راه خودسازی (چهل مجلس)

نویسنده : جواد حبیبی تبار

مقدمه مولف

سخن را با حمد و سپاس خداوند شروع می کنم خداوندی که نعمت قلم را عطاء کرد و خود نیز قلم را شناساند و راه کار برد آن را نیز به بشریت آموخت. خداوندی که از جمله صفات کمال و جمالش معلم بودن اوست. و به انبیاء و اولیاء الهی این معلمین بشریت خصوصاً بر خاتم آنها حضرت مرتبت محمد مصطفی و خاندان طاهرینش صلی الله علیه و آله درود می فرستم.
امروزه سیستم زندگی انسانها به نحوی است که معمولاً برای بشریت دو آفت را در پی دارد یکی آفت دوری از کسب دانش و معرفت و دیگری آفت دوری از علم و کسب فضایل اخلاقی.
چاره ای باید اندیشید و فکری باید کرد. خصوصاً برای ما که مسلمان و پیرو مکتب اهل بیت علیهم السلام اجمعین هستیم. این پیامبر ما است که فرموده اطلبوا العلم من المهد الی الحد و نیز فرموده اطلبوا العلم و لو بالسین و خداوند متعال در جایی که بحث ایجاد انگیزه برای کسب دانش مطرح است می فرماید: و ما او تیتم من العلم الا قلیلا (1) و در بین علوم آن علمی که زمینه انسان سازی را فراهم می کند در اولویت اول است خیرکم من تعلم القرآن و علمه خداوند متعال در بیان فلسفه بعثت پیامبر گرامی اسلام صلی الله علیه و آله و در مقام امتنان بر بشریت می فرماید: هو الذی بعث فی الامیین رسولا منهم یتلوا علیهم آیاته و یزکیهم و یعلهم الکتاب و الحکمه و ان کانوا من قبل لفی ضلال مبین (2) بعضی از بزرگان از اینکه عبارت تزکیه قبل از تعلیم و در این آیه شریفه چنین استفاده کرده اند که تزکیه باید مقدم بر تعلیم باشد. اما آنچه در صدد بیان آن هستیم اولویت دانشی است که راه رسیدن به تزکیه و خودسازی را به ما نشان می دهد. بنابراین، این دانش چیزی جدای از تزکیه نیست بلکه مقدمه آن است.
بشر برای نیل به سعادت باید دو عنصر ایمان و عمل را همراه عنصر علم و دانش در کنار هم داشته باشد. اگر علم بدون ایمان و تقوی در دست کسی قرار گیرد، مانند آن است که شمشیر در دست زنگی مست افتاده باشد و اگر ایمان نیز بدون دانش باشد متزلزل خواهد بود. ایمان نظری نیز به تنهایی کافی نیست بلکه عمل لازم است. و العصر ان لاانسان لفی خسر الا الذین آمنوا و عملوا الصالحات (3) پس از اعتقاد به توحید، اعم از توحید نظری، افعالی و توحید عملی و پس از اعتقاد به نبوت، اعم از نبوت عامه و خاصه و پس از اعتقاد به معاد، اعم از جسمانی و روحانی، نوبت به عمل می رسد. ولی باید دانست صرف شکل و صورت عمل و انجام آن برای تأثیر گذاری و قبول آن کافی نیست بلکه همانطور که در حدیث شریف سلسله الذهب آمده، تأثیر گذاری لا اله الله شرائطی دارد که یک شرط اساسی آن همان ولایت ائمه طاهرین سلام الله علیهم اجمعین است .
ضمنت لمن یخاف من العقاب - اذا والی الوصی ابا تراب
یری فی قبره ربا غفورا - و مولی شافعا یوم الحساب
وصی المصطفی و الو بنیه - و زوج الطهر من بین الصحاب
اخو النص الجلی بیوم خم - و ذو الفضل المرتل فی الکتاب (4)
از مهر علی در دل هر کس اثری نیست - در نزد خدا طاعت او را ثمری نیست
غیر از علی و آل علی نیست پناهی - جز حیدر و ذریه او راهبری نیست
مجموعه ای که پیش رو دارید سلسله سخنرانیهایی است که در زمینه تزکیه نفس و خود سازی در سال 1362 در بین پرسنل محترم شهربانی استان مرکزی ایراد شده (5) و هم اینکه به همت فرزندان عزیزم جمع آوری و تدوین گشته و به درخواست بعضی دوستان و به امید آنکه برای جامعه مفید باشد چاپ و منتشر می گردد.
مباحث مطروحه در این مجموعه شرحی پیرامون سه آیه اول از سوره مبارکه مؤمنون با گرایش به مباحث اخلاقی است. تذکر این نکته لازم است که چون مطالب مورد بحث به صورت سخنرانی بوده، طبعاً در زمان ایراد هر سخنرانی مسائل متناسب با حوادث روز و مطالب حاشیه ای در آن وجود داشته و در ابتدای هر بحث خطبه و در انتهای آن ذکر توسل و دعا بوده است که این قسمتها تنظیم این مجموعه برای چاپ حذف گردیده است.
مطالب این مجموعه می تواند مورد استفاده عموم به ویژه وعاظ و مبلغین مذهبی، دبیران و آموزگاران دینی و مردمی و مربیان تربیتی و دانشجویان و دانش پژوهان دینی ء معارف اسلامی قرار گیرد .
و ما توفیقی الا با الله علیه توکلت و الیه انیب
جواد حبیبی تبار
تابستان 1381

پیش گفتار

پیشگفتار

با توجه به اینکه موضوع اصلی این سلسله سخنرانیها توضیح و تفسیر سه آیه سوره مؤمنون با گرایش به مباحث اخلاقی است لذا از ورود به بحث اصلی راجع به علم اخلاق به بیان مطالبی می پردازیم.