فهرست کتاب


روح عرفانی روح الله

محمد رضا رمزی ‏اوحدی‏

موعظه 32: اصلاح تکبر ورزی

اگر در صدد اصلاح نفس برآمدی، طریق عملی آن نیز با قدری مواظبت، سهل و آسان است. و در این طریق با همت مردانه و حریت فکر و بلندی نظر، به هیچ مخاطره، تصادف نمی کنی. تنها راه غلبه به نفس اماره و شیطان و راه نجات برخلاف میل آنها رفتار کردن است.هیچ راهی بهتر برای سرکوبی نفس، از اتصاف به صفت متواضعین، و رفتار کردن مطابق رفتار و سیره آنها نیست. در هر مرتبه از تکبر که هستی و اهل هر رشته علمی و عملی و غیر آن که هستی برخلاف میل نفسانی چندی عمل کن، با تنبهات عملی و تفکر در نتایج دنیایی و آخرتی، امید است راه، آسان و سهل شده، نتیجه مطلوبه بگیری. اگر نفس از تو تمنا کرد که صدر مجلس را اشغال کن و تقدم بر همقطار خود پیدا کن، تو برخلاف میل آن رفتار کن. اگر تأنف(73) می کند از مجالست با فقرا و مساکین، تو دماغ(او) را به خاک مالیده، با فقرا مجالست کن، هم غذا شو، همسفر شو، مزاح (کن) ممکن است، نفس از راه بحث با تو پیش آید و بگوید تو دارای مقامی، باید مقام خود را برای ترویج شریعت حفظ کنی، با فقرا نشستن، وقع(74) تو را از قلوب می برد. مزاح با زیردستان، تو را کم وزن میکند. پایین نشستن در مجالس، تو را از مقام تو کاسته میکند، آنوقت خوب نمی توانی، به وظیفه شرعی خود اقدام کنی. بدان تمام اینها دام های شیطان و مکائد نفس است.رسول اکرم صلی الله علیه وآله موقعیتش در دنیا از حیث ریاست از تو بیشتر بود و سیره اش آن بود که دیدی... باید وارد مجاهده با قصد خالص شد. البته آن وقت نفس اصلاح می شود. تمام صفات نفسانیه قابل اصلاح و آسان می شود. عمده به فکر تصفیه و صلاح افتادن است و از خواب بیدار شدن است. منزل اول انسانیت یقظه (75) است و آن بیدار شدن از خواب غفلت و هشیار شدن از سکر(76) طبیعت است، و فهمیدن این که انسان است.مرکوب این سفر پرخوف و خطر، و این راه تاریک و باریک و صراط احد از سیف و ادق از اشعر (77) همت مردانه است...(78)

موعظه 33: سفر آخرت

ای عزیز!
همت کن و پرده جهل و نادانی را پاره کن، و از این ورطه هولناک خود را نجات ده. حضرت مولای متقیان و یگانه سالک راه و راهنمای حقیقی در مسجد فریاد می زد به طوری که همسایه های مسجد می شنیدند تجهزوا رحمکم الله فقد نودی فیکم بالرحیل (79) هیچ تجهیزی در سفر آخرت برای شما مفید نیفتد الا کمالات نفسانیه و تقوای قلب واعمال صالحه و صفای باطن. بی عیب بودن و بی غش(80) بودن. فرضاً که اهل ایمان ناقص صوری باشی، باید از این غش ها خالص شوی تا در زمره سعداً و صالحین قرارگیری. رفع غش با آتش توبه و ندامت، و گذاشتن نفس را در کوره عتاب و ملام (81) و ذوب کردن آن را به آتش پشیمانی، و برگشت به سوی خدا است. در این عالم خودت بکن والا در کوره عذاب الهی و نارالله الموقدة (82) قلبت را ذوب کنند و خدا می داند چند قرن از قرن های آخرت، این اصلاح طول می کشد. پاک شدن در این عالم، سهل و آسان است تغییرات و تبدیلات در این نشاه خیلی زود واقع می شود و اما در آن عالم، تغییر به طوری دیگری است و زوال یک ملکه از ملکات نفس قرن ها طول دارد(83).

موعظه 34: اغتنام عمر

پس ای برادر !
تا عمر و جوانی و قوت و اختیار باقی است، اصلاح نفس کن. اعتنا به این جاه و شرفها مکن. این اعتبارات را زیر پا بگذار. تو آدم زاده یی، صفت شیطان را از خود دور کن. ممکن است شیطان به این رذیله از سایره رذایل بیشتر اهمیت دهد، و چون این صفت خود او است و موجب طرد او از درگاه خدای متعالی، عارف و عامی و عالم و جاهل را بخواهد هم سلک خود کند، و در آن عالم که ملاقات کنی او را با این رذیله، گرفتار ملامت او هم بشوی. بگوید ای آدم زاده! مگر انبیا به تو خبر ندادند که (به علت) تکبر به پدر تو من مطرود درگاه حق شدم. برای تحقیر مقام آدم، و تعظیم مقام خود ملعون شدم. تو چرا خود را گرفتار این رذیله کردی؟ در آن هنگام تو بیچاره علاوه بر عذاب ها وگرفتاری ها و حسرت و ندامت هایی که به شنیدن درست نیاید، گرفتار سرزنش اذل مخلوقات و پست ترین موجودات هم هستی.شیطان که تکبر به خدا نکرده بود تکبر به آدم که مخلوق است. (کرد و) گفت: خلقتنی من نار و خلقته من طین (84) خود را بزرگ شمرد و آدم را کوچک.تو آدم زاده ها را کوچک شماری و خود را بزرگ. تو نیز از اوامر خدا سرپیچی کنی.فرموده فروتن باش، تواضع کن، با بندگان خدا. تکبر کنی، سرافرازی نمایی. پس چرا فقط شیطان را لعن میکنی؟ نفس خبث خودت هم را شریک کن در لعن. همان طور که شریک با او در این رذیله یی. تو از مظاهر شیطانی، شیطان مجسمی شاید صورت برزخی و قیامتی تو، شیطان باشد. میزان در صور آخرت، ملکات نفس است، مانع ندارد صورت شیطان باشی، صورت مورچه کوچک هم باشی، موازین آخرت، غیر از اینجا است (85).