آشنایی با معارف الغدیر (2) معنای مولی

جواد محدثی‏‏‏‏‏

10 - بیم از آینده

نقل شده که حضرت، قبل از بیان حدیث غدیر، فرمود: خداوند رسالتی بر دوشم نهاده که سینه ام تنگی می کند و فکر می کنم مردم نپذیرند. خداوند تهدید کرده که اگر ابلاغ نکنم عذابم می کند... و عبرتهایی شبیه این، که همه می رساند رسول خدا از ابلاغ آن پیام، واهمه و بیم داشته که مبادا نپذیرند و منافقان تکذیب کنند. اگر ابلاغ چیزی بود که در مورد همه بود، مثل نصرت و محبت که ترس نداشت!مقصود، ابلاغ ولایت بود که ویژه امیرالمومنین بود و مسلمانان دیگر مشمول آن نمی شدند.

11 - تعبیر نصب

در سندهای متعددی از حدیث غدیر با تعبیر نصب یاد شده است.(40) عمر بن خطاب گفته است که: پیامبر، علی را بعنوان علم و نشانه هدایت نصب کرد. از علی (ع) هم روایت است که: خداوند پیامبرش را فرمان داد که مرا بر مردم نصب کند. در روایات دیگری که از امام حسن مجتبی، از عبدالله بن جعفر، قیس بن سعد، ابن عباس، جابر، ابوسعید خدری نقل شده است، تعبیر نصب دیده می شود. این لفظ، خبر از ایجاد مرتبه ای برای امام علی (ع) در روز غدیر می دهد که قبلا نبوده است، غیر از محبت و نصرت که برای همه روشن بود. در مورد حکومتها و فرمانرواییها هم معمولا نصب به کار می رود. نصب همیشه بر منصبی است که بالاتر از افراد معمولی است. نصب علی (ع) در روز غدیر، اثبات ولایت مطلقه آن حضرت بر همه امت است.

12 - ترس مردم از نقل حدیث

در برخی نقلها آمده است که بعضیها از سؤال درباره غدیر خم و حدیث پیامبر، می ترسیدند، یا از نقل آن در منطقه شام، هراس داشتند. سعید بن مسیب به سعد بن ابی وقاص می گوید: می خواهم از تو چیزی بپرسم، ولی بیم دارم. می گوید هر چه می خواهی بپرس، من عموی تو هستم...(41) اینها نشان می دهد که حدیث غدیر در میان مردم معنایی داشته که گاهی از بیم گزند دشمنان حضرت امیر، از روایت آن پرهیز داشتند، بویژه در عراق و شام. اگر معنای مولی، دوست و یاور بود که جای هراس نبود! آن چه موجب هراس می شد این بود که مولی به معنای خلافت و اولویت به زمامداری بود.