فهرست کتاب


دیوان عمار یاسر

قیس عطار سید مرتضی موسوی گرمارودی

ایمان عمار به ائمه اثنی عشر علیهم السلام

عمار از مومنانی است که به ائمه اثنی عشر اعتقاد دارند و این ایمان را از خبرهای رسول خدا صلی الله علیه و آله به او که فرموده بود اولین امام علی بن ابیطالب علیه السلام و دوازدهمین ایشان مهدی عجل الله تعالی فرجه است بدست آورده بود.
خزاز به سند خود از پسر عمار بن یاسر از پدرش عمار روایت کرده که گفت: در یکی از جنگها همراه رسول خدا صلی الله علیه و آله بودم... علی علیه السلام پرچمداران سپاه کفر را کشته و جمعیتشان را پراکنده و عمرو بن عبدالله جمحی و شیبه بن نافع را از دم تیغ گذرانده بود. نزد رسول خدا صلی الله علیه و آله رفتم و گفتم یا رسول الله (درود خداوند بر تو باد) به راستی علی در راه خدا جهادی بزرگ کرده است. پیامبر صلی الله علیه و آله فرمود: این برای آنست که او از من است و من از اویم و او وارث دانش من و ادا کننده قرض ها و وعده هایم و خلیفه پس از من است. اگر او نبود مومن خالص شناخته نمی شد. جنگ با او، جنگ با من است و جنگ با من، جنگ با خداست و صلح با او، صلح با من و صلح با من، صلح با خداست. آگاه باش که او پدر دو فرزند من است و امامان از نسل اویند. خداوند تعالی امامان هدایتگر را از نسل او پدید می آورد که مهدی از نسل اویند. خداوند تعالی امامان هدایتگر را از نسل او پدید می آورد که مهدی این امت از ایشان است. عرض کردم: پدر و مادرم به فدایت ای رسول خدا این مهدی کیست؟ فرمود: ای عمار خداوند تباکر و تعالی با من عهد فرموده که از نسل حسین علیه السلام 9 امام پدید آورد که نهمین ایشان غایب می گردد. و اینست معنی آیه مبارکه قل ارایتم ان اصبح ماوکم غوراً فمن یاتیکم بما معین (41) برای او غیبت طولانی خواهد بود که جمعی از دین بر می گردند و عده ای بر آن ثابت می مانند آنگاه او در آخرالزمان خروج کرده و دنیا را پر از عدل و داد خواهد کرد و برای تاویل کتاب خدا می جنگد همانطور که من برای تنزیل آن جنگیدم و او همنام من و شبیه ترین مردم به من است.
ای عمار پس از من فتنه خواهد شد پس اگر در آن زمان بودی از علی و حزب او پیروی کن زیرا او با حق و حق با اوست. ای عمار به زودی پس از من دو گروه با علی خواهند جنگید: ناکثین و قاسطین و ترا گروه ستمکار سرکش خواهند کشت.
عرض کردم: ای رسول خدا آیا در آن حال مورد رضای خدا و رضایت شما خواهم بود؟
فرمود: آری مورد رضایت خدا و من خواهی بود و آخرین توشه تو از دنیا قدحی از شیر است.
حدود چهل سال بعد در جنگ صفین، عمار یاسر نزد امیرمومنان علی علیه السلام آمد و عرض کرد: ای برادر رسول خدا آیا اجازه می دهی تا بجنگم؟ فرمود: قدری مهلت بده، خدا ترا رحمت کند پس از مدتی باز آمد و کلام خود را تکرار کرد و حضرت همان جواب را فرمود و بار سوم نیز.. آنگاه امیرمومنان گریست. عمار به آن حضرت نگاه کرد و عرض کرد: ای امیرمومنان این همان روزیست که رسول خدا صلی الله علیه و آله آن را برایم وصف کرده است. پس امیرمومنان علی علیه السلام از مرکب خود پیاده شد و او را در آغوش گرفت و با وداع کرد سپس فرمود: ای ابوالیقظان خداوند به تو از سوی خود و پیامبرش جزای خیر دهد. چه برادر و دوست خوبی برای من بودی. آنگاه هر دو گریستند. سپس عمار عرض کرد: به خدا قسم ای امیرمومنان جز با بصیرت و دانایی از تو پیروی نکردم زیرا شنیدم از رسول خدا صلی الله علیه و آله که در روز خیبر می فرمود: ای عمار به زودی پس از من فتنه خواهد شد در آن هنگام از علی و حزب او پیروی کن زیرا او بر حق است و حق با اوست و به زودی با ناکثین و قاسطین خواهید جنگید. سپس عمار گفت: خداوند از سوی اسلام به تو ای امیرمومنان جزای خیر دهد زیرا حق امامت را ادا کردی و ابلاغ فرمودی و نصیحت و خیرخواهی نمودی. سپس سوار شد و عمار به جنگ روی آورد و پس از مقداری جنگیدن آب خواست، گفتند: همراه ما آب نیست. مردی از انصار آمد و شربتی از شیر آورد، عمار نوشید و فرمود: این است آنچه رسول خدا صلی الله علیه و آله به من فرمود که آخرین توشه تو از دنیا شربتی از شیر خواهد بود. سپس به لشگر شام حمله کرد و هجده نفر را به هلاکت رساند آنگاه دو نفر از اهل شام با هم به او حمله کردند و او را به شهادت رساندند. (42) سلام خدا و اولیای او بر عمار باد هماره تا هرگاه.

مقام و منزلت و عظمت عمار

یکی از چیزهایی که غفلت از آن ممکن نیست مسئله مراتب و درجاتی است که عمار یاسر حائز آنست و نصوص فراوان پیرامون آن رسیده است و آن درجات، مقدار عظمت و بزرگی عمار و نزدیکی او را به اهل بیت به خوبی مشهود می گرداند، اصطلاحاتی در لسان اهل بیت و پیروان راستین آنان به کار رفته که اهمیت فراوان و ابعاد وسیع و معانی بزرگی را در نزد شیعه به خود اختصاص داده اند مانند (شرطه الخمیس) و (حواریون) و (تابعین) و (فقها) و (سبقت گیرندگان در رجوع به امیرمومنان) و (ارکان اربعه) و (ثقات امیرمومنان) و (برگزیدگان امیرمومنان) و (باقی ماندگان بر روش پیامبر صلی الله علیه و آله) و (دوازده نفری که با غصب خلافت توسط ابوبکر به شدت مخالفت کردند) و امثال این عبارات که می بینیم آنها را به عنوان تحفه و هدیه به پیشگاه جلالت عمار یاسر پیشکش می کنند.

ارکان اربعه

عمار یکی از ارکان اربعه است. ارکان اربعه کسانی هستند که از همه اصحاب پیامبر صلی الله علیه و آله در فضیلت و پیروی از اهل بیت و ایثار نسبت به ایشان ظاهراً و باطناً برتر و بالاترند.
در تعریف دیگری رکن را چنین بیان کرده اند: کسانی که تقیه نکردند بلکه با مردم در مسئله خلافت و تمسک به ولایت امیرمومنان علیه السلام ظاهراً و باطناً، پوشیده و آشکار مخالفت کردند. (43)
از محمد بن جعفر مودب روایت شده که گفته است: ارکان اربعه عبارتند از سلمان، مقداد، ابوذر، عمار (44)
شیخ طوسی نیز گفته است: عمار بن یاسر که کنیه او ابوالیقظان و هم پیمان بنی مخزوم است چهارمین نفر از ارکان اربعه است. (45)
پیداست کسی که رکنی برای دین و اهل بیت باشد در درجه ای است که ملائکه مقربین به آن غبطه می خورند. ارکان هر شی جوانب آن می باشند که آن شی به آنها تکیه دارد و برپاست (46) دین اسلام خالص نیز که علی علیه السلام امام آن است، بر این چهار رکن قائم است و علی علیه السلام امام ایشان و هادی آنهاست.