آشنایی با معارف الغدیر (2) معنای مولی

جواد محدثی‏‏‏‏‏

11 - تعبیر نصب

در سندهای متعددی از حدیث غدیر با تعبیر نصب یاد شده است.(40) عمر بن خطاب گفته است که: پیامبر، علی را بعنوان علم و نشانه هدایت نصب کرد. از علی (ع) هم روایت است که: خداوند پیامبرش را فرمان داد که مرا بر مردم نصب کند. در روایات دیگری که از امام حسن مجتبی، از عبدالله بن جعفر، قیس بن سعد، ابن عباس، جابر، ابوسعید خدری نقل شده است، تعبیر نصب دیده می شود. این لفظ، خبر از ایجاد مرتبه ای برای امام علی (ع) در روز غدیر می دهد که قبلا نبوده است، غیر از محبت و نصرت که برای همه روشن بود. در مورد حکومتها و فرمانرواییها هم معمولا نصب به کار می رود. نصب همیشه بر منصبی است که بالاتر از افراد معمولی است. نصب علی (ع) در روز غدیر، اثبات ولایت مطلقه آن حضرت بر همه امت است.

12 - ترس مردم از نقل حدیث

در برخی نقلها آمده است که بعضیها از سؤال درباره غدیر خم و حدیث پیامبر، می ترسیدند، یا از نقل آن در منطقه شام، هراس داشتند. سعید بن مسیب به سعد بن ابی وقاص می گوید: می خواهم از تو چیزی بپرسم، ولی بیم دارم. می گوید هر چه می خواهی بپرس، من عموی تو هستم...(41) اینها نشان می دهد که حدیث غدیر در میان مردم معنایی داشته که گاهی از بیم گزند دشمنان حضرت امیر، از روایت آن پرهیز داشتند، بویژه در عراق و شام. اگر معنای مولی، دوست و یاور بود که جای هراس نبود! آن چه موجب هراس می شد این بود که مولی به معنای خلافت و اولویت به زمامداری بود.

13 - عقوبت الهی کتمان کنندگان

حضرت علی (ع) برخی را که هنگام نیاز به شهادت دادنشان به حدیث غدیر، آن را کتمان کردند، نفرین نمود. آنان هم گرفتار کوری و برص یا آفتهای دیگر شدند، آنان از کسانی بودند که در غدیر خم حضورداشتند.(42) آیا باور کردنی است که آنان، صرفا به این خاطر که معنای نصرت و محبت را کتمان کنند، مورد نفرین امیرالمؤمنین قرار گیرند و انتقام الهی آنان را فراگیرد؟ اگر چنین بود، باید بسیاری از مسلمانان که با هم نزاع و کینه دارند، نابود شوند. گرفتاری آنان به نفرین علی (ع) از آن جهت بود که یک مساله مهم و خبر بزرگی را که مخصوص حضرت بود کتمان کردند، آن هم موضوع ولایت آن حضرت بود که در غدیر خم، برای حضرتش اعلام شد.
و... قرائن و شواهد دیگری که همه نشان می دهد معنای مولویت و اولویت حضرت علی (ع) و امامتش، امری آشکار و مستند بود و در مواردی زیاد، به آن استشهاد می شد.
رسول گرامی (ص) چون می دانست که پس از وی، عده ای سر راه خلافت علی (ع) سنگ اندازی خواهند کرد و از روش اصلاحی او پس از پیامبر جلوگیری خواهد نمود، آن صحنه پرشکوه و اجتماع عظیم را فراهم آورد، تا جایگاه وصی خود و اهمیت خاصی را برای همگان بازگوید، تا کسی مجال و بهانه ای برای مخالفت و مقابله نداشته باشد. همه مطیع باشند و گوش به فرمان و خاضع، و با خطبه ای که ایراد می کند، هیچ عذر و بهانه ای برای مردم باقی نماند.