فهرست کتاب


قصّه ی غربت غربی (گفتاری در مبانی فرهنگ و تمدّن غرب)

محمد باقر ذوالقدر

میت شناسی :

در دوره میت شناسی، اسطوره ها تقدیس و خدایان پرستش نمی شدند، بلکه مورد تفسیر و تحلیل قرار می گرفتند و نوعی مبنا و نظام فلسفی به آنها داده می شد. آثار شاعرانی هم چون «هومر» که اسطوره ها و افسانه های مربوطه به میت های یونانی را در دو مجموعه به نامهای «ایلیاد» و «ادیسه» جمع آوری کرده بود، مورد تحلیل و تفسیر قرار می گرفت.(18) این دوره نیز چند صباحی بیشتر دوام نیاورد. پس ازآن، دوران دیگری آغاز شد که به آن عصر «متافیزیک» یا «فلسفه» می گویند.

عصر فلسفه:

در دوران فلسفه، تفکرات و پویش های عقلی (غیر ملتزم به وحی) ظهور کردند و انواع افکار فلسفی بشری در این عصر شکل گرفت و نسبیت گرایی، شک گرایی و سوفسطایی گری رواج پیدا کرد. در مقابل ، برای پاسخگویی به نیاز زمان و رفع هرج و مرج فکری و فرهنگی موجود، اندیشمندان، مصلحان و فلاسفه ای همچون سقراط (470 - 399 ق .م) که با گرایشات حکمت عقلی و دینی، به دنبال ایجاد یک نظام فکری نوین بود ظهور کردند. وی با مخالفت سوفسطائیان روبرو شد و محکوم به سرکشیدن جام شوکران شد. علاوه بر سقراط، در این عصر می توان از «افلاطون» (427 - 347 ق.م) نام برد. وی تحت تأثیر ادیان شرقی و یونان باستان،نوعی گرایش اشراقی را رواج داد.
معروفترین فیلسوف یونان باستان «ارسطو» (385-327 ق.م) بود. فلسفه او فلسفه ای استدلالی و عقلی است. چهره مشهور دیگر عصر فلسفه در یونان «اسکندر مقدونی» می باشد که احتمالاً شاگرد ارسطو بود. وی در عین حال که یک فیلسوف بود، به قدرت سیاسی دست پیدا کرد و یونان را زیر سلطه خود در آورد و به اتکاء آن، به جهانگشایی پرداخت . گسترش تمدن یونان و برخورد آن با تمدنهای دیگر در زمان وی، عملاً منجر به گستردگی،پراکندگی و سپس نابودی تمدن یونان شد. امپراطوری یونان در زمان وی با دست اندازی بر سایر کشورها و گسترش به سمت شرق، وسعت فوق العاده ای یافت و همین امر زمینه نابودی آن را فراهم کرد. زیرا منجر به پراکندگی عناصر فکری و کیفی و کارآمد یونان شد که آنها را برای اداره متصرفات بی حد و حصر اسکندر، به نقاط مختلف دنیا اعزام کردند. در نتیجه، مرکزیت امپراطوری یعنی یونان ، از نیروهای کیفی تخلیه و کاملاً تضعیف شد.
از سوی دیگر، گرایشات شدید دنیاطلبی و مال اندوزی، در اثر تصاحب ثروتهای کلان کشورهای اشغال شده، رشد چشمگیری یافت و اینها، بعلاوه در آمیختگی و امتزاج فرهنگی یونان با فرهنگهای زیرسلطه، حکومت یونان وفرهنگ وتمدن آن را کاملا" تضعیف کرده و زمینه فروپاشی آنرا فراهم ساخت.(19)

ب - تمدن روم