ولایت فقیه (ولایت فقاهت و عدالت)

نویسنده : آیت الله عبدالله جوادی آملی

ضرورت اتحاد ملت

رمز پیروزی انقلاب اسلامی، راز بقای آن نیز هست و مهم ترین عوامل ظفرمندی، عبارتند از:
1 - انگیزه الهی داشتن: کلمه الله هی العلیا (526)
2 - متحد بودن: و اعتصموا بحبل الله جمیعاً و لا تفرقوا (527) ان اقیموا الدین و لا تتفرقوا فیه (528)
تاثیر رکن اول برای آن است که حق، هماره پایدار است و باطل، همیشه چونان کفی که روی سیل خروشان خودنمایی می کند، زائل خواهد شد و اثر رکن دوم آن است که تمام نیروها به یک هدف متوجه شوند و هر گون مانعی را برطرف سازند.
خدای سبحان اختلاف را نشانه خامی و بی خردی می داند: تحسبهم جمیعاً و قلوبهم شتی ذلک بانهم قوم لا یعقلون (529) و حضرت امیرالمومنین علیه السلام آن را همانند تیغ تیزی می داند که ریشه دین را می زند و هر گونه اثر دین را محو می نماید: و لا تباغضوا فانها الحالقه (530) و نیز می فرماید: خدای هیچ گروهی را، چه از اقوام گذشته و چه از ملل آینده، با اختلاف، به خیر نمی رساند: و ان الله سبحانه لم یعط احداً بفرقه خیراً ممن مضی و لا ممن بقی (531) مهم ترین عامل اختلاف از نظر آن حضرت خبث سریره و پلیدی دل می باشد: و انما انتم اخوان علی دین الله ما فرق بینکم الا خبث السرائر و سو الضمائر (532) باید دانست که اگر چه اختلاف میان هر گروهی، مایه تباهی آنان است، لیکن تفرقه عالمان و جدایی دانشمندان از یکدیگر و نیز اختلاف عالمان حوزه و دانشمندان دانشگاه با یکدیگر، سبب سیه رویی و سعادت سوزی سهمگین تری خواهد بود.
گرایش به جهان کثرت، پایه هر اختلاف است، چنانکه جذب به جهان وحدت، مایه هر گونه اتحاد می باشد. چون دنیا در صف نعال کثرت (533) است میل به آن، سبب پیدایش هر گونه پراکندگی است و از اینرو، محبت آن، ریشه همه گناهان شمرده شده است: راس کل خطیئه حب الدنیا (534) و در ترسیم حقیقت دنیا از هیچ تعبیر مشمئزکننده ای در روایات اسلامی کوتاهی نشده خصوصاً آنچه در گفتار و نوشتار سید اوصیا، مولای موحدان، امیر مومنان، حضرت علی بن ابی طالب علیه السلام وارد شده است.
اتحاد دلها و هماهنگی جان ها، در گرو مسائل اقتصادی و دیگر شوون مادی نیست، زیرا دل که یک امر غیر مادی است، مرهون مادیات نمی باشد و با ابزارهای مادی جذب نمی گردد. از این رهگذر، قرآن کریم پیوند و انسجام دل ها را در اختیار خداوند دل آفرین می داند و راهی را برای انسجام آنها جز از طریق عنایت خداوندی ممکن می داند و به همین جهت، خطاب به پیامبر اکرم صلی اللَّه علیه و آله فرمود: و الف بین قلوبهم لو انفقت ما فی الارض جمیعاً ما الفت بین قلوبهم و لکن الله الف بینهم انه عزیز حکیم (535) یعنی پرودگار متعال، میان دل های آنان الفت برقرار کرد، تو ای پیامبر! اگر تمام ذخائر زمین را هزینه می کردی تا نعمت هماهنگی دل های آنان را فراهم کنی، نمی توانستی، ولی خداوند بین آنان الفت برقرار نمود، تحقیقاً خدای متعال، عزیز و حکیم است. باید توجه داشت که مسائل مادی، نه تنها مایه آرامش و انسجام دل ها نمی شود، بلکه پایه تشتت و پراکندگی و نابرابری خواهد بود و از اینرو، تا افراد یک جامعه، معتقد به مکتب و تابع آن نباشند، اتحاد آنان میسر نمی شود.

رابطه امام و امت، و تحقق وحدت

انسجام و هماهنگی یک جامعه، به صورت امام و امت متبلور می شود، چون اگر مقصد و هدفی در میان وجود نداشته باشد و یا راهی برای نیل به آن مقصود نباشد، هرگز انسجام یک ملت تحقق نمی پذیرد امام یعنی بزرگراهی که با رهنمودهای او، هم راه روشن می شود و هم مقصد آشکار می گردد و پیروی از راهنمایی های او، گذشته از آنکه در پیمودن راه، نقش بنیادین دارد، در نیل به مقصد نیز سهم بسزایی خواهد داشت و انحراف از خط سیاسی او موجب گمراهی و سبب ناکام شدن و به هدف نرسیدن می گردد.
نکته ای که ذکر آن در پایان این فصل لازم است آنکه، حفظ نام و راه امام راحل (قدس سره) علاوه بر حفظ وحدت و پرهیز از هر گونه تخلف و اختلاف، در سایه ولایت و با تقویت مقام معظم رهبری، دولت، قوه قضائیه، مجلس شورای اسلامی و همه ارگان ها و نهادهای ذی ربط ممکن می شود.
مبادا فقط بگوییم حرم امام و نام امام، زیرا اگر امام، همانند حضرت علی بن ابی طالب علیه السلام یا حسین بن علی علیهماالسلام نیز باشد که تمام ذرات وجودی ما به عشق آنان می تپد ولی مردم در صحنه اداره و تدبیر نباشند، همین حرم مطهر امام (رض) که قبله گاه است و زائران به طور مکرر آن را می بوسند، ممکن است معاذ الله زیر چکمه دژخیمان شرق یا غرب قرار بگیرد، چه اینکه اکنون متاسفانه تربت پاک حسینی و آن دری که همه عالمان و مراجع در مدت بیش از ده قرن بوسیدند، زیر چکمه جلادان عفلقی است و به آن اهانت می شود و بارگاه حرم علی علیه السلام که ملک در آنجا پرده می کشد و وجود مبارکش فرمود: ینحدر عنی السیل و لا یرقی الی الطیر (536) سیل ها و چشمه های علم و فضیلت، از دامن کوهسار وجودم جاری است و مرغان دور پرواز اندیشه ها، به افکار بلند من راه نمی یابند، چنین بارگاه بزرگی، امروز تحت سلطه کافران عفلقی است.
بنابراین، حتی معصوم بودن امام و رهبر نیز به تنهایی برای حفظ نظام اسلامی کافی نیست، بلکه آنچه جامعه دینی را نگاه می دارد، حضور مردم است و آنچه مردم را در صحنه حاضر نگاه می دارد، رشد فرهنگی و فکری مردم می باشد و آنچه که به مردم رشد فرهنگی می دهد، صفا و وفا و اخلاص دولت مردان است و آنچه که به دولت مردان صفا می دهد، پیوند ناگسستنی امام و امت و رهبری و مردم، و پرهیز از هواگرایی و هوس پرستی می باشد و این سنت الهی، غیر قابل زوال است که خدای سبحان می فرماید: ان تنصروا الله ینصرکم و یثبت اقداکم (537) و نیز فرمود: و ان تعودوا نعد (538) یعنی اگر شما دین خدا را یاری کنید، خداوند نیز شما را یاری می کند و قدم هایتان را ثابت و استوار می سازد و اگر معاذ الله از اهداف و آرمان ها و دین الهی گردید، خداوند نیز بر می گردد.
اکنون به لطف خداوند و حضور سیاسی و خلوص و صفای مردم گرانقدر ایران اسلامی و هماهنگی دولت و ملت، یاد و نام و خط اما راحل (قدس سره) همچنان، از گزند زمین و زمان و زمانه حفظ می شود و همه اینها، در سایه خلوص و در پرتو اخلاص است. امید است خداوند سبحان توفیق تداوم راه آن امام بزرگ (رضوان الله علیه) و تبعیت از خط آن حضرت را نصیب آحاد امت اسلامی بفرماید.

فصل هفتم: پرسش و پاسخ؛ نقد و جواب