فهرست کتاب


صله ارحام، آثار و ثمرات آن

سلمان زواری نسب‏

6- شکایت از خویشاوندان

در روایتی از امام علی علیه السلام نقل شده است آمده است خویشاوندانی که به هم دیگر کمک مالی نمی کردند و یکی از آنها بدهکار شده بود خدمت حضرت علی علیه السلام آمد از بقیه شکایت کرد که در آن روایت آمده است که امام فرمودند قطع رحم کنندگان در آخرت وزر و بال و وخامت و سختی حساب روز قیامت را در پی خواهند داشت اما اصل روایت: عن جابر: عن ابی جعفر علیه السلام قال: لما خرج امیرالمومنین علیه السلام! یرید البصره تنزل باالربذه فاتاه رجل من محارب (99) فقال: یا امیر المومنین انی تحملت فی قومی حمالة و انی سالت فی طوائف منهم المواساة و المعونه فسبقت الی السنتهم بالکند فمر هم یا امیرالمومنین بمعونتی و حثهم علی مواساتی فقال: این هم؟ فقال: هوالاء فریق منهم حیث تری قال: فنص راحله فادلفت کانها ظلیم فادلف بعض اصحابه فی طلبها فلایا بلای ما لحقت فانتهی الی القوم فسلم علیهم و سالهم ما یمنعهم من مواساة صاحبهم؟ فشکوه و شکاهم فقال امیرالمومنین علیه السلام: وصل امرو عشیرته فانهم اولی ببره و ذات یده و وصلت العشیرة اخاها ان عثر به دهر و ادبرت عنه دنیا فان المتواصلین المتباذلین ماجورون و ان المتقاطعین المتدابرین موزورون (قال) ثم بعث راحلة و قال: حل . (100)
ترجمه: امام باقر علیه السلام فرمود چون امیرالمومنین علیه السلام به عزم بصره بیرون رفت در محل ربذه (که مدفن و محل تولد ابی ذر علیه الرحمة است) فرود آمد مردی از قبیله محارب خدمت حضرت رسید و عرض کرد: یا امیرالمومنین! من از قبیله خود غرامتی را تحمل کرده ام (101) و چون از برخی از آنان تقاضای کمک مالی کردم از تهیدستی دم زدند لطفا به ایشان امر فرما و وادارشان کن که به من کمک کنند.
حضرت فرمود: آنها کجا هستند؟ عرض کرد دسته ای از آنها آنجا هستند که می بینی حضرت مرکب خود را به سرعت هر چه تمام تر به حرکت درآورد و مرکب مانند شتر مرغ می رفت، جماعتی از اصحاب هم که حرکت کردند در خدمت حضرت بودند به سختی و کندی به حضرت رسیدند حضرت به آنها رسید بر آنها سلام کرد و پرسید چرا با رفیق خود مواسات نمی کنید؟ آنها از او و او از آنها شکایت کردند تا امیرالمومنین فرمودند: هر کسی به خویشاوند خود پیوند برقرار کند زیرا خویشاوند به احسان و دستگیری مالی از دیگران سزاوارترند و در صورتی که حوادث روزگار به یکی از خویشاوندان فشار آورد و او را به زمین بزند خویشاوندان دیگر او را کمک کنند که پیوندکنندگان و بذل و بخشش کنندگان از طرف خداوند پاداش دریافت خواهند کرد و آنهائی که قطع ارتباط و خویشاوندی نمایند و به هم پشت کنند بار آنها سنگین خواهد بود و مورد مواخذه قرار خواهند گرفت سپس مرکب خود را برانگیخت و فرمود برو.

7- روایتی از امام سجاد (ع)

عن علی بن حسین علیه السلام قال: ((قال رسول الله صلی اللَّه علیه و آله من سره ان یمد الله فی عمره و ان یبسط له فی رزقه فلیصل رحمة فان الرحم لها لسان یوم القیامه ذلق تقول: یا رب صل من وصلنی و اقطع من قطعنی فاالرجل لیری بسبیل خیر اذا اتته الرحم التی قطعها فتهوی به الی اسفل قعر فی النار. (102)
رسول خدا صلی اللَّه علیه و آله فرمودند: هر که می خواهد و دوست دارد که خداوند عمرش را طولانی کند و روزیش را توسعه بخشد باید صله رحم کند زیرا روز قیامت رحم را زبان تند و تیزی است که می گوید: پروردگارا پیوند کن با هر که با من پیوند برقرار کرد و قطع کن با هر که از من قطع کرد و مردی با ظاهر خوب دیده می شود ولی چون خویشاوندی که از او بریده نزدش بیاید او را به پائین ترین قعر دوزخ سرنگون می کند.
بنابراین قطع پیوند خویشاوندی این اثر ناگوار را - عذاب الهی و رسوائی اخروی در حضور ائمه اطهار علیهم السلام و مومنین باشد - در پی خواهند داشت.

8- سفارش به صعصعه

در قسمتی از کلام امیرالمومنین (ع) آمده است که حضرت به صعصعه بن صوحان فرمودند: به سبب قطع روابط با خویشاوندان منافع فراوانی از انسان باز گرفته می شود ( یخلعون منه ایدی کثیرة ) یعنی نعمتهای فراوان از طرف خویشاوندان از این شخص قطع رحم کننده گرفته می شود ما اینجا متن کامل این روایت شریفه را می آوریم.
عن صعصعه بن صوحان قال: عادنی امیرالمومنین علیه السلام فی مرض ثم قال: انظر فلا تجعلن عیادتی ایاک فخرا علی قومک و اذا رایتم فی امر، فلا تخرج منه فانه لیس باالرجل غنی عن قومه اذا خلع منهم یدا واحدة یخلعون منه ایدی کثیرة فاذا رایتم فی خیر فاعنهم علیه و اذا رایتم فی شر فلا تخذلنهم، و لیکن تعاونکم علی طاعة الله فانکم لن تزلوا بخیر ما تعاونتم علی طاعة الله تعالی و تناهیتم عن معاصیه . (103)
صعصعه بن صوحان می گوید: امام علی علیه السلام از من عیادت فرمودند در مرضی که داشتم سپس فرمودند بنگر عیادت من از شما را پیش نزدیکانت برای خودت افتخار قرار مده وقتی قبیله ات را در امری دیدی از آنها جدا مشو به درستی که برای مرد بی نیازی نیست از اقوامش وقتی از آنها نعمتی گرفته شود از این مرد نعمتهایی گرفته می شود وقتی که آنها را در امر خیری دیدی آنها را بر آن امر خیر کمک کن وقتی که آنها را در امر بدی دیدی آنها را رسوا مکن در اطاعت خداوند به همدیگر کمک کنید به درستی که شما اگر در اطاعت خداوند به همدیگر کمک کنید و از گناه باز دارید همیشه در خیر خواهید بود.
در قسمت آخر این روایت حضرت فرمودند اگر همدیگر را از گناه باز دارید ( و تناهیتم عن معاصیه) همیشه در خیر خواهید بود اجتناب از گناه عزت مومن را حفظ می کند و هنگامی که گناه مرتکب می شود و بعد از آن خوفناک است و عده دیگری که گناه برای آنها در اثر سوء تربیت و رفاقت خطرناک و نامناسب بودن محیط زندگی، عادی شده می آیند و می گویند ما وزر و بال گناهان شما را به گردن می گیریم اجازه بدهید در اینجا یک روایت در این رابطه از امام صادق علیه السلام بیاوریم.
عن ابی عبدالله علیه السلام قال ان قوما اصابوا ذنوبا فخافوا منها و اشفقوا فجاء هم آخرون فقالوا: مالکم؟ فقالوا انا اصبنا ذنوبا فخفنا منها و اشفقنا، فقالوا لهم: نحن نحملها عنکم. (104)
امام صادق علیه السلام فرمودند: به درستی که عده ای گناه می کنند و از آن گناه می ترسند عده دیگر می آیند و می گویند چرا می ترسید می گویند گناه کرده ایم و می ترسیم به آنها می گویند ما گناهان شما را به گردن می گیریم.
در قسمتی از روایت هشتم که از امام علی علیه السلام نقل کردیم در یکی از جملاتش فرمودند وقتی در خویشاوندانت امر بدی دیدی آنها را رسوا مکن ( و اذا رایتم فی شر فلا تخذلنهم) در این مورد امام سجاد علیه السلام هم در صحیفه سجادیه می فرماید خدایا در من تغییر بده بد رفتاری با خویشاوندان را به خوشرفتاری و خوار گردانیدن نزدیکان را بیاری کردن آنها اما عین جمله امام علیه السلام: و من عقوق ذوی الارحام المبرة و من خذلان الا قربین النصرة. (105)