زبدة الاحادیث در چهل حدیث و اضافات دیگر

نویسنده : حاج شیخ عباس ایمانی قمی

مقدمه

بسم الله الرحمن الرحیم
الحمد کلمه لله و الصلوه و السلام علی سیدنا و نبینا رسول الله و علی آله الاطهار آل الله و اللعن الدائم علی اعدائهم اعداء الله، اشهد ان لااله الا الله وحده لا شریک له و اشهد ان محمداً عبده و رسوله ارسله بالهدی و دین الحق لیظهره علی الدین کله و لو کره المشرکون.
و اشهد ان امیرالمومنین علی بن ابیطالب (ع) وصیه سید الوصیین و ابوالائمه الطاهرین و ان زوجته فاطمه الزهراء سیده نساء العالمین و ان الحسن و الحسین و الائمه التسعه من ولده ائمه اهل الارض و السماء علی الیقین و حجج الله علی الخلایق اجمعین.
و اشهد ان اقوالهم حجه و امتثالهم فریضه و طاعتهم مفروضه و مودتهم لازمه مقضیه و الاقتداء بهم منجیه و مخالفتهم مردیه و هم شفعاء یوم الدین و افضل الاوصیاء المرضیین.
اللهم صل علی النبی و الوصی و البتول و السبطین و السجاد و الباقر و الصادق و الکاظم و الرضا و التقی و النقی و العسکری و المهدی صلوات الله علیهم اجمعین.
اما بعد چنین گوید بنده کثیرالجرم و قلیل البضاعت المحتاج الی رحمه ربه الغنی عباس بن علی اکبر ایمانی القمی غفر الله ذنو بهما که این مجموعه ئیست در بیان چهل حدیث از احادیث مرویه از حضرت خاتم الانبیاء و المرسلین و حضرات ائمه طاهرین صلوات الله علیهم اجمعین که از کتب معتبره اخبار از کافی و خصال و بحار الانوار و سایر کتب معتبره اخبار جمع آوری نموده در این وجیزه برشته تحریر در آوردم تاذخیره یوم لا ینفع مال و لا بنون بوده باشد.
و چون اخبار این کتاب از میان احادیث زبده انتخاب گردید لذا مسمی نمودم آنرا بزبده الاحادیث در چهل حدیث و ما توفیقی الا بالله علیه توکلت و الیه انیب.
مقدمه در بیان اموری است: اول سبب تالیف چهل حدیث نه زیادتر بواسطه اخبار بسیاری است که راجع بثواب حفظ و ضبط چهل حدیث از پیغمبر خدا و ائمه هدی (ع) وارد شده است حتی بعضی از علما ادعای تواتر فرموده.
و در خصال پنج روایت نقل نموده است و ما برای تشویق مومنین اکتفا می کنیم بنقل دو روایت:
اول:
قال رسول الله (ص): من حفظ من امتی اربعین حدیثا مما یحتاجون الیه من امردینهم بعثه الله یوم القیمه فقیها عالما.
خصال ص 113
صدوق بسند خود از حضرت رسولخدا (ص) نقل نموده که فرمود رسول خدا هر که حفظ نماید از امت من چهل حدیث را خداوند در روز قیامت او را فقیه و عالم محشور نماید.
دوم:
عن حنان سدیر قال سمعت ابا عبدالله (ع) یقول من حفظ اربعین حدیثا من احدیثنا فی الحلال و الحرام بعثه الله یوم القیمه فقیها عالما و لم یعذبه.
خصال ص 114
حنان بن سدیر گوید شنیدم از حضرت صادق (ع) که میفرمود که هر که حفظ کند چهل حدیث از احادیث ما را در احکام حلال و حرام خداوند در روز قیامت او را فقیه و عالم محشور نماید و او را عذاب نکند.
و در آخر کتاب هم حدیثی بهمین مضمون نقل مینمائیم.
امر دوم:
اگر چه علما اعلام کتابهائی در چهل حدیث تدوین و تالیف فرموده اند مثل علامه بزرگوار مرحوم شیخناالبهائی و علامه مجلسی و باقی علمای اعلام رضوان الله تعالی علیهم ولیکن برخورد نکردم بچهل حدیثی که از چهارده معصوم (ع) تالیف شده باشد.
لذا این بنده مذنب چهل حدیث از کلمات چهارده معصوم (ع) جمع آوری نموده کتابی تالیف کردم و از هریک از معصومین (ع) سه حدیث زبده و انتخاب گردید الا از حضرت فاطمه زهرا (ع) دو حدیث و او حضرت بقیه الله فی الارضین امام زمان (ع) یک حدیث.
و برای تکمیل شدن چهل حدیث، حدیث چهلم که مشتمل بر چهل جمله و بسیار حدیث نفیس و شریفی است از حضرت رسول خدا نقل نمودم.
امر سوم:
در فوائد خواندن و شنیدن و مذاکره نمودن حدیث است بدانکه چند چیز است که برای روشنائی دل و برطرف نمودن قساوت و سیاهی آن اثر فراوانی دارد.
اول قرآن خواندن:
دوم استغفار نمودن که از رسول خدا (ص) مروی است که فرمود: ان للقلوب صداء کصداء النجاس فاجلوها بالاستغفار و تلاوه القرآن.
سوم سحر خیزی و بیداری در آخر شب.
چهارم کثرت ذکر الله و ذکر موت و مرگ نمودن: پنجم خواندن حدیث و شنیدن و مذاکره نمودن آن چنانچه از حضرت رسول خدا (ص) مروی است که فرمود: تذاکر او و تلاقوا و تحدثوافان الحدیث جلاء للقلوب و ان القلوب لترین کما یرین السیف و جلائه الحدیث.
اصول کافی ص 41.
یعنی علم را مورد مذاکره قرار دهید و یکدیگر را ملاقات کنید و برای یکدیگر حدیث بخوانید زیرا حدیث خواندن وسیله روشن کردن و جلاء دلها است همانا دلها زنگ گیرد مانند شمشیر که زنگ گیرد و جلا و روشنایی آن بحدیث است.
و فی الخصال عن الفضیل بن یسار قال قال لی ابو جعفر یافضیل ان حدیثنا یحیی القلوب.
فضیل گوید حضرت باقر العلوم فرمود یا فضیل بدرستیکه حدیث ما زنده میکند دلها را.
وعن عبدالسلام بن صالح الهروی قال سمعت ابا الحسن الرضا (ع) یقول رحم الله عبدا احیا امرنا فقلت له فکیف یحیی امرکم.
قال (ع) یتعلم علومنا و یعلمها الناس فان الناس لو علموا محاسن کلامنا لا تبعونا
معانی الاخبار ص 180
عبدالسلام گوید شنیدم از حضرت رضا (ع) که میفرمود خدا رحمت کند بنده ای را که احیا و زنده نماید امر ما را. عرض کردم به آنحضرت چگونه زنده کند امر شما را فرمود که یاد گیرد علوم ما را و آنرا بمردم یاد بدهد زیرا اگر مردم بدانند خوبی و محاسن کلام ما را هر آینه متابعت کنند ما را.
و اخبار بدین مضمون بسیار است ولی چون بنا بر اختصار است بهمین مقدار اکتفا شد. فلذا لازم دیدم از میان دریای اخبار و احادیث مرویه از حضرت رسول اکرم و ائمه هدی (ع) چهل حدیث زبده و انتخاب نمایم و بصورت کتابی تالیف نمایم تا حمل و نقل آن در حضر و سفر و همه حال آسان و هم باعث ضیاء و روشنائی قلوب مومنین و خوانندگان بوده باشد. و برای اختصار سند حدیث را ذکر نکردم و اکتفا نمودم بذکر کتاب و راوی آخر حدیث هر که طالب تفصیل سند حدیث است مراجعه کند بکتابیکه حدیث از آن گرفته شده. و از میان اخبار غالبا احادیثیکه اخلاقی و یا مشتمل بر موعظه و حکمت آمیز و قلیل اللفظ و سهل التناول بود انتخاب گردید و گاهی هم خبر یکه مشتمل بر اصول و فروع دین بود بیان شد.
و در ترجمه هم اختصار را رعایت کردیم و از توضیح و تفصیل زیاد صرف نظر نمودیم الا قلیلا مختصر شرحی نوشتیم و گاهی استشهاد و تمسک به آیه ای از آیات قرآن مجید و یا روایتی از روایت مرویه از ائمه هدی (ع) نمودیم.
و برای تکثیر فایده خائمه ای هم بر این کتاب شریف افزودیم تا در همه حال و برای همه کس نافع و از همراه بردن کتب زیاد راحت باشند.
و چون از اول اشتغالم بتحصیل علوم دینیه که در تاریخ 24 شهر ذی القده الحرام سنه 1364 ق و مصادف با سال ورود حضرت آیه الله العظمی مرحوم آقای بروجردی بدار الایمان قم بود علاقه زیادی بمطالعه کتب احادیث زیاد داشتم و در ایام تعطیلی احادیث زیاد جمع آوری نمودم.
و الحمدالله و المنه توفیق الهی شامل حال گردید تا توانستم از میان آنها این کتاب شریف را زبده و انتخاب نمایم تاذخیره یوم المعاد بوده باشد.
استدعا دارم از برادران ایمانی که این حقیر را حیا و میتا از طلب آمرزش و مغفرت فراموش نفرمایند.
ذلک فضل الله یوتیه من یشا و الله ذوالفضل العظیم. اللهم ارزقنا خیر الدنیا و الاخره و اصرف عناشر الدنیا و الاخره واحشرنا مع سیدنا و نبینا محمد و عترته البریه و ارزقنا فی الدنیا زیارتهم و فی الاخره شفاعتهم بحقهم و برحمتک یا ارحم الراحمین.
و اکنون شروع می کنیم در احایث چهل گانه بعون الله الملک الوهاب و هو المستعان.

حدیث اول

خصال ص 152
ابا امامه یقول سمعت رسول الله (ص) یقول ایها الناس انه لا نبی بعدی و لا امه بعدکم الا فاعبدوا ربکم و صلوا خمسکم و صوموا شهرکم و حجوا بیت ربکم و ادوا زکوه اموالکم طیبه بها انفسکم و اطیعوا ولاه امرکم تدخلوا جنه ربکم.
ترجمه:
ابوامامه میگوید شنیدم از رسول خدا (ص) که میفرمود ایها الناس بدرستیکه نیست پیغمبری بعد از من و نه امتی بعد از شما آگاه باشید پس عبادت کنید پروردگار خود را و نماز پنجگانه را بخوانید و روزه ماره رمضانرا بگیرید و حج خانه پروردگار خود را بجا آورد وزکوه اموال خود را با طیب نفس ادا کنید از اولی الامر خود تا وارد بهشت شوید.
مؤلف گوید که در روایت و لاة امر و اولی الامر تفسیر بدوازده امام (ع) شده است چنانچه در تفسیر صافی و نفخات الرحمن در ذیل آیه مبارکه یا ایها الذین آمنوا اطیعوالله و اطیعوا الرسول و اولی الامر منکم مذکورست.
عن جابر بن عبدالله الانصاری قال لما نزلت الایه قلت یا رسول الله عرفنا الله و رسوله فمن اولی الامر الذین قرن الله طاعتهم بطاعتک.
فقال (ص) هم خلفائی یا جابر و ائمه المسلمین من بعدی اولهم علی بن ابیطالب ثم الحسن ثم الحسین ثم علی بن الحسین ثم محمد بن علی المعروف فی التوریه بالباقر و ستدر که یا جابر فاذا لقیته فاقرا منی السلام.
ثم الصادق جعفر بن محمد ثم موسی بن جعفر ثم علی بن موسی ثم محمد بن علی ثم علی بن محمد ثم الحسن ابن علی ثم سمیی محمد و کنی حجه الله فی ارضه و بقیته علی عباده ابن الحسن بن علی ذاک الذی یفتح الله علی یدیه مشارق الارض و مغاربها و ذاک الذی یعیب عن شیعته و اولیائه غیبه لا یثبت علی القول بامامته الا من امتحن الله قلبه لایمان - الخ.

حدیث دوم

خصال ص 152
عن انس بن مالک قال قال رسول الله تقبلوا لی لسبت اتقبل لکم بالجنه اذا حدثتم فلا تکذبوا و اذا وعدتم فلا تخلفوا و اذا اتمنتم فلا تخونوا و غضوا ابصارکم و احفضوا فروجکم و کفوا ایدیکم و السنتکم.
ترجمه:
انس بن مالک میگوید که فرمود رسول خدا (ص) قبول نمائید از من شش چیز را تا قبول نمایم و ضمانت کنم برای شما بهشت را.
اول چون حدیث گوئید دروغ نگوئید. دوم هر وقت وعده دادید خلف وعده نکنید. سوم هر وقت امین واقع شدید خیانت نکنید چهارم چشمهای خود را از حرام بپوشانید. پنجم فرجهای خود را از حرام نگاهدارید. ششم دستها و زبانهای خود را از حرام بازدارید. مولف گوید که در این حدیث شریف سه نهی و سه امر شده است. و یکی از اوامر مذکوره در این حدیث غض بصر و پوشانیدن چشم است از حرام که در روایت است النظر الی الاجنبیه سهم من سهام ابلیس یعنی نظر کردن باجنبیه تیری است از تیرهای شیطان.
و اهمیت حجاب و حرمت نگاه کردن مردان بزنان و بالعکس از آیات و روایات بسیار استفاده میشود طالبین به آیه 30 و 31 سوره نور و روایات وارده در ذیل این دو آیه بتفاسیر عربی و فارسی و کتاب وسائل باب نکاح مراجعه نمایند. و هم باتفاق علما شیعه حرام است نظر کردن بر بدن نامحرم از طرفین الا موارد استثناء و اگر خلافی هست در وجه و کفین است و ما عین عبارت یکی از علما بزرگ شیعه حضرت آیه الله العظمی مرحوم آقای سید ابوالحسن اصفهانی (ره) را در اینجا نقل می نمائیم.
وسیله النجاه ص 232.
مسئله 18 - لا اشکال فی عدم جواز نظر الرجل الی ماعد الوجه و الکفین من المرثه الاجنبیه من شعرها و سائر جسدها سواء کان فیه تلذذ و ریبه ام لا و کذا الوجه و الکفان اذا کان بتلذذ و ریبه. و اما بدونها ففیه قولان بل اقوال الجواز مطلقا و عدمه مطلقا و التفصیل بین نظره واحده فالاول و تکرار النظر فالثانی و احوط الاقوال بل اقواها و اوسطها.
خلاصه ترجمه:
اشکالی نیست در جایز نبودن نظر کردن مرد بغیر از وجه و کفین از زن اجنبیه از مو و باقی بدن او چه در آن نظر تلذذ و ریبه باشد یا نه. و هم چنین جایز نیست نظر بوجه و کفین هرگاه باتلذذ و ریبه باشد.
و امام بدون تلذذ و ریبه پس در جواز نظر و عدم جواز دو قول بلکه سه قول است. اول جواز نظر مطلقا. دوم عدم جواز مطلقا. سوم تفصیل بین یک نظر. پس قول اول است و بین تکرار نظر پس قول دوم است و احوط الاقوال بلکه اقوی آنها قول وسط است که آن عدم جواز نظر است مطلقا.