فهرست کتاب


دروغ مصلحت آمیز، بحثی در مفهوم و گستره آن

سید حسن اسلامی‏

جمع بندی

شارع مقدس اسلام دروغ گفتن به کودکان را مجاز نمی شمارد. پیامبر اکرم صلی الله علیه و آله به صراحت وعده دروغ دادن به کودکان را منع می کند و آن را مستوجب خشم خدا می داند. پاره ای عالمان اخلاق و فقیهان، دروغ گفتن به کودک را مجاز می شمارند، اما این جواز به هیچ دلیل شرعی مستند نیست و صرفا استحسان یا قیاسی ناقص می باشد. یافته های جدید روان شناسی تربیتی نیز یکی از علل دروغ گویی کودکان را دروغ گویی به آنان می داند. کودکان، نخست دروغ گفتن را از پدر و مادر خود می آموزند پس اگر می خواهیم کودکان ما دروغ نگویند، نباید به آنان دروغ بگوییم.
دروغ به کودکان از مصادیق ضرورت یا مصلحت به شمار نمی رود، از این رو هرگز نمی توان با این عنوان به آنان دروغ گفت.

چکیده فصل

1. در ادله شرعی، هیچ جوازی برای دروغ گفتن به کودکان وجود ندارد؛
2. پاره ای احادیث، به صراحت دروغ گویی به کودکان را منع می کنند؛
3. پاره ای عالمان اخلاق - چون غزالی و نراقی - دروغ گویی به کودکان را مجاز شمرده و آن را در حکم دروغ گویی به زن دانسته اند؛
4. این قیاس و الحاق، نه از باب وحدت ملاک است و نه از باب اولویت، و چیزی جز استحسانی نادرست نمی باشد؛
5. نمی توان دروغ به کودکان را از مصادیق ضرورت و دارای مصلحت دانست؛
6. دروغ گفتن به کودکان، از علل دروغ گویی آنان است و موجب بدآموزی می شود؛
7. یافته های جدید روان شناسی تربیتی، گواه آن است که نباید به کودکان دروغ گفت؛
8. هرگز نمی توان به کودکان - به عنوان کودک - دروغ گفت.

فصل پنجم: دروغ به بیماران دم مرگ

عمری به عبث راندم و هر نقش دلاویز - بی پرده چو دریافتمش، نقش خطا بود
جز مرگ که یکتا در زندان حیات است - باقی همه دیواره دروازه نما بود(506)