فهرست کتاب


صله ارحام، آثار و ثمرات آن

سلمان زواری نسب‏

بخش چهارم آثار مثبت اجتماعی و فردی

ما در این فصل روایت آموزنده را می آوریم که از آن روایات اهمیت پیوند برقرار کردن با خویشاوندان از دیدگاه ائمه هدی علیهم السلام و آثار مهم اجتماعی و فردی آن به خوبی و روشنی واضح می گردد.
1- قال ابو جعفر علیه السلام: صله الارحام تزکی الاعمال و تدفع البلوی و تنمی الاموال و تنسی له فی عمره و توسع فی رزقه و تحبب فی اهل بیته فلیتق اللَّه و لیصل رحمة . (68)
امام باقر علیه السلام فرمودند پیوند برقرار کن با خویشاوندان اعمال انسان را پاک، و بلا را از انسان دور، و به اموال انسان برکت، و عمر انسان را به تاخیر می افکند و روزیش را وسعت می بخشد و در میان خانواده محبوبش می سازد پس باید از خداوند پروا کرد و پیوند با خویشاوند را انجام داد.
2- عن ابی عبداللَّه علیه السلام قال: ان صله الرحم تزکی الاعمال و تنمی الاموال و تیسر الحساب و تدفع البلوی و تزید فی الرزق . (69)
امام صادق علیه السلام فرمودند: (( صله رحم اعمال را پاک، و اموال را بسیار و حساب را آسان، و بلا را زایل، و روزی را فراوان می کند.
در این آیه شریفه هم مثل سابق تصریح شده است که پیوند خویشاوندی چند اثر مهم از جمله دفع بلا را در پی خواهد داشت.
3- قال ابو عبداللَّه علیه السلام: صله الرحم تهون الحساب یوم القیامه و هی منساه العمر و تقی مصارع السوء و صدقه اللیل تطفی ء غضب الرب . (70)
امام صادق علیه السلام فرمودند پیوند برقرار کن با خویشاوند حساب روز قیامت را آسان، عمر را طولانی، و از مرگ بد حفظ می نماید و صدقه شب خشم خداوند را خاموش می سازد.
4- عن اسحاق بن عمار قال: سمعت ابا عبداللَّه علیه السلام یقول: ان صله الرحم و البر لیهونان الحساب و یعصمان من الذنوب فصلوا ارحامکم و بروا باخوانکم و لو بحسن السلام و رد الجواب . (71)
امام صادق علیه السلام فرمودند صله رحم و احسان حساب روز قیامت را آسان، و از گناهان محفوظ می دارد پس با خویشاوندان پیوند برقرار کنید و به برادران خود احسان نمائید، اگر چه بوسیله سلام کردن خوب و جواب سلام کردن بوده باشد.
5- عن ابی جعفر علیه السلام قال: قال رسول اللَّه صلی اللَّه علیه و آله ان اعجل الخیر ثوابا صله الرحم . (72)
رسول خدا فرمودند: ثواب صله رحم ((پیوند برقرار کردن با خویشاوند)) از ثواب همه خوبیها زودتر به انسان می رسد، چون بیشترین ثواب صله رحم به خود صله کننده می رسد در دنیا مانند فزونی عمر و مال و محبت در اقوام و مانند اینها.
6- عن ابی جعفر علیه السلام قال صله الار حام تحسن الخلق، و تسمح الکف و تطیب النفس و تزید فی الرزق و تنسی فی الاجل
امام باقر علیه السلام فرمودند: صله رحم خلق و اخلاق انسان را نیکو و دست انسان را باز، یعنی انسان را با سخاوت و بخشنده و نفس انسان را پاکیزه، و روزی را زیاد و مرگ را به تاخیر می اندازد.
مرحوم علامه مجلسی ( ره) در اینکه صله رحم نفس را پاک می کند توضیحی دارند که می فرماید: اینکه صله رحم اخلاق انسان را نیکو می کند چون بوسیله صله رحم حسن معاشرت در انسان حالتی را بوجود می آورند که آن حالت انسان را از کارهای زشت باز می دارد
و این خوشرفتاری به دیگران هم سرایت می کند و همچنین سماحه الکف یعنی دست باز بودن برای صله کننده، عادت می شود و نفس انسان بوسیله صله رحم پاک می شود یعنی پیوند بر قرار کردن با خویشاوند مخصوصا اگر با مال باشد انسان را بخشنده و عفوکننده بار می آورد یا صله رحم نفس را پاک می کند یعنی صله رحم انسان را از حسد و کینه و سایر صفات زشت پاک می سازد.
و صله رحم انسان را فارغ البال قرار می دهد یعنی صله کننده در فکر دفع دشمنان نیست چون به وسیله خود صله، دشمنی از میان او و خویشاوندان بر داشته می شود و این باعث می شود که از شر سایر مخلوقات نیز در امان باشد بلکه این صفت ((پیوند با خویشاوندان)). موجب دوستی دیگران نیز می گردد.(73)
امام صادق علیه السلام از رسول خدا نقل فرمودند که آن حضرت فرمودند:
کارهای نیک از بلاهای بزرگ جلوگیری می کند و صدقه دادن خشم خداوند را خاموش، و پیوند برقرارکردن با خوشاوندان عمر را طولانی و فقر را از بین می برد (74)
7- عن ابی بصیر عن ابی عبداللَّه علیه السلام قال: قال رسول اللَّه صلی اللَّه علیه و آله ((ان فی الجنه درجه لا یبلغها الا امام عادل، او ذو رحم وصول، او ذو عیال صبور)) (75)
امام صادق علیه السلام فرمود رسول خدا فرمودند در بهشت درجه ای که به آن درجه نمی رسد مگر رهبر عادل یا بیشتر صله کننده یا عیالمندی که برای خرج آنها صبر و پایداری کند امام در این روایت می فرمایند پیوند برقرار کردن با خویشاوندان موجب رسیدن به عالی ترین درجه بهشت خواهد بود.
8- عن ابی جعفر علیه السلام قال: قال رسول اللَّه صلی اللَّه علیه و آله: ((بر الوالدین وصله الرحم یهونان الحساب، ثم تلاهذه الایه ((والذین یصلون ما امر اللَّه به ان یوصل و یخشون ربهم و یخافون سوء الحساب (76)
رسول خدا فرمودند: نیکی به پدر و پیوند برقرارکردن با خویشاوند، حساب روز قیامت را آسان می کنند سپس آن حضرت این آیه شریفه را قرائت فرمودند: ((و آنان که پیوندهایی را که خدا دستور به برقراری آن داده است برقرار می کنند و از پروردگارشان می ترسند و از بدی روز قیامت بیم دارند)). در این زمینه که پیوند خویشاوندی حساب روز قیامت را آسان می کند روایات فراوانی وارد شده است از جمله در روایاتی از امام صادق علیه السلام آمده است که آن حضرت در قسمتی از آن روایت فرمودند:
صله الرحم تهون الحساب یوم القیامه.(77)
پیوند برقرار کردن با خویشاوند، حساب روز قیامت را آسان می کند و امام علی علیه السلام فرمودند که رسول خدا فرمودند صله الرحم تهون الحساب(78)
و امام صادق علیه السلام در قسمتی از روایتی که از آن حضرت نقل شده فرمودند صله رحم حساب را آسان می سازد (79)
9- قال ابوالحسن الرضا علیه السلام: یکون الرجل یصل الرحمه فیکون قد بقی من عمره ثلاث سنین، فیصرها اللَّه ثلاثین سنه و یفعل اللَّه ما یشاء . (80)
امام رضا علیه السلام فرمودند مردی که سه سال از عمرش باقی مانده بود صله رحم می کند خداوند عمرش را سی سال قرار می دهد و خداوند هر چه بخواهد می کند.
10 - و قال امیرالمونین علیه السلام: احسن یحسن الیک، ارحم ترحم قل خیرا بخیر صل رحمک یزد اللَّه فی عمرک . (81)
علی علیه السلام فرمودند نیکی کن تا به شما نیکی کنند و با مردم مدارا و به آنها محبت کن تا با شما مدارا و محبت کنند پشت سر مردم خیر و خوبیهای آنها را بگو تا درباره شما هم خیر و خوبیها گفته شود پیوند برقرار کن با خویشاوندت خداوند عمر شما را بیشتر می کند.
11- و قال رسول اللَّه، من ضمن لی واحده، ضمنت له اربعه یصل رحمة فیحبه اللَّه تعالی و یوسع علیه رزقه و یزید فی عمره و یدخله الجنه التی وعده (82)
رسول خدا فرمودند: ((هر کدام از شما برای من یک چیز را ضمانت کند من برای او چهار چیز را ضامن می شوم ، 1- هرکس از شما صله رحم کند خداوند او را دوست می دارد.
2- خداوند روزی او را افزون می کند، 3- عمر را می افزاید، 4- اینکه خداوند او را داخل بهشتی که وعده داده است نماید.
و قال الحسین علیه السلام: من سره ان ینسا فی اجله، و یزاد فی رزقه، فلیصل رحممه .
امام حسین علیه السلام فرمودند: ((کسی که خوشحال می کند او را اینکه در مرگش تاخیر افتاده شود و روزی او افزون شود پس پیوند برقرار کند با خویشاوندش. (83)
12- و قال ابوعبداللَّه علیه السلام: ((صله الرحم و حسن الجوار یعمر ان الدیار و یزیدان فی الاعمار . (84)
امام صادق علیه السلام فرمودند: ((صله و خوشرفتاری با همسایه ها، شهرها را آباد و عمرها را بیشتر می کند.
13- عن میسر عن احدهما (علیهما السلام) قال یا میسر انی لا ظنک وصولا لبنی ابیک قلت نعم جعلت فداک لقد کنت فی السوق و انا غلام و اجرتی درهمان و کنت اعطی واحده عمتی و واحده خالی فقال: اما و اللَّه لقد حضر اجلک مرتین کل ذالک یوخر . (85)
امام صادق یا امام باقر علیهما السلام فرمودند میسر من به تو گمانم این است که پیوند خویشاوندان پدرت را مراعات می کنی راوی می گوید بلی فدایت شوم آنگاه که در بازار و خودم غلام بودم هر روز به دو درهم کار می کردم یکی را به عمه ام و یکی را به خاله ام می دادم امام علیه السلام فرمود: به خدا قسم مرگ تو دو بار رسیده است ولی هر کدام از آن صله رحم تو مرگ و اجلت را به تاخیر افکنده است.
14- و در حدیثی از رسول خدا نقل شده است که حضرت فرمودند کسی که دوست دارد عمر او زیاد شود و روزی او فراوان باشد پیوند برقرار کردن با آنان از اطاعت خداوند حساب می شود (86)
15 - وقال الصادق علیه السلام: ((من احب ان یخفف اللَّه عزوجل عنه سکرات الموت فلیکن لقرابته وصولا و بوالدیه بارا فاذا کان کذالک هون اللَّه علیه سکرات الموت، و لم یصبه فی حیاته فقر ابدا . (87)
امام صادق علیه السلام فرمودند: کسی که دوست دارد که خداوند متعال شدائد مرگ را بر او سهل و آسان فرماید ((شدائدی که عقل و فهم انسان را تغییر می دهد و شعور را از انسان می گیرد)) باید با خویشاوندش همیشه پیوند برقرار کند و پدر و مادر احسان کند، و وقتی که این کارها را انجام داد آن وقت خداوند متعال شدائد مرگ را بر او آسان می گرداند و در زندگی او، هرگز به فقر مبتلا نمی شود.
حضرت فاطمه زهرا علیه السلام در قسمتی از خطبه شریفه فرمودند:
((و صله الارحام منماه للمدد)).
یعنی خداوند پیوند برقرار کردن با خویشاوندان را تعیین فرموده است تا اینکه عدد شما فزون شود. (88)
و حضرت امیرالمومنین علیه السلام هم در نهج البلاغه حکمت 244
فرموده: و صله الارحام منماه للمدد.
علی علیه السلام وقتی که علت وجوب پاره ای از احکام الهی را بیان می فرماید می گوید: وصله رحم را واجب فرموده است تا اینکه عدد و افراد هر قبیله فزون شوند.
با رفت و آمد است که افراد هر قبیله همدیگر را می شناسند و از مشکلات همدیگر با خبر می شوند و در رفع آن می کوشند و رسول خدا در ضمن حدیثی فرمودند صلوا قراباتکم و لا تجاوروهم
(89) حضرت فرمودند با نزدیکانتان پیوند برقرار کنید اما با آنها همسایه نباشید همسایگی با آنها در میان شما کینه ها بوجود می آورد.
17- امام صادق علیه السلام فرمودند سه چیز است از مکارم دنیا و آخرت می باشند، ثلاث من مکارم الدنیا و الاخره تعفو عمن ظلمک و تصل من قطعک و تحلم اذا جهل علیک .
(90) امام صادق علیه السلام فرمودند سه چیز است که از مکارم دنیا و آخرت می باشد، 1- عفو نمایی از کسی که به تو ستم کرده است 2- پیوند برقرار کنی با کسی که از تو قطع ارتباط کرده است 3 - و با حلم و بردباری رفتار کنی وقتی که در حق تو کوتاهی شود.
مکارم جمع مکرمه است و کریم یعنی کسی که تمام صفات خیر و شرف و فضیلت را دارا باشد ((یحلم یعنی کسی که در کیفر نمودن شتاب و عجله نکند)).
با در نظر گرفتن این حدیث شریف که سه جمله با ارزش در آن ذکر شده است انسانها در دنیا از نظر اجتماعی و در پیش وجدان خودشان یک نوع آرامش روحی و جسمی، احساس می کنند و در آخرت هم از نظر امام علیه السلام از با فضیلت ترین انسانها شناخته می شوند.
از مجموع روایات ذکر شده درباره پیوند خویشاوندی از نظر اجتماعی و فردی آثار متعدد و مهمی را از ائمه معصومین سلام الله علیهم بیان شد امیدواریم که مومنین این واجب دینی و مهم اجتماعی را در تمام مراتب آن رعایت کنند که موجب خرسندی ائمه اطهار (علیهم السلام) خواهد بود.

بخش پنجم قطع رحم و آثار ناگوار فردی و اجتماعی

برای گرفتاریهای فردی و اجتماعی که برای افراد در جامعه بوجود می آید علل متعددی را می توان بیان کرد از جمله عدم تهذیب اخلاقی افراد جامعه می باشد اگر در افراد جامعه مخصوصا در خویشاوندان، صلح و صفا حاکم باشد کار آن جامعه به استقامت منتهی می شود و شاخه های آن جامعه محکم و ثمره اش اتحاد و همبستگی خواهد بود.
اسلام عزیز در اصلاح اجتماع تدریجا اقدام می نماید اول به تهذیب فرد می پردازد آنگاه به وضع خانواده می پردازد و پس از آنکه ارکان خانواده را مستحکم کرد سپس به خویشاوندان و ارحام می پردازد و در تحکیم ارتباط میان آنان می کوشد و پیروان خود را وادار به وحدت نسبت به خویشاوندان می کند و کسانی را که ارتباط خویشاوندی را قطع می کنند تهدید به عذاب می کند و در اجتماعی که اعضای آن تکامل یافته و با نظم صحیح تربیت یافته اند اصلاح این گونه اجتماع آسان خواهد بود پیامبر بزرگوار اسلام صلی اللَّه علیه و آله برای فزونی و کمی عمر بوسیله صله رحم و قطع رحم مثال روشنی فرموده است حضرت فرمودند انسان گاهی صله رحم بجای می آورد در حالی که از عمرش بیش از سه سال باقی نمانده خدا عمر او رابه سی و سه سال امتداد می دهد و چه بسا گاهی هم انسان قطع رحم می کند در حالی که سی و سه سال از عمرش باقی مانده است و خداوند عمر او را به سه سال تقلیل می دهد در وسائل الشیعه در قسمت پایانی روایت می فرماید: و ان المرء لیقطع رحمةو قد بقی من عمره ثلاث و ثلاثون سنة فصیرها الله الی ثلاث سنین او ادنی (91)
به درستی که فردی قطع رحم می کند در حالیکه از عمر او سی و سه سال باقی مانده است خداوند در اثر قطع ارتباط خویشاوندی آن سی سه سال را به سه سال یا کمتر برمی گرداند.
شکی نیست که صله رحم ریشه فساد را از بین می برد زیرا در بین اقوام همیشه کدورتهای ایجاد می شود و این کدورتها اگر برطرف نشود سبب بروز فتنه های بزرگی خواهد بود روی همین اصل است که گفته اند الارقاب کاالعقارب یعنی نزدیکان همانند عقربهای موذی می باشند که نزدیکان را می گزند بنابراین صله رحم کار نیکی است که موجب حفظ اتحاد و از بین رفتن شر و فساد می باشد از این رو صله رحم از نظر اسلام پاداش بیشتری هم دارد و اسلام به کمترین حد ارتباط که موجب برقراری همبستگی شود بسنده کرده است رسول خدا صلی اللَّه علیه و آله فرمودند: در دنیا ولو با یک سلام کردن هم با نزدیکان ارتباط برقرار کنید قطع رحم و بریدن از خویشاوندان از جمله گناهانی است که خداوند در دنیا پیش از آخرت گناهکار را به مکافات عملش دچار میسازد امام علی علیه السلام فرمودند: سه خصلت زشت است که صاحب آن تا مکافات آن گناهان را نبیند نخواهد مرد ستمکاری بریدن از خویشاوندان و قسم دروغ(92).
البته خویشاوندی از دیدگاه ائمه اطهار و پیامبر عظیم الشأن با خویشاوند در عرف مردم متفاوت است زیرا از نظر پیامبر افراد اگر در چهل پشت هم به هم برسند باز خویشاوند محسوب می شوند پیامبر خدا می فرماید: هنگامی که مرا به معراج بردند خویشاوندی را دیدم که به عرش الهی چسبیده و از خویشاوند دیگری به درگاه الهی شکایت می کند به او گفتم: میان تو و آن خویشاوند چه نسبتی هست گفت در چهل پشت، پدران ما به هم می رسند(93).
اینک عین روایت، قال رسول الله صلی اللَّه علیه و آله: لما اسری بی الی السماء رأیت رحما متعلقة بالعرش تشکو الی الله رحما لها، فقلت: کم بینک و بینها من أب؟ فقالت: نلتقی فی اربعین ابا
در این فصل به چند روایت هم اشاره می کنیم و می آوریم که از آنها آثار ناگوار قطعح رحم از نظر اجتماعی و فردی به خوبی استفاده می شود مسلم است که قطع ارتباط خویشاوندی موجب قطع نعمت الهی می شود.

آثار ناگوار قطع رحم

1 - امام صادق علیه السلام در قسمتی از روایتی که سلیمان بن هلال از آن حضرت نقل می کند فرمودند: فلا یزلون فی ذالک حتی یقاطعوا فاذا فعلوا ذالک انقشع عنهم (94).
راوی می گوید: به امام صادق علیه السلام عرض کردم: قبیله ای نسبت به یکدیگر احسان می کنند و پیوند خویشاوندی برقرار می سازند حضرت فرمودند آن وقت است که اموالشان بیشتر می شود فزونی می گیرد و همواره چنین می باشند تا زمانی که از یکدیگر قطع ارتباط کنند و چون از هم بریدند آن وقت است که آن فزونی از آنها برداشته می شود.
2 - امام باقر علیه السلام از جد بزرگوارشان امیرالمؤمنین علیه السلام در قسمتی از روایتی نقل فرمودند که قطع ارتباط خویشاوندی چه اثر ناگواری را در پی خواهد داشت؟ فرمودند: و ان الیمین الکاذبة و قطیعة الرحم لتذران الدیار بلاقع من اهلها و تنقل الرحم و ان نقل الرحم انقطاع النسل (95).
و به درستی که قسم دروغ و قطع رحم خانه ها را ویران و خالی از اهل و دیار می کند و خویشاوندی را از جا برمیکند و از جای برکندن خویشاوندی مایه قطع نسل می گردد.
در صورتی که در اقوام کدورتی پیش آید و یک ظرف قطع ارتباط کند و طرف دیگر به قطع ارتباط او اعتنا نکند وظیفه شرعی خودش را انجام دهد این رفتار اثر سوء و ناگوار را برای قطع رحم کننده در پی خواهد داشت این مطلب را داود رقی از امام صادق علیه السلام نقل می کند و می گوید
3 - کنت جالسا عندا ابی عبدالله علیه السلام اذ قال لی مبتدئاً من قبل نفسه: یا داود لقد عرضت علی اعمالکم یوم الخمس فرأیت فیما عرض علی من عملک صلتک لابن عمک فلان فسرنی ذالک، انی علمت ان صلتک له اسرع لفناء عمره وقطع اجله قال داود: و کان لی ابن عم معانداً خبیثاً بلغنی عنه و عن عیاله سوء حال فصککت له و الصک معرب چک با الفارسیة نفقة قبل خروجی الی مکة، فلما صرت بالمدینة خبرنی ابوعبدالله علیه السلام بذالک (96).
داود رقی گوید: در خدمت امام صادق علیه السلام نشسته بودم ناگاه امام علیه السلام آغاز سخن نمودند و فرمودند ای داود روزهای پنجشنبه اعمال شما بر من عرضه می شود در چیزهائیکه بر من عرضه شده بود عمل تو را دیدم با فلان پسر که عمویت که پیوند خویشاوندی برقراری کرده ای و این عمل تو مرا خوشحال نمود به درستی که پیوند برقرار کردن شما با او در نابودی عمر او و به پایان رساندن اجل وی سرعت بخشیده است داود می گوید من پسر عمویی داشتم که خبیث و معاند بود به من رسید از او و عیالش که وضع مالی آنها خوب نیست وقتی که می خواستم به مکه بروم برای آنها حواله ای چک کنار گذاشتم وقتی که به مدینه رسیدم امام صادق علیه السلام به من از جریان خبر دادند.
کوتاهی عمر و محرومیت از مال دنیا هم یکی دیگر از آثار نامطلوب قطع ارتباط خویشاوندی است.
4 - ابوحمزه ثمالی از امیرالمؤمنین علیه السلام روایت می کند:
قال: قال امیرالمومنین علیه السلام فی خطبة اعوذبالله من الذنوب التی تعجل الفناء فقام الیه عبدالله بن الکواء الیشکری فقال: یا امیرالمومنین او تکون ذنوب تعجل الفنا؟ فقال نعم ویلک قطیعه الرحم، ان اهل بیت لیجتمعون و یتواسون و هم فجره فیرزقهم الله و ان اهل البیت لیترقون و یقطع بعضهم بعضا فیحرمهم الله و هم اتقیاء. (97)
ابو حمزه ثمالی می گوید: امیرالمومنین علیه السلام در خطبه ای فرمودند پناه می برم به خدا از گناهانی که در نابودی مرتکب شونده شتاب می کند عبدالله بن یشکری برخاست و گفت یا امیرالمومنین! مگر گناهی هم هست که عامل شتاب در نابودی باشد حضرت فرمودند، آری وای بر تو آن گناه قطع رحم است، چه بسا نواده هایی هستند گرد هم می آیند و یاری هم می کنند با اینکه از حق دورند خداوند به آنان وسعت روزی می دهد و چه بسا نواده هایی هستند که از هم جدا می شوند و از همدیگر قطع رحم می کنند پس خداوند آنان را محروم از روزی می کند در حالی که پرهیزکارند.
5- عن ابی عبدالله علیه السلام قال: قال امیرالمومنین علیه السلام: لن یرغب المرء عن عشیرته و ان کان ذامال و ولد و عن مودتهم و کرامتهم و دفاعهم بایدیهم و السنتهم، هم اشد الناس حیطه من ورائه و اعطفهم علیه و المهم لشعثه ان اصابته مصیبته او نزل به بعض مکاره الامور، و من یقبض یده عن عشیرته فانما یقبض عنهم یدا واحده و تقبض عنه منهم ایدی کثیره و من یلن حاشیه یعرف صدیقه منه الموده و من بسط یده باالمعروف اذا وجده یخلف الله له ما انفق فی دنیاه و یضاعف له فی آخرته و لسان المصدق للمرء یجعله الله فی الناس خیر من المال، یاکله و یورثه لا یزدادن احدکم کبرا و عظما فی نفسه و نایا عن عشیرته، ان کان موسرا فی المال، و لا یزدادن احدکم فی اخیه زهدا و لا منه بعدا اذا لم یرمنه مروة و کان معوذا فی المال و لا ینفع احدکم عن القرابة بها الخصاصة ان یسدها بها لا ینفعه ان مسکه و لا یضره ان استهلکه .(98)
امام صادق علیه السلام فرمودند: که امیرالمومنین علیه السلام فرمودند: انسان اگر چه مال و فرزند داشته باشد هرگز نباید از خویشاوند خود و از دوستی و کرامت و دفاع، دستی و زبانی آنها رو بگرداند آنها از مردم، در کنار او محکمترند و به او مهربان ترند و اگر مصیبتی به او برسد یا بدی برای او پیش بیاید پریشانی او را سامان دهنده ترند و هر که دست کمک از فامیل خویش باز دارد از آنها یکدست گرفته شده و از خود او دستهای بسیار و هر که نرمی و فروتنی نشان دهد دوستش از او مودت می بیند و هر که چون دارا شود و دست به احسان بگشاید آنچه را داده در دنیا جبران می کند و در آخرت هم برایش چند برابر مرحمت می کند و نام نیکی که خداوند برای کسی در میان می گذارد از مالی که می خورد و به ارث می گذارد بهتر است هر که از شما که ثروت و مالی پیدا کرد نباید تکبرش زیاد شود و خود را بزرگ بداند و از خویشاوندانش دور شود و هیچ یک از شما نباید نسبت به برادری که چون مال ندارد، به او احسان نمی کند از او دوری کند و هیچ یک از شما نباید از کمک کردن مالی به خویشاوندی که در فقر و نیاز شدید به سر می برد غفلت کند به مالی که بودن و نبودن آن برای انسان اهمیتی ندارد((زیرا گاهی ممکن است خویشاوند به چیزی احتیاج داشته باشند که نزد انسان اضافه و بی فایده باشد)).
کسانی که با ارحام و خویشاوندانشان قطع ارتباط می کنند و دور از هم زندگی می کنند در روز گرفتاری در خودشان احساس تنهائی می کنند در همچو مواقعی خویشاوندان هستند که باید یار و یاور هم باشند در این حدیث شریف که بیان کردیم ملاحظه فرمودید که علی علیه السلام فرمودند ارحام از همه بیشتر هوای همدیگر را می توانند داشته باشند.