مردان علم در میدان عمل جلد 8

نویسنده : سید نعمت الله حسینی

مقدمه

مرحوم آیت للَّه حاج میرزا ابوالحسن شعرانی فرموده است: داستانهائی که از بزرگان نقل میشود اگر شامل حکمت و پند و اندرز باشد برای خواننده سودمند خواهد بود گر چه اصل آن داستانها مشکوک باشد و از این رو دانشمندان بزرگ در سند این قبیل مطالب زیاد دقت نمیکنند یعنی اگر سندش هم ضعیف باشد نقل می کنند خلف لکم عبر من آثار الماضین لیعتبروا بها.
برای شما از اثار گذشتگان عبرتهائی بیادگار گذاشته شده است تا انکه از آنها پند گیرید (و آنها را توشه راه زندگی خود سازید)
غررالحکم مترجم ج 1 ص 396
من عرف العبرة فکانما عاش فی الاولین
هر که پند گرفتن را بشناسد چنان است که در میان پیشینیان زندگی کرده است.
همان
بسم الله الرحمن الرحیم
با سپاس بی کران به درگاه ایزد منان و درود و سلام و صلوات بر خلاصه کائنات حضرت محمد بن عبدالله صلی الله علیه و آله و دودمان پاکش خصوصا منجی عالم بشریت حضرت مهدی منتظر عجل الله تعالی فرجه که بعد از رسول مکرم دست بشریت را گرفته به راه حق رهنمون گشتند و امروز مامفتخر به ره پوئی راه و طریق آن معصومانیم و آنچه افتخار و مجد و جلال نصیب بشریت شده به یمن قدوم آن سروران هدایت است و با سلام به روح مطهر همه علماء ربانی که با خون دل جوهر ساختند و با استخوان خویش مداد و آنچه از سر چشمه فیض حق سرازیر گشته بود را به عنوان ارزنده ترین و آموزنده ترین یادگار از خویش برای بجای گذاشتند خصوصا عارفان پاکدل که آنچه دیگران در آئینه شفاف ندیدند آنان در خشت خام به واقعیت و کنه آن دست یازیدند و امروز ما در پای درس این شیفتگان طریق حق از آبشخور حقیقت مستفیض هستیم و با استمداد از روح منور و الهی آنان بهره مند.
خصوصا احیاگردین در قرن حاضر حضرت امام خمینی (قدس سره) و نائب بر حقش حضرت آیت الله خامنه ای مدظله العالی که امروز پرچم پرافتخار ولایت را بر افراشته و فریاد و خروش حق گریان را بر لب و زعامت و رهبری امت اسلام بر دوش می کشد. در راستای همین حق پوئی بر آن شدیم تا بهره ای هر چند اندک که از این رهروان و اصل داشته باشیم که امام (راحل) در مورد آنان فرموده اند:
با کلمات ائمه هدی علیهم السلام و کلمات بزرگان علماء انس بگیر که در آن برکاتی است فرضا که از عرفا کسی را به بزرگی نمی شناسی از علماء بزرگ معرفت و اخلاق آنها را که پیش همه علماء مسلمند پیروی کن، مثل جناب عارف بالله و مجاهد فی سبیل الله مولنا سید بن طاوس رضی الله عنه و مثل مولانا عارف بالله و سالک الی الله شیخ جلیل بهائی قدس سره و شیخ ارباب معرفت مولانا محمد تقی مجلسی رضوان الله علیه و شیخ محدثین فرزند بزرگوارش مولانا مجلسی رحمة الله علیه و کتاب شرح فقیه مولا مجلسی اول را که یکی از کتابهای نفیس جلیل القدر است و فارسی، مطالعه نما و اگر نفهمیدی از اهلش سوال کن که در آن کنزهائی از معرفت است و همینطور کتب عزیزه شیخان جلیلان نراقیان و از علماء معاصر کتب شیخ جلیل القدر عارف بالله حاج میرزا جواد تبریزی قدس سره را مطالعه کن.(1)

بخش اول: فضیلت و شأن علم و عالم

خدای عز و جل نخستین معلم انسان

انسان از آن نظر که عاقل و دارای خرد و هوش و ادراک است معلم و مربی است، و از آن نظر و دید که موجودی است صاحب هوا و هوس و امیال گوناگون بسوی شهوات است، کودک است.
معلم خود نیازمند معلمان متعدد است که علوم و معارف را از آنها فراگیرد و سپس به شاگردان دیگر بیاموزد، نخستین معلم انسان که متصدی خلقت و رشد و تکامل جسمی وی نیز هست خداوند است.
ذات اقدس حق عالم است.نه بدانگونه که ما عالم به چیزی هستیم چه علم ما صورتی انتقالی است از اشیاء در آئینه فکر و عرضی است نیازمند محل، غیر ثابت، اما علم خدا ازلی است غیر مأخوذ و دائم و ابدی و خارج از حیطه زمان و مکان محیط بر همه موجودات و...
کمترین اشعه ای از انوار علم حضرتش بر جهانیان تافته و نور ضعیفی از فروغ ذات لایزالش بر ذات عالم منعکس شده تمام دانایان جهان از آن نور دانش بهره یافته و همه نوابغ روزگار از اشعه آن نصیبی فرا گرفته اند.
خداوند می فرماید:
و او ان ما فی الارض من شجرة اقلام و البحریمده من بعده سبعة ابحر ما نفدت کلمات الله.
سعه علم خداوند آن چنان است که اگر درختها قلم و اقیانوسها دوات گردند و نویسندگان ماهر بنویسند و بر جوهر خودنویسشان چندین دریای دیگر اضافه گردد سخنان حضرت حق و کلماتش پایان نپذیرد، پس علم هر عالمی از او است و با این همه.
و ما اوتیتم من العلم الا قلیلا.
این مثل را نیکو گفته اند که: فرق بسیار است میان کسی که به شما یک جفت جوراب دهد و کسی که یک دستگاه جوراب بافی و یا یک کارخانه تولید کننده دستگاه جوراب بافی می دهد.
خداوند معلمی است که به انسان کارگاه تولید دانش عنایت فرموده و انسان را خودکفا و خودجوش و کارگاهی از دانش، آفریده است... معنی اینکه خداوند معلم نخستین انسان است که بوسیله کارگاه نبوغش انبوهی از معارف و سیلی از علوم را تحویل جوامع بشری می دهد.آری تردیدی نیست که این موجود ناشناخته در هر دسته ای کوشش کند و پای همت و قدم فتوت پیش تازد به انبوهی از دانش و صحرائی از علم و فضائی از حقائق نائل خواهد شد که خود خواهد فهمید، این شما و این دانشمندان و و متخصصان علوم مختلف جهان.. بی تردید این مرحله از دانش را نخستین معلم آموخته... بویژه انسانی که رشته شناخت نفس خویش را تعقیب کند و لباس تقوا بر تن روح کند بدین قصد که در میدان سالکان راه وارد شود و در مدرسه صالحان درس کمال بخواند و از کرانه های صعب العبور بگذرد:
فلا قتحم العقبة و ما ادراک مالعقبة فک رقبة.
لذا فرموده است: العلم نور یقذفه الله فی قلب من یشاء.(2)