فهرست کتاب


تربیت اسلامی با تأکید بر دیدگاههای امام خمینی (س)

دکتر محمد رضا شرفی

9.روش دعا و نیایش:

روزی پیامبر(ص) به اصحاب فرمودند: بر شما باد به سلاح انبیا. پرسیدند: یا رسول الله چیست سلاح انبیا؟ فرمودند: دعا.
از شیوه های تربیتی که انسان را متحول می کند و از عالم ملک به فراخنای ملکوت می رساند، روش دعا، نیایش و ارتباط با خداست. دعا، دریچه ای از عالم صغیر به عالم کبیر است. در حقیقت، نیایش مکمل تلاش آدمی است.
دعا در لسان معصومان - علیهم السلام - از منزلت ویژه ای برخودار است، پیامبر(ص) می فرمایند:
خدا را بخوانید و به اجابت دعای خود یقین داشته باشید.
و ایشان ناتوانترین فرد را کسی دانستند که از دعا اصرا می ورزند، دوست دارد

منزلت دعا:

مقوله دعا و نیایش در مکتب تربیتی اسلام، آن چنان وسیع و غنی است که می توان آن را یک فرهنگ تلقی کرد. در فرهنگ دعا و نیایش، اولین موضوعی که توجه آدمی را به خود جلب میکند، جایگاه و منزلت دعاست. برخی از روایاتی که ناظر به شأن نیایش است، عبارتند از:(روایات فوق از نهج الفصاحه موضوعی (راهنمای انسانیت) ترجمه مرتضی فرید تنکابنی صفحات 280 - 283 استفاده و نقل شده است:
دعا عبادت ست
دعا کلید رحمت است
دعا سپاهی از سپاهیان مجهز خداست
بهترین دعا، عافیت دین و دنیاست
همه اعمال خیر یک نیمه عبادت است و دعا نیمه دیگر
چون خدا برای بنده ای خیر خواهد، قلب او را به دعا متمایل کند
خدا را از فضل او طلب کنید که خدا دوست دارد که از او بخواهند
از خدا بخشش و عافیت طلب کنید که پس از ایمان، هیچ کس را چیزی بهتر از عافیت نداده اند
خداوند حاجتی را که مرده درباره آن بسیار دعا کند، روا بشود یا نشود، مبارک کرده است
هیچ چیز نزد خدا گرامی تر از دعا نیست
هر که دوست دارد خدا هنگام سختی و مصیبت دعای وی را اجابت کند، هنگام گشایش بسیار دعا کند

آثار دعا (در قرآن و حدیث)

تلقی دعا به منزله عبادت به معنای گستردگی آثار و برکات آن در زندگی است، زیرا عبادت، هدف و غایت حیات آدمی می باشد و ماخلقت الجن و الانس الا لیعبدون ؛ یعنی ما هیچ جن و انسانی را نیافریدیم، جز اینکه به عبادت بپردازند که برخی از مفسران می گویند در اینجا مصقود از (لیعبدون) واژه (لیعرفون) است. اینک از میان آثار گسترده دعال برخی از آنها راکه از قرآن و کلام معصومان - علیهم السلام - صادر شده است، مورد بحث قرار میدهیم:
قل ما یعبؤبکم ربی لولا دعاوکم
ای رسول ما بگو (به امت) که اگر دعای شما نبود، خداوند چه توجه و اعتنایی به شما داشت؟
دعا دفع بلاست
دعا قضای محتوم را دفع می کند
دعا درباره آنچه فرود آمده و آنچه نیامده، مفید است.
اصرار در دعا محبت خدای را جلب می کند
دعا روح و جان عبادت است
دعا (برای مغفرت) موجب جلا دادن دلهای زنگ گرفته آدمی است
دعا چراغ روشنی بخش درظلمت است
دعا و نیایش، کلید دستیابی به نیازمندیها، و رسیدن به رستگاریها است
مناجات و راز دل با خدا گفتن، وسیله ای است برای رهایی و نجات انسانها
هرگاه از چیزی هراسان و ترسان شدی، بدان که تنها پناهگاه تو خدای بزرگ خواهد بود
هرکس دری از دعا به رویش گشوده شود، درهای اجابت بر او باز خواهد شد
محبوبترین مردم با ایمان نزد خدا کسی است که بیشتر از همه، مسألت از خدا نماید
آنگاه که خداوند به بنده اش رخصت دعا کردن دهد، در رحمتش را بر او می گشاید همانا حقیقت این است، هیچ کس با دعا و خواندن پروردگارش هلاک نخواهد شد
شخصی از حضرت رضا - علیه السلام - پرسید، چه سخنی نزد خدا بالاتر است فرمود:
خدا را فراوان یاد کردند و در پیشگاهش زاری و دعا کردن