فهرست کتاب


تربیت اسلامی با تأکید بر دیدگاههای امام خمینی (س)

دکتر محمد رضا شرفی

تأملی در حالات شیخ جعفر شوشتری:

در حالات مرحوم حاج شیخ جعفر شوشتری آورده اند: ایشان علاوه بر مرجعیت مردم، درعرصه وعظ و ارشاد گامهای مهم برداشت، نفوذ کلام وی به گونه ای بود که مستمعین را به یاد خدا و قیامت می انداخت و ضجه و فریاد از میانشان بلند می شد
مرحوم ایت الله کاشف الغطا درباره ایشان می نویسد: وی بزرگترین واعظ - با گفتار وکردارش - در زمانهای اخیر بود، بلکه پایان بخش واعظان شمرده می شد، سخنانش پیش از آنکه وارد گوشها شود، داخل قلبها می شد، هزاران نفر در پای منبرش اجتماع می کردند واشک از چشمنان شنوندگان مانند سیل بهاری جاری می شد، بیشترین چیزی که او را به این درجه رسانید، اخلاص او، توجهش تنها به ذات خداوند و دوری و پرهیزش - از روی جد و حقیقت - از دنیا بود

امام خمینی (س) و جاذبه کلام او:

امام نیز از معدود شخصیتهایی بودند که نفوذ کلام و گیرایی بیانشان بر جمع کمالاتشان افزوده بود و در عصر حاضر این ویژگیها در کمتر کسی به صورت جامع و کامل تبلور می یابد.
یکی از شاگردان ایشان چنین می نویسند: در ایام طلبگی ما، (امام) برای ما تنها یک مدرس فقه و اصول نبود، بلکه معلم اخلاق هم بود، ایشان تأثیر نفس عجیبی داشتند، وقتی مباحث اخلاقی را به میان می کشیدند، اغلب شاگردان ایشان منقلب می شدند و اشکهایشان جاری می شد، گاه بعضی با صدای بلند گریه می کردند
یکی دیگر از شاگردانشان نقل می کنند: سخنان امام از ایمان و تقوا برمی خاست و از همین رو به دلها می نشست و به عمق جان نفوذ می کرد و باعث آرامش و امیدواری می شد
1. به اتکای اصل ارتباط باطن و ظاهر آدمی، چنانچه درون از شوائب و آلودگیها پاک شود، جلوه های برون وی نیز آراسته می شود که از جمله کلام و گفتار وی قوت تأثیر پیدا می کند. لذا مربیان، معلمان و استادان برای استفاده از موهبت جاذبه کلام، ضروری است در تطهیر باطن و شفافیت ضمیر، هر چه بیشتر بکوشند تا به مقصود خویش؛ یعنی تحول شخصیت شاگرد نایل شوند، در این صورت مصداق این عبارت خواهند بود که:
چون سخن از دل برآید - لاجرم بر دل نشیند
2. به استناد عبارت لامؤثر فی الوجود الاالله که هر تأثیری را باید از قدرت قاهر مطلق؛ یعنی پروردگار، موجب افزایش تأثیر در بندگان خواهد بود. از این روی در مطالعه زندگینامه فرزانگان وادی فضیلت و معرفت، هر اندازه که تأثیر و جاذبه کلام بیشتری مشاهده شود، به همان نسبت شاهد بهترین رابطه آنان باخداوند نیز هستیم .
3. قصد قربت در تدریس و کلاس داری، موجب افزایش نفوذ کلام در شاگردان است. اگر چه در هر کاری نیت تقرب به خدا مقدمه آن محسوب می شود، لیکن در امر تعلیم و تربیت که دقیقاً انسان سازی است، این ضرورت بیشتر احساس می شود، پالایش نیت از هر گونه انگیزه غیر الهی، موجب استحکام کلام و تأثیر بیان است.
شهید ثانی (ره)در توصیه های اخلاقی اش به معلم، بر این انگیزه تأکید فراوان می کند.
4. چنانچه بااستناد به فرمایش حضرت امام سجاد (ع) در حق شاگرد بر معلم که فرمودند:
(ای معلم) باید که شاگردان خود را به حداکثر بهره ممکن برسانی.
معلمان و مربیان در این جهت بیندیشند که چگونه می توان آنان را به بالاترین بهره و فایده رسانید، قطعاً در همه مراحل کار و تدریس و از جمله نحوه بیان خواهند توانست موفقترین شیوه ها را به کار گیرند.
5. مطالعه سیره و زندگینامه بزرگانی که جاذبه کلام نیرومندی داشته اند و نیز شیوه عمل آنان می تواند مربیان و معلمان را در این خصوص یاری کند.


...................) Anotates (.................
1) قرآن، سبا/ 46
2) بحارالانوار، ج 78، ص 333
3) امام خمینی، شرح حدیث جنود عقل و جهل، ص 154
4) آویبوری، لرد، در جستجوی خوشبختی، ص 107
5) brubacher john s modern philosophies of education p 173
6) همان
7) آیین انقلاب اسلامی (گزیده ای از اندیشه ها و آرای امام خمینی) ص 201
8) همان، ص 200، 201
9) همان ص 200
10) همان ص 36
11) همان، ص 230
12) جوانان از دیدگاه امام خمینی، تبیان (دفتر شانزدهم) ص 163، 164
13) قرآن، اعراف / 156
14) نهج البلاغه، تجرمه و شرح فیض الاسلام، نامه 53، ص 993
15) آیین انقلاب اسلامی، ص 409
16) همان
17) همان
18) همان
19) شعرانی، آیت الله میرزا ابوالحسن، نثر طوبی، ص 234
20) امام خمینی، شرح حدیث جنود عقل و عقل، ص 381
21) آیین انقلاب، اسلامی ص 24
22) همان، ص 25
23) نهج البلاغه، ترجمه و شرح فیض الاسلام، حکمت 70 ص 1117
24) نراقی، ملااحمد، مثنوی طاقدیس، ص 282
25) آیین انقلاب اسلامی، ص 213
26) همان تص 220، 221
27) نراقی، ملااحمد مثنوی طاقدیس، ص 282
28) قرآن مجادله / 11
29) قرآن، فاطر / 28
30) نهج البلاغه، حکمت 457
31) حجتی سید محمد باقر، آداب تعلیم و تعلم در اسلام، ص 65
32) آیین انقلاب اسلامی، ص 36
33) افلاطون، جمهور، بخش مدینه فاضله، ص 311 - 329
34) مایر، فردریک، تاریخ فسلفه تربیتی، ترجمه علی اصغر فیاض، ج 1 ص 238
35) قرآن، توبه / 122
36) آیین انقلاب اسلامی ص 50
37) همان ص 51
38) همان، ص 314
39) همان، ص 284
40) همان، ص 462
41) همان، ص 463
42) همان ص 326
43) مختاری، رضا سیمای فرزانگان، ص 447
44) همان
45) فیض کاشانی، ملامحسن، علم الیقین ج 1، ص 347
46) راهنمای انسانیت (ترجمه موضوعی نهج البلاغه) ترجمه و تدوین مرتضی فرید تنکابنی، ص 294
47) آیین انقلاب اسلامی، ص 118
48) همان
49) قرآن، بقره / 111، نمل/ 64
50) قرآن، زمر / 18
51) امام خمینی، شرح حدیث جنود عقل و جهاد، ص 107
52) ستوده، امیررضا، پابه پای آفتاب، ج 3، ص 179
53) همان، ص 39
54) راهنمای انسانیت (ترجمه موضوعی نهج الفصاحه) ترجمه، و تدوین مرتضی فردی تنکابنی، ص 253
55) ستوده، امیررضا، پابه پای آفتاب، ج 4 ص 20
56) همان، ص 222
57) امام خمینی، چهل حدیث، ص 331
58) مایر، فردریک، تاریخ فسلفه تربیتی، ترجمه علی اصغر فیاض، ج 1 ص 149
59) امام خمینی، چهل حدیث، ص 372
60) آیین انقلاب اسلامی، ص 212
61) ستوده امیررضا، پابه پای آفتاب، ج 3، ص 23
62) shofield j philosphies of education 0891
63) قرآن، نحل / 97
64) امام خمینی، شرح حدیث جنود عقل و جهل، ص 107
65) آیین انقلاب اسلامی، ص 229
66) همان ص 211
67) همان ص 211
68) همان
69) همان ص 169
70) همان، ص 173
71) همان، ص 173
72) همان، ص 48
73) همان، ص 54
74) همان، ص 56
75) همان، ص 200
76) غررالحکم و دررالکلم
77) آیین انقلاب اسلامی، ص 409
78) قرآن، بقره / 279
79) نهج البلاغه، خطبه 215 تص 714
80) صحیفه نور، ج 18 ص 32
81) آیین انقلاب اسلامی، 44
82) همان ص 44
83) کرمی نژاد، مصطفی، در کوی بی نشانها، مقدمه
84) فرید تنکابنی، مرتضی، الحدیث، ج 2، ص 56
85) آیین انقلاب اسلامی، ص 294
86) همان ص 289
87) همان ص، 234
88) جوانان از دیدگاه امام خمینی، ص 292
89) صحیفه نور، ج 19، ص 284
90) آیین انقلاب اسلامی، ص 41
91) همان
92) قرآن مائده / 32
93) آیین انقلاب اسلامی، ص 467
94) همان، ص 467، 468
95) همان، ص 468
96) همان ص 43
97) نهج البلاغه، خطبه 153، ص 482
98) نهج البلاغه، حکمت 25 ص 1098
99) نهج البلاغه صبحی، صالح، کلمات قصار، شمار 423
100) مقداد اصفهانی، علی، نشان از بی نشانها، ج 1، ص 148
101) امام خمینی، چهل حدیث، ص 324
102) امام خمینی، شرح حدیث، جنود عقل و جهل، ص 68
103) همان ص 381
104) همان ص 388
105) همان ص 388 و 389
106) راهنمای انسانیت، ترجمه و تدوین مرتضی فرید تنکابنی، ص 44
107) همان
108) فرید تنکابنی مرتضی، الحدیث ج 2 ص 50
109) امام خمینی، شرح حدیث جنود عقل و جهل، ص 152، 153
110) همان ص 153
111) امام خمینی، لطایف ربانی، ص 28 چاپ اول مؤسسه نشر وتحقیقات ذکر
112) حجتی، سید محمد باقر، آداب تعلیم و تعلم در اسلام، ص 271
113) راهنمای انسانیت، ترجمه و تدوین مرتضی فرید تنکابنی، ص 20
114) همان
115) همان
116) همان
117) مجلسی، علامه محمد باقر، بحارالانوار ج 64 ص 235
118) امام خمینی چهل حدیث ص 323
119) شعرانی، ایت الله میرزاابوالحسن، نثر طوبی، ج 2 ص 266
120) امام خمینی، شرح حدیث جنودعقل و جهل، ص 114 و 115
121) همان ص 115
122) شولتس، دوان، روانشناسی، کمال، ترجمه گیتی خوشدل، بخش یونگ.
123) قرآن، آل عمران / 164
124) فرید تنکابنی، مرتضی، الحدیث، ج 1، ص 40
125) همان ص 36
126) همان ص 37
127) همان
128) امام خمینی، چهل حدیث ص 510
129) همان ص 511
130) مایر، فردریک، تارخ فلسفه تربیتی، ترجمه علی اصغر فیاض، ج 1،ص 9،10
131) لواسانی، سید علی، شکوفه های سخن ص 241
132) آیین انقلاب اسلامی، (گزیده ای از اندیشه و آرای امام خمینی) ص 220
133) مجلسی، علامه محمد باقر، بحارالانوار، ج 23 ص 114
134) راهنمای انسانیت، ترجمه و تدوین مرتضی فرید تنکابنی، ص 115
135) عباسی محمد رضا، انوارالزهرا، ص 54
136) آیین انقلاب اسلامی، ص 235
137) همان
138) همان، ص 234
139) همان
140) راه و رسم زندگی از نظر امام سجاد (ع) ترجمه، رساله حقوق، علی غفوری، ص 23، 119
141) فرید تنکابنی، مرتضی، الحدیث، ج 1، ص 296
142) آیین انقلاب اسلامی، ص 235
143) همان
144) همان
145) امام خمینی، شرح حدیث جنود عقل و جهل، ص 155
146) همان
147) همان
148) مختاری، رضا، سیمای فرزانگان، س 253
149) قرآن، بقره / 31
150) راه و رسم زندگی از نظر امام سجاد (ع) ترجمه رساله حقوق، علی غفوری، ص 100
151) راه و رسم زندگی، از نظر امام سجاد (ع) ترجمه رساله حقوق، علی غفوری،
152) مختاری، رضا، سیمای فرزانگان، ص 264
153) صحیفه نور، ج 18 تص 267
154) آیین انقلاب اسلامی، ص 231
155) همان ص 232
156) همان
157) همان ص 233
158) همان
159) همان
160) همان
161) همان
162) همان
163) همان
164) قرآن نساء، / 97
165) راهنمای انسانیت، ترجمه و تدوین مرتضی فرید تنکابنی، ص 208
166) فرید تنکابنی، مرتضی الحدیث، ج 3، ص 189
167) افلاطون، جمهور، ترجمه فوائد روحانی، بخش مدینه فاضله ص 449
168) مایر فردریک، تاریخ فلسفه تربیتی، ترجمه علی اصغر فیاض، ج 2 اندیشه های دهگل
169) دورانت، ویل، لذات فلسفه، ترجمه عباس زریاب، ص 356
170) همان، ص 357
171) همان
172) آیین انقلاب اسلامی، ص 231
173) همان
174) همان، ص 136
175) همان، ص 138
176) همان، ص 48
177) همان ص 49
178) همان، ص 49، و 50
179) همان ص 239
180) همان ص 239، و 240
181) همان، ص 241
182) همان، ص 241
183) همان، ص 240
184) همان، ص 241
185) همان
186) همان ص 242
187) همان، ص 242
188) وسائل الشیعه، ج 4، ص 844
189) قرآن، جمعه / 2
190) قرآن، اسراء / 9
191) مستدرک، ج 1 ص 288
192) وسائل الشیعه، ج 2، ص 140
193) همان، ج 4، ص 850
194) همان، ج 2، ص 862
195) مستدرک، ج 1 ص 292
196) همان، ج 1 ص 288
197) راهنمای انسانیت، ترجمه و تدوین مرتضی فرید تنکابنی، ص 522
198) همان
199) همان
200) همان ص 524
201) آیین انقلاب اسلامی، ص 229، و 230
202) همان، ص 66
203) همان ص 67
204) همان
205) همان
206) همان ص 68
207) همان
208) همان
209) همان
210) همان، ص 69
211) همان
212) همان ص 72
213) همان
214) همان، ص 73
215) همان
216) همان
217) مختاری، رضا، سیمای فرزانگان، ص 159
218) همان
219) همان ص 167
220) نهج البلاغه، صبحی صالح، خطبه 193، ص 304
221) نهج البلاغه، حکمت 217
222) آیین انقلاب اسلامی، ص 453
223) همان
224) همان
225) همان ص 452 و 453
226) همان
227) همان ص 451
228) همان
229) همان ص 454
230) همان ص 402
231) قرآن، حجر / 29
232) امام خمینی، چهل حدیث ص 5
233) آیین انقلاب اسلامی، (گزیده ای از اندیشه و آرای امام خمینی) ص 192
234) همان، ص 42
235) همان ص 43
236) همان ص 42
237) مایر، فردریک، تاریخ فلسفه، تربیتی، ترجمه علی اصغر فیاض، ج 1 ص 5
238) امام خمینی، شرح حدیث جنود عقل و جهل، ص 212
239) همان ص 213
240) قرآن، تین / 4
241) امام خمینی، شرح حدیث جنود عقل و جهل، ص 212
242) آیین انقلاب اسلامی، ص 192
243) قرآن روم، / 30
244) آیین انقلاب اسلامی، ص 184
245) همان ص 185
246) همان، ص 186
247) همان ص 187
248) همان، ص 189
249) همان ص 190
250) آموزش و پرورش برای آینده، ص 90
251) آسیموف، آیزاک، سرچشمه زندگی، ترجمه دکتر محمود بهزاد، ص 288
252) فرید تنکابنی، مرتضی، الحدیث، ج 1، ص 177
253) راه و رسم زندگی از نظر امام سجاد (ع) ترجمه، رساله حقوق، علی غفوری ص 119
254) مشکینی، علی نصایح ص 73
255) مجلسی، علامه محمد باقر، بحارالانوار، ج 23 ص 79
256) آیین انقلاب اسلامی، ص 220
257) اسلام جهرمی محمد، مصابیح الدجی، ص 486
258) قرآن، نجم / 39
259) لواسانی، سید علی، شکوفه های سخن، ص 313
260) همان، ص 312
261) همان
262) همان، ص 315
263) آیین انقلاب اسلامی، ص 197
264) همان، ص 197 و 198
265) مختاری، رضا، سیمای فرزانگان، ص 38
266) قریشی، رضا، قاموس قرآن، ج 1 ص 195
267) قرآن، انعام / 104
268) قرآن نساء77/
269) قرآن، عنکبوت / 64
270) آیین انقلاب اسلامی، گزیده ای از اندیشه، و آرای امام خمینی، ص 24
271) همان، ص 26
272) همان، ص 27
273) همان
274) همان، ص 27
275) همان، ص 118
276) همان، ص 192
277) امام خمینی، چهل حدیث، (اربعین حدیث) ص 120
278) همان
279) همان ص 121
280) همان
281) همان ص 122
282) همان
283) قرآن نساء/100
284) ستوده امیررضا، پابه پای آفتاب، ج 2 ص 257
285) همان، ج 4، ص 15
286) قرآن، حدید / 23
287) قرآن آل عمران / 153
288) قرآن حجر، / 88
289) جیمز، ویلیام، دین و روان، ترجمه مهدی قائنی، ص 168
290) لواسانی ، سید علی شکوفه های سخن، ص 57
291) همان ص 55
292) آیین انقلاب اسلامی، ص 104