فهرست کتاب


تربیت اسلامی با تأکید بر دیدگاههای امام خمینی (س)

دکتر محمد رضا شرفی

توصیه های تربیتی:

اینک برای مربیان، معلمان، و والدین علاقه مند، نکاتی را توصیه می کنیم.
1. تکریم منزلت، امری صرفاً قلبی و درونی نیست، بلکه باید در عمل، کلام و ارتباطات انسانی تجلی یابد. چنانچه کسی را مورد احترام قرار میدهیم، باید به زبان نیز چنین واقعیتی رابه او تفهیم کنیم.
2. تکریم منزلت، به هنر خوب شنیدن نیز متکی است.اگر سخنان دیگران را با حوصله و گشاده رویی و علاقمندی. مورد توجه قرار دهیم نشانه مطمئنی بر تکریم منزلت آنان محسوب می شود.
3. تفویض مسؤولیت به کودکان، نوجوانان و جوانان، به فراخور ظرفیت و توان آن ها، از عواملی است که در تکریم منزلتشان مؤثر است، چه آنکه فرد باور دارد که به لحاظ احترام به شخصیت اوست که مسؤولیتی به وی واگذاز کرده اند.
4. برای توسعه و تقویت حس منزلت در افراد، ضروری است بیشتر بر جنبه های مثبتو قوت آنان تأکید کنیم و در ابراز علاقه مندی و شکوفایی از شخصیتشان، کوتاهی نکینم.
5. از راهکارهای تکریم منزلت، بزرگ نمایی نکردن جنبه های ضعف و منفی دیگران است، یکی از مفاهیم بزرگواری شخصیت، پرده پوشی و ستاریت نسبت به خطاهای جزیی دیگران است.
6. اعطای فرصت به دیگران برای ابراز وجود و اظهار نظر، راهکار مطئنی در جهت تکریم منزلت آنان محسوب می شود.

6. روش اظهار تواضع

خداوند به موسی (ع) وحی کرد که می دانی چرا از میان مردم تو را برای سخن گفتن انتخاب کردم؟ موسی عرض کرد: خداوندا، نمی دانم، خداوند فرمود: من ظاهر و باطن همه بندگانم را دیدم، از تو کسی متواضعتر نسبت به خودم ندیدم.
یکی از نیازهای درونی آدمی، گرایش به تعالی و پیشرفت (کمال جویی) است. در این راستا، هر پدیده و رفتاری که پیشرفت وی را مورد تأیید قرار دهد یا در موقعیت تهدید کننده ای نسبت به او نباشد، در حقیقت به مانند آن است که نیاز درونی را ارضا کرده است. مثبت گرایی، شیوه ای است که بر پیشرفت فرد صح می گذارد و ابراز تواضع نسبت به فرد او را از هرگونه موقعیت تهدید کننده رها می کند و احساس ایمنی بدو می بخشد.
امام خمینی (س) در تفاوت بین تواضع و تملق گفته اند:
یک وقت رذیله حب دنیا و جذبه طلب شرف و جاه انسان رابه تواضع وا میدارد. این خلق تواضع نیست، این تملق و چاپلوسی است و از رذایل نفسانیه است، صاحب این خلق از فقرا تواضع نکند، مگر آنکه در آنها طمعی داشته باشد، یا طعمه سراغ کند.

تواضع در نگاه معصوم (ع)

فرهنگ غنی و انسان ساز، سرشار از روایات اخلاقی و از جمله در باب تواضع است. برای رعایت اختصار، نمونه هایی را نقل می کنیم:
رسول اکرم(ص) می فرمایند:
به استاد وبه شاگرد خود تواضع کنید و (در زمره) دانشمندان سرکش مباشید
و نیز ایشان فرمودند:
خداوند به من وحی فرستاد که فروتنی کنید تا کسی بر کسی افتخار نکند و کسی بر کسی تعدی نکند
و از کلمات قصار ایشان است که:
تواضع کنید که تواضع در دل است و مسلمان نباید مسلمان را آزار کند
امام باقر فرمودند:
از نشانه های تواضع آن است که در مجالس در هر مکانی که جا بود بنشینی و به هر کس که برخورد کردی، سلام کنی و از مجادله دست برداری، هرچند که حق باتو باشد
امام حسن عسگری (ع) نیز فرمودند:
تواضع و فروتنی، نعمتی است که هیچ گاه مورد حسادت قرار نمی گیرد