتی که شرح آنها را ضروری می دیدم به شکل مختصر شرح داده ام و اگر احتیاج بود شاهد مثال هم برای آن آورده ام و در این رابطه تکیه بر مصادر موثق و معاجم معتبر که در جای خود به آنها اشاره کردم، نموده ام.
5 - برای هر قصیده یا قطعه یا بیت شماره ای ویژه و برای هر بیت شماره مسلسل قرار داده ام که در پاورقی هنگام شرح یا مقابله یا روایت به آنها اشاره شود.
6 - به اشعاری که در نسبت آنها به عمار اختلاف بود هنگام تخریج شعر، اشاره کرده ام.
7 - متن چاپ شده، با حروف درشت، ویژه خود شعر است و آنچه در پاورقی با حروف نازک آمده مربوط به تخریج شعر یا شرح یا مقابله آنست.
8 - آنچه بعنوان متن اصلی شعر، ثبت شده، ضرورتاً بمعنی وجه صحیحتر نیست بلکه پاره ای از اوقات بعضی از وجوه دیگر ترجیح دارد، لکن آن را به جهت مصدری متقدم تر یا موثق تر و یا به سبب آنکه از بقیه منابع، ابیات بیشتری را ذکر کرده است، ثبت کرده ام.
9 - برای تخریج اشعار در درجه اول بر کتابهای تاریخی و مناقب و نسخه های خطی و برای توثیق آنها به تعداد زیادی از لغتنامه ها و کتب ادبی و معاجم تکیه داشته ام اولین ماخذی که در پاورقی ذکر شده همان ماخذی است که شعر از آنجا اخذ شده است.
10 - اختلاف روایت درباره هر بیت را یادآور شده ام و به شماره صفحات، دوباره اشاره نکرده ام زیرا در هنگام تخریج شعر آنها را آورده ام مگر آنکه روایت شعر در بیش از یک جا در همان ماخذ آمده و اختلاف هم داشته باشد که در اینصورت صفحات تخریج تکرار شده است.
11 - پس از عنوان هر شعر یک ستاره گذاشته ام که در پاورقی هم برای تخریج آن را آورده ام و همچنین در پاورقی دو ستاره، نشانه ای برای ذکر مناسبتی است که شعر به آن جهت سروده شده است.
12 - عناوین اشعار که بین دو قلاب آمده از خود ماست.
13 - اگر اختلافی در مناسبت اشعار وجود داشت ذکر کرده ام و مناسبتها را در درجه اول از همان ماخذی که برای تخریج شعر استفاده کرده ام استخراج نموده ام و گاهی مناسبت شعر را از ماخذ دیگر آورده ام زیرا توضیح بیشتر یا اختلاف روایتی در آن یافته ام.
اینک اینست حاصل تلاش ما... و آخر دعوانا ان الحمدلله رب العالمین از خداوند عزوجل می خواهیم که ما را در تهیه و تکمیل شعر و آثار ادبی سایر اصحاب امیرالمومنین علی علیه السلام موفق بدارد.
قیس عطار

شعر عمار یاسر

(1) دین علی

1 - لا تبرح العرصه یا بن الیثربی
2 - حتی اقا تلک علی دین علی
3 - نحن - و بیت الله - اولی بالنبی