فهرست کتاب


تربیت اسلامی با تأکید بر دیدگاههای امام خمینی (س)

دکتر محمد رضا شرفی

ساده زیستی در کلام امام خمینی (س):

در این بخش برگزیده ای از سخنان آن بزرگوار را در خصوص شیوه ساده زیستی ارائه می کنیم:
شما می بینید که بزرگترین افراد بشر انبیابودند و ساده ترین از همه هم آنها بودند. در عین حالی که بزرگتر از همه بودند و همه، آنها را به بزرگی می شناختند، در عین حال ساده ترین افراد بودند، در وضع زندگی شان، تمام انبیا، این طور بودند و تاریخ همه آنها را نشان می دهد که با وضع بسیار ساده ای عمل می کردند
اگر بخواهید بی خوف و هراس در مقابل باطل بایستید، و از حق دفاع کنید و ابرقدرتان و سلاحهای پیشرفته آنان و شیاطین و توطئه های آنان در روح شمااثر نگذارد و شما را از میدان به در نکند، خود را به ساده زیستن عادت دهید و از تعلق قلب به مال و منال و جاه و مقام بپرهیزید
نکته ای که باید تأکید نمایم، مسأله ساده زیستی و زهدگرایی علما و روحانیت متعهد اسلام است که من متواضعانه و به عنوان یک پدر پیر از همه فرزندان وعزیزان روحانی خود می خواهم که از زی روحانی خود خارج نشوند و از گرایش به تجملات و زرق و برق دنیا که دون شأن روحانیت و اعتبار نظام جمهوری اسلامی ایران است، پرهیز کنند
مردم باید تصمیم خود را بگیرند، یا رفاه و مصرف گرایی یا تحمل سختی و استقلال و این مسأله ممکن است چند سالی طول بکشد ولی مردم ما یقیناً دومین راه را که استقلال و شرافت و کرامت است انتخاب خواهند کرد
به نمایندگانی رأی دهند که... طعم تلخ فقر را چشیده باشند
در مجلس ما یک نفر ازاشراف نیست، همه از همین مردم هستند که در بین بازار راه می روند و از همین جمعیت هستند
افتخار انقلاب ما، حمایت از پابرهنگان است
محرومان، ولی نعمت ما هستند
خیر دنیا و آخرت در رسیدگی به حال محرومان است
و من مطمئنم که ملت عزیز ایران، یک لحظه استقلال خود را با هزار سال زندگی در ناز و نعمت ولی وابسته به اجانب و بیگانگان معاوضه نمی کند
آن روزی که توجه اهل علم به دنیا شد و توجه به این شد که خانه داشته باشند چطور و زرق و برق دنیا - خدای نخواسته - در آنها تأثیر بکند، آن روز است که باید ما فاتحه اسلام را بخوانیم.
امام در مقایسه میان نعمتها ونقمتهای زندگی و چگونگی ارتباط آنها بایکدیگر می فرمایند:
قدری فکر کن در حال اهل دنیا از سابقین تا این زمان که می بینی ملاحظه کند. زحمتهای آنها و رنجهای آنها در مقابل راحت آنها چقدر زیادتر وبالاتر است، در صورتی که برای هر کسی هم راحتی و خوشی پیدا نمی شود

ساده زیستی در سیره امام خمینی:

شما ملاحظه کنید که یک نفر که خلیفه مسلمین است، زمامدار امور است، خلیفه است، این چه وضعی داشته است، در حالی که خلیفه است می خواهد نماز جمعه بخواند، لباس زیادی ندارد، می رود بالای منبر، آن لباسی که دارد حرکت می دهد - به حسب نقل - تا خشک بشود. دو تا لباس ندارد
زندگی امام خمینی مشحون از لحظه ها و حالاتی است که در یک کلمه می توان آن را به ساده زیستی تعبیر کرد. گرچه نمی توان همه آن زیباییها و اخلاصها را که در ساده زیستی امام نهفته بود به تصویر کشید، ولی جا دارد که برخی از آن نمونه های فراموش نشدنی را در اینجا، از زبان اطرافیان، یادآوری کنیم:
هوای نجف بسیار گرم بود و در بعضی مواقع درجه حرارت از پنجاه درجه بالا می رفت و انسان را کلافه می کرد، روزی با چند نفر از برادران پیش ایشان رفته و گفتیم: آقا! این گرما شدید است و شما هم مسن هستید، همه مردم شبها به کوفه می روند، آنجا هوایش بهتر است. شما هم به آنجابروید، ایشان در جواب گفتند: من چطور برای هوای خوب به کوفه بروم، در صورتی که برادران من در ایران، در زندان به سر می برند
هنگامی که امام در حومه پاریس به سر می بردند و در ایران نفت کمیاب شد و مردم از نظر گرم کردن خانه های خود در فشار بودند، امام فرمودند: من برای همدردی با ملت ایران، اتاق خود را سرد نگه می دارم.
یادم هست، یک روز شخصی پیش امام آمد و درحالی که عبای مندرس خود را نشان می داد گفت: عبای من پاره است، به من کمکی بفرمایید. امام دنبال عبای خود گشت و آن را به او نشان داد و فرمود: ببین عبای من هم پاره است
وقتی تلویزیون فرانسه، زدگی ساده ایشان را برای مردم نشان میدهد، مسیحیت و به خصوص آیین کاتولیک - که دربار پاپ و تشریفات مجلل آن رامعرفی میکند - تکان می خورد و حرکت پوینده تشیع مطرح می شود.

آثار تربیتی ساده زیستی:

در بیان آثار ساده زیستی، به چند مورد مهم که عمدتاً ماهیت اخلاقی و تربیتی دارد اشاره می شود:
1. ساده زیستی موجب آن می شود که حتی حداقل دلبستگی به دنیای مادی در فرد به وجود نیاید تا او ارزشهای معنوی و اخلاقی را بر هر چیز دیگری ترجیح دهد.
2. مقاومت آدمی در برابر سختیها و دشواریهای زندگی، ظرفیت تحمل او را افزایش می دهد و به نوبه خود در برابر مشکلات بزرگتر زندگی، بهتر ایستادگی خواهد کرد.
3. بخش قابل توجهیاز نگرانیهای درونی، ناشی از تعلقات مادی چگونگی تحصیل و نامگذاری آنهاست زمانی که زندگی در سطح ساده ای تنظیم شود، این بخش از نگرانیها نیز روح آدمی را آزار نخواهد داد و درنتیجه آرامش روحی وبهداشت روانی او بهتر تأمین خواهد شد.
4. ساده زیستی، انسان را از حالت محافظه کاری به حالت آزادگی متحول می کند، زیرا در چنین صورتی (ساده زیستی)، هیچ عامل خوف و هراسی نمی تواند بر انسان بگذارد، چون کسی که در نهایت ساده زیستی به سر می برد، چیزی برای از دست دادن ندارد، لذا بی جهت نبود که امام خمینی، رمز ایستادگی در مقابل باطل را عادت کردن به ساده زیستی می دانستند.
5. ساده زیستی، در رشد قوه فهم و ذکاوت انسان نیز مؤثر است
در کتاب ملاصدرا، فیلسوف و متفکر بزرگ اسلامی اثر چند تن از دانشمندان بیگانه از جمله هانری کربن آمده است: ملاصدار می گفت: چون یک بخش از گناهان نتیجه پرخوری و شکم پروری است، باید در صرف غذا امساک کردو همواره این شعر سعدی را می خواند:
اندرون از طعام خالی دار - تا در آن نور معرفت بینی
6. ساده زیستی، فرصت و امکان همدلی و همدردی آدمی را با نیازمندان و مستمندان فراهم می کند چه در این صورت آنان با مشاهده ساده زیستی عالمان و دانشمندان و استادان، نوعی تسلی خاطر می یابند، و اینان نیز بیش از هر زمان می توانند درد آشنای محرومان جامعه باشند